Rusya’nın “gölge filosu" Ukrayna tahılını Suriye’ye taşımayı sürdürüyor

Rusya’nın “gölge filo” olarak adlandırılan gemiler aracılığıyla işgal altındaki Ukrayna topraklarından elde edilen tahılı Suriye’ye kaçırmaya devam ettiği ortaya çıktı. Suriye’de rejim değişikliği ve Kıyiv ile Şam arasında diplomatik ilişkilerin yeniden kurulması, bu yasa dışı ticareti durdurmaya yetmedi.

Türkiye Today tarafından gündeme getirilen haberde yer alan belgelere göre, Rus gemileri uluslararası denetimden kaçmak için otomatik tanımlama sistemlerini (AIS) kapatarak ve sahte menşe belgeleri düzenleyerek milyonlarca dolarlık Ukrayna tahılını Suriye limanlarına ulaştırıyor. Bu ticaretten elde edilen gelirlerin doğrudan Rusya’nın savaş bütçesine aktarıldığı belirtiliyor.

Uzun süredir kamuoyunda “açık sır” olarak bilinen Kırım ve işgal altındaki bölgelerden tahıl sevkiyatı, Moskova tarafından resmî olarak inkâr edilse de yeni belgeler Rusya’nın artık özel şirketler aracılığıyla bu ticarete izin verdiğini gösteriyor. Bu kapsamda öne çıkan şirketlerden biri olan Pallada LLC’nin, 2026 yılı için işgal altındaki Ukrayna bölgelerinden büyük miktarlarda tahıl ihraç etme kotası aldığı tespit edildi.

İŞGAL ALTINDAKİ BÖLGELERDEN YASA DIŞI TAHIL İHRACATI

Resmî verilere göre şirketin Zaporijjya bölgesinden yaklaşık 13 bin 820 ton, Kırım’dan 11 bin 831 ton ve Herson bölgesinden 7 bin 848 ton tahıl ihraç etmesine izin verildi. Bu durum, işgal altındaki Ukrayna tarım kaynaklarının sistematik şekilde kullanıldığını ortaya koyuyor.

Soruşturma, Rusya’nın bu ticarette özel sektörü aktif şekilde devreye soktuğunu ve şirketlerin ödediği vergilerin doğrudan savaş finansmanına katkı sağladığını gösteriyor. Uzmanlar, bu yöntemin hem ekonomik hem de lojistik açıdan Moskova’ya avantaj sağladığını belirtiyor.

Kaçakçılık faaliyetlerinin en önemli ayağını ise deniz taşımacılığı oluşturuyor. Rus gemileri, AIS sistemlerini kapatarak ve sahte belgelerle yüklerin kaynağını gizleyerek uluslararası hukuku aşmaya çalışıyor. Bu durum, başta Türkiye olmak üzere bölge ülkelerinin müdahalesini zorlaştırıyor.

SURİYE ÇALINAN TAHILIN EN BÜYÜK ALICISI

Suriye, çalınan Ukrayna tahılının en büyük alıcısı olmaya devam ederken, Batı yaptırımlarının sıkılaşması nedeniyle Rusya’nın alıcı bulmakta zorlandığı ifade ediliyor. Bununla birlikte, bazı sevkiyatların İsrail, Mısır ve Libya’ya da ulaştığına dair bulgular bulunuyor. 2026 yılı içinde İsrail limanlarına dört sevkiyat yapıldığı da raporlara yansıdı.

Son dönemde ticaretin ekonomik dinamiklerinde de değişim gözlemleniyor. Suriye'nin devrik rejim lideri Beşşar Esad döneminde Rusya’nın tahılı yüksek fiyatlarla sattığı, ancak günümüzde piyasa fiyatlarına yakın veya daha düşük seviyelerde satış yaptığı belirtiliyor.

GELİŞEN UKRAYNA-SURİYE İLİŞKİLERİ

Öte yandan, Ukrayna ile Suriye arasındaki ilişkiler, rejim değişikliğinin ardından yeniden inşa edilmeye çalışılıyor. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sıbiha’nın Aralık 2024’te Şam’a yaptığı ziyaret, iki ülke arasında yeni bir dönemin başlangıcı olarak görülmüştü.

Ayrıca Birleşmiş Milletler (BM) Dünya Gıda Programı öncülüğünde yürütülen “Ukrayna’dan Tahıl” girişimi kapsamında, Ukrayna tahılı Türkiye üzerinden işlenerek insani yardım amacıyla Suriye’ye ulaştırılıyor. Ancak yasa dışı sevkiyatların yeniden artması, bu çabaların gölgesinde kalıyor.