Kırım Tatar siyasi tutsak Abdülgaziyev’in yargılandığı sözde dava uzatıldı
2014 yılından beri Rus işgali altında olan Kırım’ın aslî unsuru olan Kırım Tatarları, Rusya tarafından düzmece davalarla yargılanarak çeşitli insan hakları ihlallerine maruz bırakılıyor.
Kırım Tatar siyasi tutsak Tofik Abdülgaziyev’in eşi Aliye Kurtametova, eşine kötü huylu beyin tümörü, tüberküloz ve başka ağır hastalıkların teşhisi konulmasına rağmen sözde Rus mahkemesinin tahliye sürecini bilinçli olarak geciktirdiğini belirtti.
“BÖYLE BİR SÜRECİN UZATILMASI NE KADAR MANTIKLIDIR?”
Sözde Rus mahkemesi tarafından Abdülgaziyev’in sağlık durumunun ağırlaşması nedeniyle cezasının infazından muaf tutulmasına ilişkin dava görülüyor. Abdülgaziyev’in taşıdığı hastalıkların ise Rusya Federasyonu mevzuatına göre ceza infazına engel teşkil eden hastalıklar listesinde yer aldığı aktarıldı.
Eşinin yargılandığı düzmece davadaki duruşmaların defalarca çeşitli gerekçelerle ertelendiğini dile getiren Kurtametova, “Her erteleme, yaklaşık bir ay sonraya bırakılıyor. Haklı olarak şu soru ortaya çıkıyor: Bir insan ağır acılar çekiyorsa, hatta yaşamla ölüm arasında bulunuyorsa böyle bir sürecin uzatılması ne kadar mantıklıdır? Bu aynı zamanda insanlık ve yaşama hakkı meselesidir.” ifadelerini kullandı.
SÖZDE DAVANIN DURUŞMASI, TEMMUZ SONUNA ERTELENDİ
Kırım Tatar siyasi tutsağın yargılandığı düzmece davanın 24 Haziran’da yapılması planlanan son duruşmasının da temmuz ayının sonuna ertelendiği kaydedilirken Abdülgaziyev’in cezaevinde kalmasına engel olacak hastalıklarının bulunup bulunmadığını tespit edecek tıbbi bilirkişi raporunun henüz hazır olmaması iddiası, bu noktada bir gerekçe olarak gösterildi.
Bununla birlikte Kurtametova, şu değerlendirmelerde bulundu:
Savunma tarafından başvuru yapılalı altı ay oldu. Böyle bir davada ilk yapılması gereken şey tıbbi incelemedir. Eğer önce adalete dair umut taşıyorsak artık mahkemenin hasta olan Tofik Abdülgaziyev’in tahliyesini özellikle geciktirdiğine neredeyse eminim. Tavuk yumurtası büyüklüğündeki beyin tümörü, özellikle hapishane koşullarında ortadan kaybolmadı ve kendiliğinden iyileşmeyecek. Tofik Abdülgaziyev şiddetli baş ağrıları, bayılmalar, uzuvlarda uyuşma ve yoğun mide bulantısı yaşıyor. Bilincini kaybettiğinde doktorlar geliyor ama yardım edemeyeceklerini söylüyorlar.
SAĞLIK DURUMU AĞIRLAŞAN ABDÜLGAZİYEV, İNSANLIĞA AYKIRI KOŞULLARDA TUTULUYOR
Mart 2024’ten bu yana Abdulgaziyev, Rusya’nın Çelyabinsk kentindeki 3 No’lu hapishanenin tüberküloz hastanesinde tutuluyor. Göğüs içinde bulunan lenf düğümlerini de etkileyen yaygın akciğer tüberkülozu teşhisi konulan ve bir ay sonra yoğun bakıma alınan Abdülgaziyev’in; çift taraflı zatürre, sol akciğerde sıvı birikimi (hidrotoraks), kansızlık, mitral kapak yetmezliği, bağ dokusu displazisi, kronik kalp yetmezliği, kronik gastrit ve böbrek taşından muzdarip olduğu tespit edildi.
Abdülgaziyev’in eşi ve avukatı, sağlık durumunun ceza infazına engel olduğunu belirterek tahliye talebinde bulunsa da sözde mahkeme, Ağustos 2024’te bu talebi herhangi bir gerekçe göstermeksizin reddetti.
Şubat 2025’te Abdülgaziyev, ailesine sağlık durumunun daha da kötüleştiğini bildirirken Kırım Tatar siyasi tutsağın öksürük nöbetlerinin sıklaştığı ve ateşinin uzun sürelerle yükseldiği kaydedildi. Ayrıca alıkonulduğu hapishanede soğuk ve rutubetli bir hücreye yerleştirildiği belirtildi.
ABDÜLGAZİYEV’İN BEYNİNDE TÜMÖR TESPİT EDİLDİ
2025 sonbaharında görme yetisini hızla kaybetmeye başlayan Abdülgaziyev’in beyninde, aralık ayının başında tümör tespit edildi. Yapılan emar (MR) ve onkolojik incelemeler sonucunda bunun en kötü huylu beyin tümörü olan glioblastoma olduğu belirlendi.
