Kubanıçbek Ömüraliyev Haberleri - Son Dakika Kubanıçbek Ömüraliyev Haber Güncel Gelişmeler

TDT Genel Sekreteri: Din işlerinden sorumlu kurumlar arasında daha yakın iş birliği kurulmalı

Azerbaycan’ın Ermenistan işgalinden azat edilen Şuşa kentinde, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) üyesi ülkelerin din işlerinden sorumlu devlet kurumlarının başkanlarının katıldığı bir toplantı tertip edildi. DİN İŞLERİNDE YENİ BİR İŞ BİRLİĞİ MEKANİZMASININ KURULMASINA İHTİYAÇ DUYULUYOR Toplantıya katılan TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, bugün Teşkilatın dış politika, ekonomi, ulaştırma, gümrük, dijitalleşme, eğitim, gençlik, kültür, turizm ve uzaydan din işlerine kadar uzanan geniş bir yelpazede faaliyet gösterdiğini belirtti. Bununla birlikte 59 iş birliği mekanizması aracılığıyla da üye ülkeler arasındaki ortak çalışmaların koordine edildiğini ifade eden Ömüraliyev, din işleri alanında yeni bir iş birliği mekanizmasının oluşturulmasının bu sürecin bir sonraki önemli aşamasını oluşturduğuna işaret etti. ÖMÜRALİYEV, DİNÎ DUYGULARIN İSTİSMAR EDİLMESİ SORUNUNU GÜNDEME TAŞIDI Azerbaycan devlet haber ajansı AZERTAC tarafından 30 Haziran 2026 tarihinde gündeme taşınan habere göre; dünyanın bugün derin bir dönüşüm sürecinden geçtiğine işaret ederek ortak çalışmalar, karşılıklı öğrenme ve tecrübe paylaşımında bulunmanın önemini vurgulayan Genel Sekreter, şu değerlendirmelere yer verdi: Dünyanın birçok bölgesinde toplumlar; artan kutuplaşma, dezenformasyon ve aşırılık yanlısı grupların ile radikal ideolojilerin dinî duyguları istismar etmesi gibi sorunlarla karşı karşıyadır. Böylesi bir ortamda din işlerinden sorumlu kurumlar arasında daha yakın iş birliğinin kurulması büyük önem taşımaktadır. Ortak çalışmalar, tecrübe paylaşımı ve karşılıklı öğrenme sayesinde toplumsal uyumu daha da güçlendirebilir, ortak değerlerimizi koruyabilir ve bölgesel istikrara katkı sağlayabiliriz. “BU MEKANİZMA, İŞ BİRLİĞİMİZE YENİ VE KURUMSAL BİR NİTELİK KAZANDIRACAKTIR” Bununla birlikte Ömüraliyev, temelleri atılan söz konusu mekanizmanın Müslüman Dini Kurul Başkanları Konseyi tarafından yürütülen çalışmalarda da tamamlayıcı unsur olacağını dile getirdi. Öte yandan Konseyin, dinî liderler arasında diyalog ve iş birliğinin geliştirilmesinde önemli bir rol oynadığını kaydeden Genel Sekreter, Konsey bünyesindeki Fetva Komitesinin ise bir uzman platformu olarak önemini vurguladı. Ömüraliyev, son olarak “Bugün oluşturulan bu mekanizma ise din alanındaki politikaların oluşturulmasından sorumlu devlet kurumlarını bir araya getirecek ve böylece iş birliğimize yeni ve kurumsal bir nitelik kazandıracaktır." dedi.

