Astana Haberleri - Son Dakika Astana Haber Güncel Gelişmeler

Kazakistan kritik mineral yarışında: Gözler dev tungsten yataklarında

Kazakistan, dünyanın en büyük işletilmemiş tungsten yatakları arasında gösterilen Kuzey Katpar (Northern Katpar) ve Yukarı Kayraktı (Upper Kairakty) sahalarını geliştirerek, kritik mineral kaynaklarından daha fazla ekonomik değer elde etmeyi hedefliyor. Astana yönetimi, cevheri ham madde olarak ihraç etmek yerine Kazakistan’da işleyerek madencilikten nihai işleme aşamasına kadar uzanan tam döngülü bir tungsten üretim zinciri oluşturmayı planlıyor. 1,1 MİLYAR DOLARLIK PROJE Karaganda bölgesinin Şet ilçesinde bulunan iki yatağın geliştirilmesi, ABD merkezli Cove Capital ile Kazakistan’ın devlet madencilik şirketi Tau-Ken Samruk arasındaki ortaklık tarafından yürütülüyor. Cove Capital projede yüzde 70, Tau-Ken Samruk ise yüzde 30 paya sahip. ABD’li şirketin projeye en az 1,1 milyar dolar finansman sağlaması, modern işleme ve zenginleştirme teknolojilerini Kazakistan’a kazandırması ve üretilecek tungsten ürünleri için uluslararası pazarlara erişim sağlaması öngörülüyor. Ortaklık anlaşması Kasım 2025’te Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in Vaşington (Washington) ziyareti sırasında imzalandı; yatırım belgeleri ise şubat ayında resmileştirildi. Ancak 1,1 milyar dolarlık rakam projenin tamamının şimdiden finanse edildiği anlamına gelmiyor. Şirket, nihai yatırım kararından önce fizibilite çalışmalarının tamamlanması ve finans kuruluşlarının incelemelerinin sonuçlanması gerektiğini belirtiyor. ABD İhracat-İthalat Bankası 900 milyon dolara, ABD Uluslararası Kalkınma Finans Kurumu ise 700 milyon dolara kadar finansman için ilgi mektubu verdi. Böylece potansiyel finansman 1,6 milyar dolara ulaşabiliyor ancak bu rakam henüz kesinleşmiş bir finansman taahhüdü değil. HEDEF: CEVHERİ KAZAKİSTAN’DA İŞLEMEK Projenin en önemli özelliği, çıkarılan tungsten cevherinin ham madde olarak ihraç edilmesi yerine Kazakistan’da işlenmesi olacak. Planlanan üretimin merkezinde, tungsten tedarik zincirinde önemli bir ara ürün olan amonyum paratungstat (APT) bulunuyor. Bu ürün daha sonra tungsten oksitleri ve tozları, tungsten karbür, sert metaller ve ileri teknoloji ile savunma sanayisinde kullanılan çeşitli özel malzemelerin üretiminde değerlendirilebiliyor. Bu model, Kazakistan’ın yalnızca maden çıkarıp ihraç eden bir ülke olmak yerine, mineral kaynaklarının daha yüksek katma değerli aşamalarını da ülke içinde gerçekleştirme stratejisinin bir parçası olarak öne çıkıyor. REZERVLER DİKKAT ÇEKİYOR Kuzey Katpar ve Yukarı Kayraktı, dünyanın en büyük geliştirilmemiş tungsten yatakları arasında yer alıyor. Mevcut çalışmalara göre iki yatağın toplamında JORC standartlarına göre yaklaşık 410 bin ton tungsten trioksit rezervibulunuyor. Toplam kaynak miktarı ise yaklaşık 1,4 milyon ton olarak tahmin ediliyor. Şirketin mevcut tahminlerine göre Kuzey Katpar yılda yaklaşık 5 bin ton, Yukarı Kayraktı ise yaklaşık 7 bin ton üretim potansiyeline sahip. İki yatağın toplamda yılda yaklaşık 12 bin ton tungsten üretmesi hâlinde bunun mevcut küresel maden üretiminin yaklaşık yüzde 15’ine denk gelebileceği belirtiliyor. PROJE HENÜZ FİZİBİLİTE AŞAMASINDA Proje şu anda Nihai Fizibilite Çalışması (DFS) aşamasında bulunuyor. Temmuz ayında başlayan çalışmanın 2027 sonundan önce tamamlanması bekleniyor. Bu süreçte madenin nihai üretim kapasitesi, ekonomik göstergeleri, işleme tesislerinin özellikleri ve ticari üretimin başlangıç tarihi netleştirilecek. Sahada ise topoğrafik ölçümler, ulaşım yollarının hazırlanması, sondaj alanlarının oluşturulması ve saha tesislerinin kurulması gibi hazırlık çalışmalarına başlandı. Dolayısıyla projenin ne zaman tam kapasiteyle üretime geçeceği henüz kesinleşmiş değil. TUNGSTEN NEDEN STRATEJİK? Tungsten; yüksek sertliği, ısıya dayanıklılığı ve yoğunluğu nedeniyle madencilik, inşaat, metal işleme, elektronik, havacılık, yüksek performanslı alaşımlar ve savunma sanayisi gibi birçok alanda kullanılıyor. Bu gelişmeler Kazakistan’ın tungsten kaynaklarını geliştirmesini yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda jeopolitik açıdan da önemli hâle getiriyor. ABD ve diğer gelişmiş ekonomiler, kritik minerallerde Çin’e olan yüksek bağımlılığı azaltmak için alternatif tedarik zincirleri oluşturmaya çalışıyor. KAZAKİSTAN ALTERNATİF TEDARİKÇİ OLMAK İSTİYOR Kazakistan’ın tungsten sektöründeki yatırımları Kuzey Katpar ve Yukarı Kayraktı ile sınırlı değil. Ülkedeki toplam tungsten trioksit rezervlerinin 2 milyon tonun üzerinde olduğu tahmin ediliyor. Almatı bölgesindeki Bokuta tungsten yatağında 2024’te üretim başladı. Ayrıca İngiliz Resources Enterprise Limited şirketine ait Esil-Mining’in kuzey Kazakistan’daki Aksoran yatağının geliştirilmesine 2027’de başlamayı ve 2028’de üretime geçmeyi planladığı belirtiliyor. Kuzey Katpar ve Yukarı Kayraktı projelerinin hayata geçirilmesiyle Kazakistan, bu kaynakları yalnızca çıkaran değil, aynı zamanda işleyen ve daha yüksek değerli ürünlere dönüştüren bir merkez olmayı amaçlıyor. KAZAKİSTAN İÇİN DAHA BÜYÜK STRATEJİ Proje, Astana’nın genel olarak ham madde ihracatından daha yüksek katma değerli üretime geçme hedefinin önemli bir örneği olarak öne çıkıyor. Yabancı sermaye ve teknoloji ile Kazakistan’ın mevcut madencilik altyapısını bir araya getiren proje, ülkenin kritik mineraller alanındaki konumunu güçlendirmeyi amaçlıyor. Ancak üretim kapasitesi, yatırımın nihai büyüklüğü, ekonomik fizibilite ve ticari üretimin başlangıç tarihi gibi temel konular henüz kesinleşmiş değil. Bu nedenle Kuzey Katpar ve Yukarı Kayraktı, Kazakistan’ın zengin mineral kaynaklarını küresel kritik mineral tedarik zincirlerinde daha güçlü bir ekonomik ve stratejik konuma dönüştürme hedefinin önemli bir sınavı olacak.

