Yunanistan, Ukrayna’ya S-300 füzelerini vermeye sıcak bakmıyor
Ukrayna, Rusya’nın füze saldırılarına karşı kullandığı Patriot sistemlerinin mühimmatında ciddi sıkıntı yaşarken, Sovyet döneminden kalma S-300 hava savunma sistemlerini modernize ederek yeni önleme füzeleri üretmeye çalışıyor. Bu süreçte NATO üyesi Yunanistan’ın elindeki S-300PMU-1 sistemleri ve 5V55U füzeleri Ukrayna açısından önemli bir seçenek olarak öne çıkıyor. Ancak Forbes'in gündeme getirdiği habere göre; Atina’nın bu sistemleri Kıyiv’e devretmesi kısa vadede düşük ihtimal olarak değerlendiriliyor.
Yunanistan, 1990’ların sonunda Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) için satın alınan ancak Türkiye’nin tepkisi üzerine adaya konuşlandırılamayan iki S-300PMU-1 sistemi ile yaklaşık 175 adet 5V55U füzesini devralmıştı. Sistemler daha sonra Girit’e konuşlandırıldı. Yunanistan’ın hâlen kullanılabilir durumda önemli miktarda S-300 mühimmatına sahip olduğu değerlendiriliyor.
PATRİOT MÜHİMMATINDAKİ SIKINTI S-300’LERİN ÖNEMİNİ ARTIRIYOR
Ukrayna, Rusya’nın balistik füze saldırılarına karşı özellikle Patriot sistemlerine ihtiyaç duyuyor. Ancak mevcut Patriot önleme füzelerinin stoklarının azalması, Kıyiv’in hava savunmasında ciddi bir sorun oluşturuyor. ABD ile Ukrayna, eski Sovyet yapımı S-300 sistemlerini modernize ederek bu sistemler için yeni önleme füzeleri geliştirmek üzere ortak bir çalışma yürütüyor.
Emekli ABD Kara Kuvvetleri Albayı Robert Hamilton, söz konusu modernizasyon kapsamında yeni füzelerin yıl sonuna doğru üretime girmesinin beklendiğini, ancak yıllık üretimin yaklaşık 100 ile birkaç yüz füze seviyesinde kalabileceğini belirtiyor.
Bu nedenle Ukrayna, kendi üretiminin yeterli seviyeye ulaşmasına kadar müttefik ülkelerin elindeki S-300 mühimmatından yararlanmak istiyor. Daha önce Slovakya Ukrayna’ya S-300 sistemi ve yaklaşık 45 önleme füzesi sağlamış, Norveç de Ukrayna’nın S-300 mühimmatı edinmesine mali destek vermişti.
ATİNA'NIN S-300 KARARI
Yunanistan ise S-300PMU-1 sistemlerini Ukrayna’ya devretme konusunda uzun süredir temkinli davranıyor. Yunanistan, temmuz ayında başta İsrail yapımı sistemlerden oluşacak çok katmanlı Achilles’ Shield hava savunma projesi için 4 milyar dolara kadar bütçe ayırdı.
Ancak yeni sistemlerin devreye alınmasının zaman alacağı ve mevcut S-300’lerin kısa veya orta vadede tamamen gereksiz hâle gelmeyeceği belirtiliyor. Bu nedenle Atina’nın S-300’leri hemen elinden çıkarmaya hazır olmadığı değerlendiriliyor.
Yunanistan ayrıca S-300 sistemlerinin üçüncü bir ülkeye devri konusunda Rusya'nın onayının gerektiğini savunan Moskova’nın baskısıyla da karşı karşıya. Rusya’nın Ukrayna’ya stratejik hava savunma sistemleri gönderilmesine izin vermesinin beklenmediği ifade ediliyor.
YUNANİSTAN-KIYİV İLİŞKİLERİNDEKİ GERİLİM
Yunanistan’ın tutumunda yalnızca Rusya faktörünün değil, Atina ile Kıyiv arasındaki son dönemdeki siyasi gerilimlerin de etkili olduğu belirtiliyor.
Dr. George Tzogopoulos, Yunanistan-Ukrayna ilişkilerinin son dönemde “oldukça gergin” olduğunu değerlendiriyor. Bu durumun nedenlerinden biri olarak, mayıs ayında Yunan makamlarının Lefkada Adası yakınlarında Rus petrolü taşıyan tankerleri hedef almak amacıyla Kıyiv tarafından gönderilmiş olabileceği değerlendirilen bir silahlı insansız hava aracı (SİHA) tespit etmesi gösteriliyor. Öte yandan olayın ardından Ukrayna Dışişleri Bakanlığının Yunanistan’dan özür dilediği biliniyor.
Atina ayrıca Türkiye-Ukrayna ilişkilerinin yakınlaşmasından ve bunun Yunanistan ile Ukrayna arasındaki savunma sanayisi iş birliğine etkisinden de rahatsızlık duyuyor. Tzogopoulos’a göre Yunanistan, Ukrayna’ya verdiği desteğin karşılığında Kıyiv’in Yunanistan’ın millî güvenlik önceliklerini yeterince dikkate almadığını düşünüyor.
RUSYA İLE İLİŞKİLER DE ETKİLİ
Yunanistan, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik işgaline karşı tutumunu değiştirmiş değil. Ancak Atina’nın S-300’leri Ukrayna’ya göndermesinin Moskova’nın tepkisini daha da artırabileceği değerlendiriliyor.
Uzmanlara göre Yunanistan, özellikle Türkiye ile ilişkilerinde caydırıcılığını korumak amacıyla S-300’leri kısa vadede elinde tutmayı tercih ediyor. Yeni hava savunma sistemleri tamamen devreye girdikten sonra S-300’lerin Ukrayna’ya gönderilmesi ihtimal dışı görülmese de bunun şu aşamada Atina’nın gündeminde olmadığı belirtiliyor.
Bu nedenle Ukrayna’nın ihtiyaç duyduğu S-300 mühimmatının Yunanistan’dan kısa vadede temin edilmesi zor görünüyor. Yunanistan’ın ilerleyen dönemde yeni hava savunma kapasitesine kavuşması hâlinde sınırlı bir Yunanistan-Ukrayna iş birliğinin yeniden gündeme gelebileceği değerlendiriliyor.
