Karadeniz'de Rus saldırıları küresel ticareti vuruyor: Tahıl ve petrol sevkiyatında alarm!
Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarını Karadeniz'de de yoğunlaştırması, dünyanın en önemli tahıl ve enerji ticaret koridorlarından birinde güvenlik riskini artırırken küresel tedarik zincirini de baskı altına alıyor. Limanlar, gemiler ve ihracat terminallerini hedef alan saldırılar nedeniyle tahıl ve petrol sevkiyatları yavaşlarken, navlun ve savaş sigortası maliyetleri hızla yükseliyor.
Karadeniz; Türkiye, Ukrayna, Rusya, Romanya, Bulgaristan ve Gürcistan'ın kıyısının bulunduğu, tahıl, ham petrol ve rafine petrol ürünlerinin dünya pazarlarına ulaştırılmasında kritik öneme sahip bir ticaret güzergâhı olarak öne çıkıyor.
RUS SALDIRILARI TAHIL İHRACATINI BASKI ALTINA ALDI
Ukrayna Altyapı Bakanlığının verilerine göre yalnızca temmuz ayında limanlarda bulunan gemilere 35, denizde seyreden gemilere 22, liman tesislerine ise 67 saldırı düzenlendi. 2025 yılının tamamında gemilere yönelik saldırı sayısının yalnızca 14 olduğu dikkate alındığında, son dönemdeki artış dikkat çekiyor.
Özellikle Ukrayna'nın tarım ihracatının yüzde 90'ından fazlasının gerçekleştirildiği Odesa Limanı çevresindeki saldırılar, ihracat akışını ciddi şekilde zorlaştırıyor.
Ukrayna ise Rusya'nın savaş ekonomisini zayıflatmak amacıyla Rus petrol ticaretinde kullanılan bazı tankerleri hedef almaya devam ediyor.
UKRAYNA ALTERNATİF GÜZERGÂHLAR ARIYOR
Savaşın başlamasından bu yana Ukrayna'nın en büyük ihracat gelir kaynağı tarım ürünleri olmayı sürdürürken, Kıyiv yönetimi Karadeniz'e bağımlılığı azaltmak için alternatif ihracat koridorları geliştirmeye çalışıyor.
Ancak Ukrayna Tarım Bakan Yardımcısı Taras Vısotskıy, bu güzergâhların ağustos sonuna kadar tam kapasiteye ulaşamayacağını ve Karadeniz limanlarının taşıdığı yükün ancak yaklaşık yarısını karşılayabileceğini açıkladı.
Öte yandan Azak Denizi'nde gemi trafiğine getirilen kısıtlamalar nedeniyle Rusya'nın Taman Limanı'ndaki tahıl ihracatı da yavaşlarken, Novorossiysk ve Tuapse limanlarında sevkiyatlar önceki dönemlere göre daha düşük hızda devam ediyor.
PETROL SEVKİYATI DA ETKİLENİYOR
Karadeniz'deki çatışmalar petrol ihracatını da olumsuz etkiliyor.
Ukrayna'nın temmuz ayında Rus petrol ticaretinde kullanılan gölge filoya yönelik saldırılarının ardından pek çok kuru yük tankeri hasar gördü. Novorossiysk Limanı ile Kazak petrolünün ana ihracat güzergâhı olan Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu (CPC) terminalinde yükleme faaliyetleri geçici olarak durduruldu.
Uzmanlar, CPC hattının Kazakistan'ın ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 80'ini taşıdığına dikkat çekerek olası uzun süreli kesintilerin bölgesel enerji arzını da etkileyebileceğini belirtiyor.
Rus denizcilik şirketi FESCO da Ukrayna'nın SİHA saldırısında gemilerinden birinin zarar görmesinin ardından Karadeniz üzerinden yeni yük taşımacılığı siparişlerini geçici olarak askıya aldı.
MALİYETLER HIZLA ARTIYOR
Karadeniz'de artan güvenlik riski deniz taşımacılığı maliyetlerini de yükseltti.
Piyasa verilerine göre petrol tankerlerinin günlük işletme maliyeti bir hafta içinde 200 bin dolardan 300 bin doların üzerine çıktı.
Savaş sigortası primleri de gemi değerinin yaklaşık yüzde 1'i seviyesinden bazı limanlarda yüzde 2'ye kadar yükseldi.
Uluslararası deniz güvenliği şirketi Ambrey, Karadeniz'e sefer yapacak gemilere kapsamlı risk analizi yapılmasını ve SİHA saldırıları sırasında mürettebatın güvenli alanlarda bekletilmesini tavsiye etti.
Uluslararası Taşımacılık İşçileri Federasyonu (ITF) Genel Sekreteri Stephen Cotton ise saldırılarda sivil denizcilerin yaşamını yitirmesinin kabul edilemez olduğunu belirterek uluslararası hukuka uyulması çağrısında bulundu.
UKRAYNA BARIŞ İSTİYOR, RUSYA SALDIRILARINI SÜRDÜRÜYOR
Ukrayna yönetimi, adil ve kalıcı bir barışın sağlanması amacıyla diplomatik girişimlerini sürdürdüğünü ve uluslararası ortaklarıyla müzakerelere açık olduğunu vurgularken, Rusya ise Ukrayna'nın kentleri, limanları ve kritik altyapısına yönelik füze ve SİHA saldırılarını sürdürüyor.