Rusya’da depoları vurulan Wildberries, yönünü Kazakistan’a çevirdi

Rus ordusuna askerî bileşenler tedarik eden Rusya’nın en büyük e-ticaret platformlarından Wildberries'i de bünyesinde barındıran RWB Grubu, Rusya’daki lojistik merkezlerine yönelik peş peşe düzenlenen silahlı insansız hava aracı (SİHA) saldırılarının ardından Kazakistan’da acil depo arayışına girdi. Rus Kommersant gazetesine konuşan gayrimenkul sektöründen dört farklı kaynak, şirketin Kazakistan'daki lojistik kapasitesini hızla artırmak istediğini bildirdi. RİSKLERİ AZALTMAK İÇİN ALTYAPI KAZAKİSTAN’A KAYDIRILIYOR Kaynaklardan biri, şirketin 100 bin metrekareye kadar kiralık depo alanı aradığını belirtirken; bir diğer kaynak ise pazardaki arzın kısıtlı olması nedeniyle Wildberries’in Kazakistan'da boşta bulunan tüm uygun depoları kiralamaya hazır olduğunu aktardı. Sektör temsilcilerine göre lojistik altyapının bir kısmının Kazakistan’a taşınması, ürünlerin güvenli bir şekilde depolanmasını sağlayarak riskleri azaltmayı hedefliyor. Konuya ilişkin RWB basın servisinden yapılan açıklamada ise tüm ülkelerdeki lojistik ağ gelişiminin planlı olarak sürdüğü savunuldu. Şirket yetkilileri, mevcut organizasyonel çabaların "ürün devir hızını optimize etmek ve iş ortaklarının ekonomik istikrarını korumak adına malları farklı depolara yeniden dağıtmaya" odaklandığını belirtti. Wildberries, Kazakistan’da hâlihazırda iki dev tesisin inşasını sürdürüyor: Almatı'da 100 bin metrekareden fazla, Astana'da ise 160 bin metrekarelik dev lojistik kompleksler bulunuyor. Başkent Astana’daki tesisin önümüzdeki yıl hizmete girmesi planlanıyor. SALDIRILAR 18 TEMMUZ’DAN BU YANA SÜRÜYOR Ukrayna ordusunun Rusya'nın derinliklerindeki hedeflere yönelik saldırılarında Wildberries tesisleri son dönemde ana hedef haline geldi. Rus muhalif haber ajansı Agentstvo, Ukrayna SİHA'larının son dönemde başka hiçbir hedefi bu kadar sık vurmadığına dikkat çekti. 18 Temmuz'dan bu yana Moskova, Tambov, Leningrad, Voronej, Krasnodar, Stavropol, St. Petersburg Yekaterinburg ve işgal altındaki Akmescit’teki (Simferopol) lojistik merkezler hedef alındı. TEMMUZDA WILDBERRIES'E AİT 10 LOJİSTİK TESİS VURULDU Öte yandan, Ukrayna devlet haber ajansı Ukrinform'un haberine göre, temmuz ayı boyunca Ukrayna SİHA'ları Wildberries'e ait en az 8 tesisi hedef aldı. Penza ve Sarapul'daki son saldırılarla birlikte saldırıya uğradığı bildirilen lojistik tesislerin sayısı 10'a yükseldi. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodımır Zelenskıy, Wildberries depolarının insansız hava araçları (İHA) ve navigasyon ekipmanları gibi çift kullanımlı (askerî ve sivil) lojistik malzemelerin depolanması için kullanıldığını ifade etmişti.

