Efsanevi Kırım Tatar savaş pilotu Amethan Sultan'ın vefatının 55. yılı
Kırım Tatar halkının gururu, savaş pilot Amethan Sultan, 1 Şubat 1971 tarihinde vefat etti. Vefatına kadar Kırım Tatar millî hareketinin içinde yer alan Amethan Sultan, Sovyetlere karşı mücadelede sembolleşen isimler arasında yer almıştı.
AMETHAN SULTAN KİMDİR?
Efsanevi Kırım Tatar pilot Amethan Sultan, 20 Ekim 1920 tarihinde Kırım’ın Alupka şehrinde dünyaya geldi. Babası Lak, annesi Kırım Tatarıydı. Hep hayali olan pilotluk sevdasını ölene kadar devam ettirdi.
Sovyetlerin eli kanlı lideri Stalin'in emri ile başlatılan 18 Mayıs 1944 Kırım Tatar Sürgünü ve Soykırımı'nı önlemek için elinden geleni yaptı ama halkının bu acıyı yaşamasını engelleyemedi. II. Dünya Savaşı sırasında 150 hava saldırısına katılan Sultan, tek olarak 30, grup olarak da 19 Nazi uçağı düşürdü.
Amethan Sultan, 2. Dünya Savaşı sırasında 603 savaş uçuşu gerçekleştirdi. Savaş sonrası test pilotu olarak kariyerine devam etti. 100’den fazla hava aracı türü kullanan Sultan, toplamda 4237 saat uçtu.
Hem Dağıstan’da hem Kırım Tatarları arasında millî kahraman olarak kabul edilen Amethan Sultan, anavatan Kırım’a dönme hakkı için mücadele eden Kırım Tatar millî hareketi temsilcileri ile birlikte Moskova’da Kızıl Meydan’a da çıktı. “Kırım Tatarlarının vatanına iade edilmesi” talebini içeren belgeleri ilk olarak imzalayanlar arasındaydı. Birçok kez KGB’ye çağrılarak bu tür eylemlere katılmaması konusunda uyarıldı ama buna rağmen Kırım Tatar halkının millî hareketine iştirak etmeye devam etti, soydaşlarını her zaman evine kabul etti.
Amethan Sultan gökyüzüne aşıktı, gökyüzü ona her zaman ilham veriyordu. Ancak gökyüzü onun sonunu getirdi. 1 Şubat 1971 yılında Tu-16 tipi bir uçağın, test uçuşu sırasında meydana gelen kaza sonucunda hayatını kaybetti.
Kırım Tatar yönetmen Ahtem Seytablayev, 2013 yılında Ahmethan Sultan’ın hayatını ve 1944 Kırım Tatar Sürgünü'nü konu alan “Haytarma” isimli bir film çekti.
Mayıs 2015 tarihinde Ukrayna Parlamentosu Akmescit Havalimanına Amethan Sultan ismi verilmesi ile ilgili kararı kabul etti. Dağıstan’ın başkenti Mahaçkale havalimanı da uzun bir süredir Amethan Sultan’ın adını taşıyor.