Abdülgaziyev’in daha sonra eşiyle yaptığı telefon görüşmelerinde sık sık bayıldığını, nefes almakta zorlandığını ve nefes darlığı yaşadığını anlattığı aktarıldı.
Kurtametova’nın o dönemde şu ifadelere yer verdiği bildirildi:
Tofik, aniden bayılma ihtimaline karşı sürekli yatağının yanında durmaya çalışıyor. Onun tek başına bir hücrede bulunması ve yere düşerse yardım edecek kimsenin olmamasına insanın yüreği dayanmıyor. Yemek yiyeceği tabağı göremiyor, telefon numarasını çevirmek için bile yardım istemek zorunda kalıyor çünkü parmağı, tuşlar yerine duvara denk geliyor.
“TOFİK, ARTIK GÜCÜNÜN TÜKENDİĞİNİ SÖYLÜYOR”
2026 yılının başında sağlık durumunun daha da ağırlaştığı ortaya çıkan Abdülgaziyev’in eşine vücudunda koordinasyon bozukluğu yaşadığını, yürümekte ciddi zorluk çektiğini, şiddetli baş dönmeleri ve burun kanamaları yaşadığını, nefes darlığı çektiğini ve kan şekerinin 26 seviyesine kadar çıktığını haber verdiği kaydedildi.
Kan şekerini düşürmek için sürekli insülin enjeksiyonları yapıldığı belirtilen Kırım Tatar siyasi tutsağın ayrıca bacaklarında yoğun titreme yaşadığı ve ayakta durmakta zorlandığı ifade edildi.
Bunun üzerine Kurtametova, eşinin derhal serbest bırakılması çağrısını yineleyerek “Durumu son derece kritik. Daha önce kardeşimiz Cemil Gafarov’u kaybettik. O zaman da ailesi yardım istemişti ama kimse sesini duymamıştı. Tofik, artık gücünün tükendiğini söylüyor.” şeklinde konuştu.
ABDÜLGAZİYEV, MAHKEMEYE SAYGISIZLIK YAPMAKLA İTHAM EDİLDİ
Nisan ayında gerçekleştirilen bir duruşmanın ardından Abdülgaziyev hakkında, ayrıca sözde “mahkemeye saygısızlık” suçlamasıyla (Rusya Federasyonu Ceza Kanunu Madde 297/2) yeni bir düzmece davanın açıldığı öğrenildi.
Avukat Emil Kurbedinov, Abdülgaziyev’in duruşma sırasında yaptığı duygusal bir açıklamanın buna bahane edildiğini dile getirirken eşi ise şubat ayında Abdulgaziyev’in sağlık durumunun değerlendirilmesi amacıyla doktor heyeti karşısına çıkarıldığını ve toplantıda Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB) görevlilerinin de bulunduğunu belirtti.
Görme kaybı nedeniyle belgeleri okuyamayan Abdülgaziyev, kendisine sunulan tıbbi evrakların okunmasını talep etse de bu talep de reddedildi. Cezaevi görevlilerinin baskısı altında belgeleri imzalamak zorunda kalan Abdülgaziyev’in eşi Kurtametova, daha sonra mahkemede bu belgelerin içeriğini üzerine “Belgelerde Tofik Abdülgaziyev’in tamamen sağlıklı olduğu ve hastaneden tekrar cezaevine gönderilmesine ilişkin hiçbir itirazının bulunmadığı yazıyordu.” dedi.
RUSYA DÜZMECE DAVALARLA AİLELERİ PARÇALIYOR
Rus işgalciler, Tofik Abdülgaziyev’in evine ilk kez Mayıs 2017’de haksız yere baskın düzenledi.
Abdülgaziyev, o dönemde alıkonulmasa da Mart 2019’da ise Hizbut Tahrir örgütü ile bağlantılı olduğu iddiasıyla haksız yere tutuklandı. Abdülgaziyev’in tutuklandığı gün ise Rusya tarihinde Kırım Tatarlarına yönelik düzenlenen en geniş kapsamlı operasyonlardan birinin düzenlendiği vurgulandı.
Kırım’ın Akmescit kentinin Kamenka ve Stroganovka mahallelerinde Rus işgalciler tarafından çok sayıda eve baskın düzenlendi. Sözde dava beş ayrı gruba bölünürken alıkonulanların çoğunun gazeteci veya aktivist olduğu kaydedildi. Mayıs 2022’de Rusya’nın Rostov kentindeki sözde Güney Bölge Askerî Mahkemesi, Abdulgaziyev’i haksız yere 12 yıl hapis cezasına mahkûm etti.
Mayıs 2023’te ise Rusya’nın Vlasiha (Vlasikha) noktasındaki sözde Askerî Temyiz Mahkemesi de sözde mahkemenin verdiği düzmece kararı onadı.