Ukrayna’nın Astana Büyükelçisi: Kazakistan, Rusya’ya petrol göndermedi

Ukrayna’nın Astana Büyükelçisi Viktor Mayko, Kazakistan’ın akaryakıt krizi yaşayan Rusya’ya 50 bin ton benzin gönderdiği yönündeki bilginin yanlış anlaşıldığını, söz konusu iddiaların sadece varsayımsal nitelikte olduğunu belirtti. Ukrayna merkezli yayın kuruluşu Apostrof’a röportaj veren Büyükelçi Mayko, söz konusu benzin iddiasının “insani yardım” olarak servis edilmesi nedeniyle bu yanlış anlaşılmanın ortaya çıktığını aslında bunun sıradan bir ticaret olduğunu bildirdi. “İDDİALAR DOĞRU DEĞİL” Mayko, “Kimse kimseye herhangi bir şekilde insani yardım yapmadı. Herhangi bir yardım söz konusu değil. Ticari bir boyutu olabilir ama bunlar şimdilik tamamen varsayımsal nitelikte. Bildiğim kadarıyla Rusya, Kazakistan’dan resmî bir talepte bulunmadı. Bunu Kazakistan Enerji Bakanlığı da doğruladı.” ifadelerini kullandı. Bununla birlikte Kazakistan’dan Rusya’ya yönelik petrol ticaretinin gerçekleşmesine şüpheyle yaklaşan Büyükelçi, bunun sebebini Kazakistan’ın da petrol ürünleri, özellikle de “A-92 ve A-95” tipi benzin, mazot ve gazyağı ürünlerinde ithalatçı olmasıyla açıkladı. Büyükelçi Mayko, Kazakistan’da kışın 7 ay sürdüğünü yaz aylarında ise yoğun tarımsal faaliyet nedeniyle büyük miktarlarda yakıta ihtiyaç duyulduğunu belirterek bu ölçekteki bir ihracatın gerçekleşmesini olası görmediğini belirtti. “HİNDİSTAN’A ODAKLANMALIYIZ” Dikkatlerin Kazakistan’dan ziyade Hindistan’a çekilmesi gerektiğini kaydeden Mayko, “Sözde 50 bin ton petrol sözü veren Kazakistan meselesine büyük önem veriyoruz. Oysa Hindistan’dan Rusya’ya her ay 400 bin ton benzin gönderilecek. Bu tedarik için imzalar atıldı. Bu da yılda 5 milyon ton petrole karşılık geliyor. Objektif olmalıyız.” diye konuştu. ASTANA İDDİALARI YALANLAMIŞTI Moskova'nın Kazakistan'dan yaklaşık 50 bin ton benzin satın almak için görüşmeler yürüttüğü daha önce de gündeme gelmiş ancak Astana yönetimi bu iddiayı yalanlamıştı. Öte yandan Kazakistan Enerji Bakanlığı, Rus devlet kurumlarından petrol ürünleri alanında yardım talebine ilişkin herhangi bir resmî başvuru alınmadığını bildirmişti.

