Kazakistan’da yeni dönem: Devlet sistemi yenileniyor

Kazakistan’da 1995 yılında kabul edilen anayasa uyarınca Meclis ile Senato'dan oluşan parlamento sistemi dönemi sona erdi. Ülkede yaklaşık 31 yılın ardından tek meclisli Kurultay sistemine geçildi.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, başkent Astana'da düzenlenen son ortak oturumda, yeni anayasal düzen, devlet yönetim sistemindeki değişiklikler ile ülkenin siyasi ve ekonomik dönüşüm sürecine ilişkin açıklamalarda bulundu.

Oturumun tarihî bir dönüm noktası olduğuna işaret eden Cumhurbaşkanı Tokayev, “Bugün sadece bir yasama dönemini kapatmıyoruz, aynı zamanda bağımsız Kazakistan’ın gelişimindeki bir dönemi tamamlıyor ve devlet tarihimizde yeni bir sayfa açıyoruz.” dedi.

TEK MECLİS: KURULTAY

Tokayev, yeni anayasanın yarın yürürlüğe gireceğini, devlet yönetim sisteminin köklü şekilde yenileneceğini ve çift meclisli parlamentonun yerini tek meclisli Kurultayın alacağını söyledi.

Kazakistan'ın resmî haber ajansı Kazinform ile Anadolu Ajansında (AA) yer alan haberlere göre, Tokayev parlamentonun bağımsız Kazakistan'da devlet kurumlarının güçlendirilmesi, hukuk sisteminin oluşturulması ve piyasa ekonomisine geçiş sürecinde önemli rol oynadığını kaydetti.

Son 30 yılda yaklaşık 3 bin 500 yasanın kabul edildiğini vurgulayan Tokayev, bunların yaklaşık yüzde 10'unun milletvekilleri tarafından hazırlandığını ifade etti.

Mevcut parlamentonun son yıllarda gerçekleştirilen anayasal reformlarda önemli görev üstlendiğini aktaran Tokayev, son üç yılda anayasa değişiklikleri dahil 300'den fazla önemli yasanın kabul edildiğinin altını çizdi.

Kazakistan’da köklü bir reform sürecine girildiğini belirten Tokayev, “Bu, sadece bir başka idari reform olarak görülmemelidir. Bu, ülkemiz için tamamen yeni bir tarihsel dönemin başlangıcını işaret etmektedir; bu dönemde, temelde farklı bir amaç ve anlam taşıyan, eşi benzeri görülmemiş değişiklikler hayata geçirilecektir. Başka bir deyişle, Kazak devletinin yapısını kökten yenilemeyi hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

YENİ MODELİN TEMELİNDE ÜÇLÜ FORMÜL

Tokayev, yeni anayasal modelin temelini "Güçlü Cumhurbaşkanı, Etkin Kurultay, Hesap Verebilir Hükûmet” ilkesinin oluşturacağını ve Kazakistan’ın başkanlık sistemiyle yönetilmeye devam edeceğini bildirdi.

Kurultay’ın öncelikli görevleri arasında bürokratik engelleri ortadan kaldırma, yasama sürecindeki hızı ve kaliteyi artırmanın olduğu belirten Tokayev, ulusal mevzuatı dijital ortama “acilen” uyarlamak için yoğun bir şekilde çalışılması gerektiğini kaydetti.

Tokayev, tam kapsamlı bir “e-Parlemento” sisteminin kurulması ve geliştirilmesi gerektiğini belirterek, Kazakistan’ın elektronik kamu hizmeti sıralamasında ilk 25 ülke arasında olduğunu ifade etti.

Tokayev, yeni dönemde ayrıca anayasal statüye sahip Kazakistan Halk Konseyinin kurulacağını, bu yapının yerel meclisler, kamu konseyleri ve sivil toplum kuruluşlarını tek çatı altında buluşturacağını söyledi.

YENİ EKONOMİK MODEL

Tokayev, ülkenin ikinci önceliğinin yeni ekonomik modele geçiş olduğunu belirterek, küresel belirsizliklere rağmen Kazakistan’ın dengeli ekonomi politikalarını sürdüreceğini söyledi.

Geçen yıl ekonominin yüzde 6,5 büyüdüğünü aktaran Tokayev, Gayrisafi Yurt İçi Hasılanın ilk kez 300 milyar doları aştığını, kişi başına gelirin ise 15 bin dolara yükseldiğini ifade etti.

Enflasyonun bu yılın ilk beş ayında yüzde 10,4’e gerilediğini kaydeden Tokayev, yeni bütçe ve vergi düzenlemeleriyle ekonominin yeni bir yapıya kavuştuğunu vurguladı.

2023-2025 döneminde toplam 3,7 trilyon tenge değerinde 540 sanayi projesinin hayata geçirildiğini aktaran Tokayev, gelecek iki yılda yaklaşık 3 trilyon tenge yatırımla 200’den fazla yeni üretim tesisinin faaliyete geçmesinin beklendiğini kaydetti.

Tokayev, yeni ekonomik model kapsamında enerji, ulaştırma ve altyapı yatırımlarına öncelik verileceğini, enerji ve kamu hizmetleri sektörlerinin modernizasyonuna yönelik ulusal proje kapsamında bu yıl 1 trilyon tengeyi aşan yatırım yapılacağını bildirdi.

“NÜKLEER SANTRAL İNŞAATINA 2027 YILINDA BAŞLANACAK”

Kazakistan’ın uranyum üretiminde dünya lideri olduğuna işaret eden Tokayev, ülkesinin ilk nükleer santralinin inşasına 2027 yılında başlanacağını ifade etti.

Tokayev, yeni anayasanın yürürlüğe girmesinin ardından Kurultay seçimlerine ilişkin kararnameyi imzalayacağını açıkladı.