Tokayev: Dombra, Kazak halkını dünyaya tanıtan eşsiz bir marka olmalı

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, temmuz ayının ilk pazar günü kutlanan Millî Dombra Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, dombanın yalnızca geleneksel bir müzik aleti olmadığını, Kazak halkının tarihini, kültürünü ve millî kimliğini temsil eden eşsiz bir değer olduğunu belirterek, "Dombra, halkımızı tüm dünyada temsil eden benzersiz bir marka hâline gelmelidir." dedi. Kazakistan'da 2018 yılından bu yana her yıl Temmuz ayının ilk pazar günü kutlanan Millî Dombra Günü, ülkenin en önemli kültürel bayramlarından biri olarak kabul ediliyor. Bayram, Kazak halkının manevi mirasının ve milli kimliğinin simgesi olan dombra kültürünü yaşatmayı amaçlıyor. TOKAYEV: YENİLİKÇİ BİR MİLLET OLMAK İÇİN KÖKLERİMİZE SAHİP ÇIKMALIYIZ Parlamentonun ortak oturumunda konuşan Tokayev, modern ve üretken bir toplum olmanın yolunun millî değerleri korumaktan geçtiğini vurguladı. Tokayev, "Yenilikçi ve üretken bir millet olmak istiyorsak öncelikle değişmeyen değerlerimize, zengin tarihimize ve kültürel mirasımıza sahip çıkmalıyız. Birkaç gün sonra tüm ülke olarak Ulusal Dombra Günü'nü kutlayacağız. Bu özel gün, milli kimliğimizi güçlendiren ve özellikle genç neslin milli ruhunu yükselten önemli bir bayramdır." ifadelerini kullandı. "GERÇEK KAZAK DOMBADIR" Cumhurbaşkanı Tokayev konuşmasında, ünlü Kazak şairi Kadir Mirza Ali'nin "Gerçek Kazak dombadır." sözünü de hatırlattı. Tokayev, "Dombrayı yüceltmek, aslında millî sanatımızı yüceltmektir. En kutsal milli değerlerimizden biri olan dombra, Kazak halkını dünyaya tanıtan benzersiz bir marka hâline gelmelidir." dedi. ÜLKE GENELİNDE KUTLAMALAR DÜZENLENECEK Millî Dombra Günü kapsamında Kazakistan'ın dört bir yanında konserler, halk gösterileri, ustalık sınıfları, yaratıcı buluşmalar ve geleneksel müzik etkinlikleri gerçekleştirilecek. Başkent Astana'da düzenlenecek program kapsamında Kazak enstrümantal müzik konserleri, halkın katılımına açık Dombra Parti etkinlikleri ve geleneksel müzik mirasını yaşatmayı amaçlayan "Asıl Mura" konseri gerçekleştirilecek. Etkinliklerde Sarıarka, Sırderya, Yedisu, Altay-Tarbagatay ve Batı Kazakistan geleneksel müzik ekolleri tanıtılacak. Ünlü sanatçılar, halk müziği toplulukları, korolar ve geleneksel müzik icracıları sahne alacak. Çocuklara yönelik interaktif etkinlikler, tematik kültür alanları, atölye çalışmaları ve yeni nesil multimedya gösterileri de kutlama programında yer alacak. Kazakistan'da her yıl büyük coşkuyla kutlanan Millî Dombra Günü, yalnızca geleneksel bir bayram olmanın ötesinde, Kazak halkının kültürel hafızasını yaşatan, nesiller arasındaki bağı güçlendiren ve milli kimliği pekiştiren en önemli kültürel etkinliklerden biri olarak görülüyor. BİNLERCE YILLIK TARİHE SAHİP MİLLÎ MİRAS Dombra, Kazak kültürünün en eski telli çalgılarından biri olarak kabul ediliyor. Geleneksel olarak iki telli olan enstrüman, yüzyıllar boyunca bozkırın tarihini, halk hikâyelerini, destanları, türküleri ve "küy" adı verilen enstrümantal eserleri kuşaktan kuşağa aktardı. Kazak halkı için dombra yalnızca bir müzik aleti değil; millî hafızayı, yaşam biçimini, gelenekleri ve kültürel sürekliliği temsil eden önemli bir sembol olarak görülüyor. Araştırmacılar, dombra tarihinin üç bin yıl öncesine kadar uzandığını belirtirken bazı çalışmalar ise enstrümanın çok daha eski bir geçmişe sahip olduğunu ortaya koyuyor. 1980'li yılların sonunda Almatı bölgesinde yapılan arkeolojik kazılarda, dans eden insan figürleri ile dombaya benzeyen bir müzik aletinin taş üzerine işlendiği tasvirler bulundu. Neolitik döneme ait olduğu değerlendirilen bu eserler bugün Almatı'daki Yıkılas Halk Müzik Aletleri Müzesi'nde sergileniyor. TÜRK DÜNYASININ ORTAK KÜLTÜREL MİRASI Dombra, yalnızca Kazakistan'da değil, Türk dünyasının farklı coğrafyalarında da benzer isim ve yapılarla varlığını sürdürüyor. Yüzyıllar boyunca düşünürler, ozanlar ve araştırmacılar tarafından hakkında eserler kaleme alınan dombra, Kazak halkının sevinçlerini, acılarını, özgürlük mücadelesini, vatan sevgisini ve atalarına duyduğu bağlılığı anlatan en güçlü kültürel araçlardan biri olarak öne çıkıyor. BÜYÜK USTALAR DOMBRA GELENEĞİNİ YAŞATTI Kurbanğazı, Dauletkerey, Tattimbet, Seytek, Bayserke ve Kazangap gibi ünlü küy ustaları, dombra aracılığıyla Kazak halkının manevi dünyasını ve milli değerlerini gelecek nesillere aktardı. 20. yüzyılda ise dünyaca ünlü Kazak sanatçı Amre Kaşaubayev, Paris'te dombra eşliğinde verdiği konserlerle Kazak müzik kültürünü uluslararası alanda tanıtan ilk isimlerden biri oldu.

Kazakistan’da yeni dönem: Devlet sistemi yenileniyor

Kazakistan’da 1995 yılında kabul edilen anayasa uyarınca Meclis ile Senato'dan oluşan parlamento sistemi dönemi sona erdi. Ülkede yaklaşık 31 yılın ardından tek meclisli Kurultay sistemine geçildi. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, başkent Astana'da düzenlenen son ortak oturumda, yeni anayasal düzen, devlet yönetim sistemindeki değişiklikler ile ülkenin siyasi ve ekonomik dönüşüm sürecine ilişkin açıklamalarda bulundu. Oturumun tarihî bir dönüm noktası olduğuna işaret eden Cumhurbaşkanı Tokayev, “Bugün sadece bir yasama dönemini kapatmıyoruz, aynı zamanda bağımsız Kazakistan’ın gelişimindeki bir dönemi tamamlıyor ve devlet tarihimizde yeni bir sayfa açıyoruz.” dedi. TEK MECLİS: KURULTAY Tokayev, yeni anayasanın yarın yürürlüğe gireceğini, devlet yönetim sisteminin köklü şekilde yenileneceğini ve çift meclisli parlamentonun yerini tek meclisli Kurultayın alacağını söyledi. Kazakistan'ın resmî haber ajansı Kazinform ile Anadolu Ajansında (AA) yer alan haberlere göre, Tokayev parlamentonun bağımsız Kazakistan'da devlet kurumlarının güçlendirilmesi, hukuk sisteminin oluşturulması ve piyasa ekonomisine geçiş sürecinde önemli rol oynadığını kaydetti. Son 30 yılda yaklaşık 3 bin 500 yasanın kabul edildiğini vurgulayan Tokayev, bunların yaklaşık yüzde 10'unun milletvekilleri tarafından hazırlandığını ifade etti. Mevcut parlamentonun son yıllarda gerçekleştirilen anayasal reformlarda önemli görev üstlendiğini aktaran Tokayev, son üç yılda anayasa değişiklikleri dahil 300'den fazla önemli yasanın kabul edildiğinin altını çizdi. Kazakistan’da köklü bir reform sürecine girildiğini belirten Tokayev, “Bu, sadece bir başka idari reform olarak görülmemelidir. Bu, ülkemiz için tamamen yeni bir tarihsel dönemin başlangıcını işaret etmektedir; bu dönemde, temelde farklı bir amaç ve anlam taşıyan, eşi benzeri görülmemiş değişiklikler hayata geçirilecektir. Başka bir deyişle, Kazak devletinin yapısını kökten yenilemeyi hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı. YENİ MODELİN TEMELİNDE ÜÇLÜ FORMÜL Tokayev, yeni anayasal modelin temelini "Güçlü Cumhurbaşkanı, Etkin Kurultay, Hesap Verebilir Hükûmet” ilkesinin oluşturacağını ve Kazakistan’ın başkanlık sistemiyle yönetilmeye devam edeceğini bildirdi. Kurultay’ın öncelikli görevleri arasında bürokratik engelleri ortadan kaldırma, yasama sürecindeki hızı ve kaliteyi artırmanın olduğu belirten Tokayev, ulusal mevzuatı dijital ortama “acilen” uyarlamak için yoğun bir şekilde çalışılması gerektiğini kaydetti. Tokayev, tam kapsamlı bir “e-Parlemento” sisteminin kurulması ve geliştirilmesi gerektiğini belirterek, Kazakistan’ın elektronik kamu hizmeti sıralamasında ilk 25 ülke arasında olduğunu ifade etti. Tokayev, yeni dönemde ayrıca anayasal statüye sahip Kazakistan Halk Konseyinin kurulacağını, bu yapının yerel meclisler, kamu konseyleri ve sivil toplum kuruluşlarını tek çatı altında buluşturacağını söyledi. YENİ EKONOMİK MODEL Tokayev, ülkenin ikinci önceliğinin yeni ekonomik modele geçiş olduğunu belirterek, küresel belirsizliklere rağmen Kazakistan’ın dengeli ekonomi politikalarını sürdüreceğini söyledi. Geçen yıl ekonominin yüzde 6,5 büyüdüğünü aktaran Tokayev, Gayrisafi Yurt İçi Hasılanın ilk kez 300 milyar doları aştığını, kişi başına gelirin ise 15 bin dolara yükseldiğini ifade etti. Enflasyonun bu yılın ilk beş ayında yüzde 10,4’e gerilediğini kaydeden Tokayev, yeni bütçe ve vergi düzenlemeleriyle ekonominin yeni bir yapıya kavuştuğunu vurguladı. 2023-2025 döneminde toplam 3,7 trilyon tenge değerinde 540 sanayi projesinin hayata geçirildiğini aktaran Tokayev, gelecek iki yılda yaklaşık 3 trilyon tenge yatırımla 200’den fazla yeni üretim tesisinin faaliyete geçmesinin beklendiğini kaydetti. Tokayev, yeni ekonomik model kapsamında enerji, ulaştırma ve altyapı yatırımlarına öncelik verileceğini, enerji ve kamu hizmetleri sektörlerinin modernizasyonuna yönelik ulusal proje kapsamında bu yıl 1 trilyon tengeyi aşan yatırım yapılacağını bildirdi. “NÜKLEER SANTRAL İNŞAATINA 2027 YILINDA BAŞLANACAK” Kazakistan’ın uranyum üretiminde dünya lideri olduğuna işaret eden Tokayev, ülkesinin ilk nükleer santralinin inşasına 2027 yılında başlanacağını ifade etti. Tokayev, yeni anayasanın yürürlüğe girmesinin ardından Kurultay seçimlerine ilişkin kararnameyi imzalayacağını açıkladı.

Kazakistan ekonomisi ilk kez 300 milyar doları aştı!

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, ülke ekonomisinin ilk kez 300 milyar doların üzerine çıktığını açıkladı. Astana'da düzenlenen Parlamento'nun ortak oturumunda konuşan Tokayev, Kazakistan'ın yeni bir ekonomik modele geçtiğini belirterek bunun ülkenin stratejik önceliklerinden biri olduğunu söyledi. Küresel ekonomik ve siyasi koşulların her geçen yıl daha da zorlaştığına dikkat çeken Tokayev, buna rağmen Kazakistan'ın dengeli politikalarını sürdürerek istikrarlı şekilde ilerlemeye devam ettiğini ifade etti. Cumhurbaşkanı Tokayev, ülke ekonomisinin geçen yıl yüzde 6,5 büyüdüğünü belirterek, bu oranın dünya ortalamasının üzerinde olduğunu vurguladı. KİŞİ BAŞINA DÜŞEN GELİR 15 BİN DOLAR Tokayev, "Kazakistan'ın gayrisafi millî hasılası (GSYH) tarihinde ilk kez 300 milyar ABD dolarını aştı. Kişi başına düşen millî gelir ise 2019'dan bu yana 1,5 kat artarak 15 bin dolara ulaştı." dedi. Kazakistan lideri, yılın ilk beş ayında enflasyonun yüzde 10,4'e gerilediğini de açıkladı. Tokayev ayrıca önümüzdeki iki yıl içinde yaklaşık 3 milyar tengelik yatırımla 200'den fazla yeni üretim tesisinin faaliyete geçirileceğini, bu yatırımların bütçe gelirlerini artıracağını, ileri teknolojilerin kullanımını yaygınlaştıracağını ve yeni istihdam oluşturacağını kaydetti. KAZAKİSTAN PARLAMENTOSU SON ORTAK OTURUMUNU GERÇEKLEŞTİRDİ Kazakistan'ın başkenti Astana'da, Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev'in katılımıyla iki kanatlı Parlamentonun son ortak oturumu gerçekleşti. Parlamento tarafından kabul edilen düzenlemeler arasında Cumhurbaşkanlığı Kanunu, Başkent Statüsü Kanunu ve İdari-Territoryal Yapı Kanunu'nda yapılan değişikliklerin yanı sıra Kurultay ve Halk Keneşine ilişkin yeni yasalar da yer aldı. Ayrıca ceza ve idari davaları kapsayan kapsamlı bir af yasası da kabul edildi. 29 Haziran'da gerçekleştirilen son genel kurul oturumuyla birlikte, 1995 yılından bu yana faaliyet gösteren iki kanatlı Parlamento sistemi fiilen sona erdi. Yeni anayasa uyarınca Parlamento'nun görev süresi 1 Temmuz itibarıyla resmen sona erecek. Kazakistan Senatosu Başkanı Maulen Aşimbayev ise ağustos ayında yapılacak seçimlerle birlikte iki kanatlı sistemin yerini tek meclisli Kurultay yapısının alacağını açıkladı. Bu değişiklikle Kazakistan, yaklaşık 30 yıl sonra parlamenter sisteminde köklü bir dönüşüme hazırlanıyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan: "Dilde, Fikirde, İşte Birlik" şiarıyla yeni köprüler inşa etmekte kararlıyız

Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Türkiye-Kazakistan Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi Altıncı Toplantısı'na katılmalarının ardından, Astana'daki Akorda Sarayı'nda ortak basın toplantısı düzenledi. “ASKERİ VE SAVUNMA SANAYİ İŞ BİRLİĞİ DAHA İLERİ TAŞINACAK” Toplantının başarıyla gerçekleştirildiğini ve çok sayıda anlaşmanın imzalandığını aktaran Erdoğan, “Sayın Tokayev ve heyetiyle görüşmelerimizde ticaret, ulaştırma, enerji, sağlık, madencilik, kültür, eğitim, teknoloji ve savunma sanayi gibi alanlardaki iş birliğimizi etraflıca değerlendirdik. Ticaret ve yatırım ilişkilerimizi çarpan etkisiyle büyüten askeri ve savunma sanayi iş birliğimizi daha ileriye taşıyacak projeleri de bugün görüştük. Şimdiden hayırlı uğurlu olsun diyorum.” ifadelerini kullandı. Kazakistan’ın enerji çeşitliliği konusunda özel bir yere sahip olduğunu aktaran Erdoğan, “Dünyanın önde gelen ham petrol ihracatçılarından olan Kazakistan'dan daha fazla miktarda petrolü ülkemiz üzerinden dünya pazarlarına ulaştırmayı arzu ediyoruz. İpek Yolu'nun günümüzdeki karşılığı olan Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridoru'nun ehemmiyeti de her geçen gün daha iyi anlaşılıyor. Biz Kazakistan ve diğer ortaklarımızla birlikte bu koridoru sadece mal sevkiyatı için değil, enerji kaynaklarının batıya taşınması için de teşvik etmeyi sürdüreceğiz.” dedi. “DİLDE, FİKİRDE, İŞTE BİRLİK” Kırım Tatarı büyük aydın İsmail Bey Gaspıralı’nın “Dilde, Fikirde, İşte Birlik” şiarını hatırlatan Erdoğan, “Doğu Akdeniz'den Orta Asya'nın derinliklerine uzanan coğrafyada ‘Dilde, Fikirde, İşte Birlik’ şiarıyla yeni köprüler inşa etmekte kararlıyız. Türk dünyasının ortak kültürel hazinelerini büyük şahsiyetlerin fikirlerini, eserlerini ve manevi miraslarını gelecek nesillere aktarmayı müşterek sorumluluğumuz olarak görüyoruz.” diye konuştu. TOKAYEV’DEN ERDOĞAN’A HOCA AHMET YESEVİ NİŞANI Erdoğan, Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev'in tevcih ettiği “Hoca Ahmet Yesevi Nişanı”nı iki ülke arasındaki sarsılmaz kardeşliğin güçlü bir simgesi olarak taşımaktan bahtiyar olacağını ifade etti. "Hoca Ahmet Yesevi Nişanı" Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev tarafından 10 Nisan 2026'da yapılan açıklamayla duyurulmuştu. Bugünkü törenle Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Hoca Ahmet Yesevi Nişanı" takdim edilen ilk isim oldu. Türk dünyasının manevi başkenti Türkistan'da 15 Mayıs’ta düzenlenecek Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi Gayriresmî Zirvesi’ne katılacaklarını anımsatan Erdoğan, şunları kaydetti: Kazakistan'ın, Türk dünyasının bütünleşmesine en başından bu yana yaptığı değerli katkılar için müteşekkir olduğumuzu belirtmek isterim. Yarınki zirvemizde gözlemci sıfatıyla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin temsil edilecek olmasından memnuniyet duyuyoruz. TÜRKİYE İLE KAZAKİSTAN ARASINDA 13 ANLAŞMA İMZALANDI Erdoğan ve Tokayev, iki ülke arasında 13 anlaşmaya imza attı. Bu kapsamda “Türkiye Cumhuriyeti ve Kazakistan Cumhuriyeti Arasında Ebedî Dostluk ve Ortaklık Bildirisi”, Erdoğan ve Tokayev tarafından imzalandı. İki ülke arasında imzalanan diğer anlaşmalar şöyle: Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti ile Kazakistan Cumhuriyeti Hükûmeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması, Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti ile Kazakistan Cumhuriyeti Hükûmeti Arasında Kültür Merkezlerinin Kuruluşu, İşleyişi ve Faaliyetleri Hakkında Anlaşma, Türkiye Cumhuriyeti ile Kazakistan Cumhuriyeti Arasında Hukuki Konularda Adli Yardımlaşma Anlaşmasında Değişiklik Yapılmasına İlişkin Protokol, Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Kazakistan Cumhuriyeti Bilim ve Yüksek Öğretim Bakanlığı Arasında Ortak Burs Programına İlişkin Anlaşma, Kazakistan Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı ile Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı Arasında, Kazakistan Cumhuriyeti'nde 2 Türk Maarif Vakfı Okulunun Açılmasına İlişkin Niyet Anlaşması, Kazakistan Cumhuriyeti Hükûmeti ile TAV Holding Arasında Almatı Uluslararası Havalimanı Yatırım Anlaşması, Samruk-Kazyna Anonim Şirketi ile YDA İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Arasında Hastane İnşaatlarının Finansmanına İlişkin İşbirliği Anlaşması, Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Ofisi'ne Bağlı Ekonomik Yönetim Yetkisine Sahip Devlet Kuruluşu "Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı TV ve Radyo Kompleksi" ile TRT Arasında Radyo ve Televizyon Alanında Mutabakat Zaptı, KazMunayGas Millî Şirketi Anonim Ortaklığı ile Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Arasında Petrol Sahası Hizmetine İlişkin İşbirliği Anlaşması, KazMunayGas Millî Şirketi Anonim Ortaklığı ile Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Arasında Petrol ve Gaz Projelerinin Ortak Geliştirilmesi Konularına İlişkin Mutabakat Zaptı, Astana Uluslararası Finans Merkezi ile İstanbul Finans Merkezi Arasında Mutabakat Zaptı, ANKA İnsansız Hava Araçlarının Üretimi ve Bakımı için Ortak Girişim Kurulmasına İlişkin Anlaşma.

TDT ülkeleri Astana’da çevre ve iklim değişikliğiyle mücadele konusunu ele aldı

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) çevre ve ekolojiden sorumlu bakan ve bakan yardımcılarının ikinci toplantısı, 23 Nisan 2026 tarihinde Astana’da düzenlenen Bölgesel Ekoloji Zirvesi kapsamında gerçekleştirildi. Astana'da Kazakistan Ekoloji ve Doğal Kaynaklar Bakanı Yerlan Nısanbayev'in ev sahipliğinde yapılan toplantıya; Kırgızistan Doğal Kaynaklar, Ekoloji ve Teknik Denetim Bakanı Akıl Toktobayev, Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı ve Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Hasan Süver, Azerbaycan Cumhuriyeti Ekoloji ve Doğal Kaynaklar Bakan Yardımcısı Rauf Hacıyev, Özbekistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Danışmanı ve Ulusal Ekoloji ve İklim Değişikliği Komitesi Başkanı Aziz Abduhakimov, TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) Genel Sekreteri Asad Majeed Khan katıldı. “TÜRKİYE, DENEYİM VE BİRİKİMİNİ PAYLAŞMAYA HAZIR” Toplantıda konuşan Suver, çevre, iklim ve sürdürülebilir kalkınma başlıklarının günümüzün öncelikli küresel gündem maddeleri arasında yer aldığını belirterek, iklim değişikliği, çölleşme ve biyolojik çeşitlilik kaybının çok boyutlu krizler olarak derinleştiğine dikkat çekti. Türkiye'nin uluslararası alanda bilgi paylaşımı ve kapasite geliştirme faaliyetlerinde aktif rol üstlendiğini kaydeden Suver, TDT bünyesinde Türkiye’nin deneyim ve birikimini sunmaya hazır olduğunu ifade etti. Bu sorunların yalnızca çevresel değil, aynı zamanda ekonomik ve sosyal boyutlarının bulunduğunu vurgulayan Suver, Türkiye'nin Akdeniz havzasında yer alması nedeniyle çölleşme, kuraklık ve arazi tahribatı gibi etkileri yoğun şekilde hissettiğini söyledi. TÜRKİSTAN’DAKİ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ MASAYA YATIRILDI Ömüraliyev ise, iklim krizinin eşitsizlikleri derinleştiren bir çarpan etkisi yarattığını ve tüm sektörlerde kaydedilen ilerlemeyi tehdit ettiğini vurguladı. Bölgenin karşı karşıya olduğu başlıca çevresel sorunlara dikkat çeken Ömüraliyev, Aral Gölü felaketi, Hazar Denizi’ndeki su seviyesinin düşmesi, buzulların hızla erimesi ve arazi bozulması gibi kritik konulara işaret etti. Ömüraliyev, 6 Kasım 2024 tarihinde Bişkek’te düzenlenen TDT 11. Zirvesi’nde kabul edilen “Türk Yeşil Vizyonu”na atıfta bulunarak, çevre alanında acil, ortak adımlar atılması çağrısında bulundu. Toplantıda, ortak tehditlere karşı işbirliğini yansıtan bir sonuç bildirisi imzalandı. Bir sonraki toplantının 2027 yılında Kırgızistan'da gerçekleştirilmesi kararlaştırıldı.

Kazakistan’dan BM’de tarihî adım: Küresel su örgütü için düğmeye basıldı

Kazakistan’ın küresel su yönetişimine yönelik dikkat çekici girişimi, Birleşmiş Milletler (BM) nezdinde düzenlenen Dünya Su Günü 2026 etkinliğinde uluslararası kamuoyuna sunuldu. Kazakistan’ın BM Daimî Temsilcisi Kayrat Umarov (Kairat Umarov), “Su ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği” temasıyla gerçekleştirilen etkinlikte yaptığı konuşmada, suyun halk sağlığı, gıda güvenliği ve sürdürülebilir kalkınmanın temel unsurlarından biri olduğunu vurguladı. Umarov, su kaynaklarına eşit erişimin adalet ve kapsayıcılıkla doğrudan bağlantılı olduğuna dikkat çekti. Özellikle birçok ülkede kadınlar ve kız çocuklarının su kıtlığından en fazla etkilenen kesim olduğunu, buna karşın su yönetimi süreçlerine katılımlarının sınırlı kaldığını ifade etti. Kazak tarafı ayrıca, iklim değişikliği, ekosistem tahribatı, sürdürülemez tüketim alışkanlıkları ve hidrolojik döngüdeki bozulmaların küresel su kaynakları üzerindeki baskıyı artırdığına işaret etti. Güvenli içme suyu ile hijyen ve temizlik hizmetlerine erişimde süregelen eksiklikler göz önünde bulundurulduğunda, uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi ve küresel su yönetişiminin iyileştirilmesinin kritik önemde olduğu belirtildi. Bu çerçevede, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev tarafından önerilen ve BM çatısı altında faaliyet gösterecek uluslararası bir su kuruluşunun kurulmasına yönelik girişim de gündeme taşındı. Söz konusu önerinin, BM reform süreci kapsamında kurumsal etkinliği artırmayı, görev tekrarlarını azaltmayı ve su konusuna daha güçlü bir siyasi görünürlük kazandırmayı amaçladığı ifade edildi. Ayrıca, bu girişime ilişkin ilk uluslararası istişare toplantılarının nisan ayında Astana’da düzenlenecek Bölgesel Çevre Zirvesi kapsamında gerçekleştirileceği duyuruldu. Kazakistan, BM üyesi devletleri ve ilgili paydaşları, küresel su gündemine yönelik diyalog süreçlerine aktif katılım göstermeye davet etti.