TDT Genel Sekreteri: I. Türkoloji Kurultayı'nın fikirleri bugün de çok önemli

26 Şubat ile 6 Mart 1926 tarihleri arasında Bakü’de tertip edilen I. Türkoloji Kurultayı’nın 100. yıl dönümü dolayısıyla Bakü’de düzenlenen “Türk Dünyası Haftası” başladı. Programa, 20’den fazla ülkeden diplomatik temsilci, araştırmacı ve akademisyen katıldı. Etkinliğe katılan Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, programın açılış töreninde yaptığı konuşmasında I. Bakü Türkoloji Kurultayı üzerine değerlendirmelerde bulundu. 100 YIL ÖNCE KURULTAYDA BELİRLENEN HEDEFLER, TDT BÜNYESİNDE HAYATA GEÇİRİLİYOR Azerbaycan devlet haber ajansı AZERTAC tarafından 29 Haziran 2026 tarihinde gündeme taşınan habere göre Genel Sekreter, “Birinci Türkoloji Kurultayı'nın ortaya koyduğu fikirler, bugün de Türk dünyasının bütünleşmesi ve iş birliği açısından büyük önem taşımaktadır.” ifadelerini kullandı. Ömüraliyev, 12 Kasım 2021 tarihinde düzenlenen TDT 8. Zirvesi'nde kabul edilen Türk Dünyası 2040 Vizyon belgesi ile 7 Ekim 2025 tarihinde Azerbaycan’ın Gebele kentinde düzenlenen ve aynı zamanda TDT’nin 12. Zirvesi olan Gebele Zirvesi'nde kabul edilen bildirilere de dikkat çekti. Söz konusu bildirilerin ve belgelerin Türk devletleri arasındaki birlik ve dayanışmanın güçlendirilmesine hizmet ettiğini belirten Ömüraliyev, kurultayda 100 yıl önce ortaya koyulan fikirlerin bugün TDT’nin çalışmaları kapsamında başarıyla hayata geçirildiğini kaydetti. TÜRK DEVLETLERİNİN İŞ BİRLİĞİNİN TEMELİNDE ORTAK TARİH, DİL VE KÜLTÜREL MİRAS YATIYOR Öte yandan son yıllarda Türk devletleri arasında siyasi diyalog, ekonomik ilişkiler, bilim, eğitim, kültür ve insani iş birliği alanlarında önemli ilerlemeler kaydedildiğini vurgulayan Genel Sekreter; bu iş birliğinin temelinde ortak tarih, dil ve kültürel mirasın bulunduğunu bildirdi. Ayrıca Ömüraliyev, kurultayın 100. yılı dolayısıyla düzenlenen etkinliklerin ortak mirasın daha etraflıca incelenmesi, gelecek nesillere aktarılması ve Türk dünyasındaki bütünleşme sürecinin daha da güçlenmesine katkı sağlayacağını dile getirdi.

Almatı’da, Birinci Bakü Türkoloji Kurultayı'nın mirası ele alındı

Kazakistan’ın Almatı şehrinde 21 Mayıs 2026 tarihinde Türk Akademisi ile El-Farabi Kazak Millî Üniversitesi iş birliğiyle Birinci Bakü Türkoloji Kurultayı'nın Mirası ve 21. Yüzyılda Türk Dünyası başlıklı uluslararası Türkoloji konferansı düzenlendi. Türk Devletleri Teşkilatının (TDT) resmî internet sayfasında yer alan habere göre Birinci Bakü Türkoloji Kurultayı'nın tarihî önemi ve günümüzdeki güncelliğini ele almak amacıyla düzenlenen konferans, Türk dünyasının dört bir yanından Türk iş birliği kuruluşlarının ve akademik kurumların temsilcilerini bir araya getirdi. ÖMÜRALİYEV, KONFERANSTA KONUŞTU Konferansta konuşan TDT Genel Sekreteri Büyükelçi Kubanıçbek Ömüraliyev, Birinci Bakü Türkoloji Kongresi’nin Türk halkları arasında birlik, karşılıklı anlayış ve daha yakın iş birliği için fikrî temelleri attığını vurguladı. Dönemin Türk aydınları tarafından ortaya konulan fikirlerin bugün eğitim, kültür, bilim, gençlik ve daha birçok alanda TDT çerçevesinde kurumsallaşmış iş birliğine dönüştüğünü ifade eden Ömüraliyev, Türk iş birliği kurumlarının Türk dünyasının ortak kimliği ve dayanışmasının güçlendirilmesindeki önemli rolüne de dikkat çekti. Türkoloji çalışmalarının gelecek nesiller açısından taşıdığı önemi yineleyen Ömüraliyev, ortak Türk alfabesi konusundaki iş birliğinin Türk halkları arasında daha derin anlayışa ve daha yakın etkileşime katkı sağladığını belirtti. TOKAYEV, KONFERANSA MESAJ GÖNDERDİ Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY) da Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in konferansa bir tebrik mesajı gönderdiğini aktardı. Tokayev mesajında, konferansta Türkolojinin ufkunu daha da genişletecek derinlikli fikirlerin ve ufuk açıcı düşüncelerin ortaya konulacağına yönelik inancının tam olduğunu ifade ederek Kazakistan'da Türkoloji ile ilgili tüm meselelere büyük bir ihtimam gösterildiğini belirtti. TERCÜMAN'DAN KURULTAY'A: BAKÜ TÜRKOLOJİ KURULTAYI 100 YAŞINDA! Türk dünyasının bilimsel ve kültürel entegrasyonunda bir milat kabul edilen bu tarihi süreci daha yakından tanımak için Kırım Haber Ajansı (QHA) tarafından hazırlanan "Tercüman'dan Kurultay'a: Bakü Türkoloji Kurultayı 100 yaşında!" adlı belgeseli aşağıdaki bağlantıdan izleyebilirsiniz:

Türk dünyası, Viyana’ya damga vuracak

Viyana’da 12-15 Ocak 2026 tarihleri arasında düzenlenecek olan ve bugün ilk etkinliğini gerçekleştiren Türk Haftası, Türk Devletleri Teşkilatına (TDT) üye devletleri, Viyana merkezli uluslararası kuruluşları, diplomatik misyonları ve Türk diaspora temsilcilerini bir araya getirerek, Türk dünyasının zengin kültürel mirasını ve giderek artan küresel etkileşimini öne çıkaracak. Birleşmiş Milletler (BM) Viyana Ofisi rotundasında bugün düzenlenen “İpek Yolu’nda Türk Dünyası” isimli fotoğraf sergisi açılışı ile Türk Haftası resmen başladı. TDT ve Türk Akademisi iş birliğiyle düzenlenen sergi, Türk dünyasının ortak tarihi ve kültürel mirasını ve küresel bağlantısallıktaki köklü rolünü yansıtıyor. Türk Haftası kapsamında önemli etkinliklerinden bir diğeri, “İpek Yolu’ndan Orta Koridor’a: Ulaştırma ve Ticaretin Kolaylaştırılması Yoluyla Bağlantısallığın Teşviki” başlıklı üst düzey Yuvarlak Masa Toplantısı olacak. Toplantıda ulaştırma, ticaretin kolaylaştırılması, Doğu-Batı bağlantısallığının stratejik önemi konularına odaklanılacak ve üst düzey yetkilileri, uzmanları ve uluslararası kuruluş temsilcilerini bir araya getirecek. TÜRK HAFTASI KAPSAMINDA DİASPORA KAPASİTE GELİŞTİRME EĞİTİM PROGRAMI DÜZENLENECEK Diğer etkinliklerin yanında Türk Haftası kapsamında Diaspora Kapasite Geliştirme Eğitim Programı düzenlenecek, bu program Avrupa genelinden Türk diasporası kurum ve kuruluşlarının temsilcilerini bir araya getirecek. TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, Viyana merkezli uluslararası kuruluşların üst düzey yetkililer ve muhatapları ile üst düzey görüşmeler gerçekleştirilmesi de öngörülüyor. Bu görüşmeler ile TDT’nin uluslararası kurumlarla olan diyalog ve iş birliğinin güçlendirilmesi bekleniyor. Türk dünyasının stratejik vizyonunun, kültürel mirasının ve iş birliği gündeminin Viyana’daki çok taraflı ortamda tanıtılması açısından önemli bir platform teşkil edeceğine dair bilgi TDT tarafından yapılan açıklamada yer aldı. TDT GENEL SEKRETERİ ÖMÜRALİYEV TÜRK DEVLETLERİNİN DAİMİ TEMSİLCİLERİ İLE GÖRÜŞTÜ Türk Haftası açılışı öncesinde ise TDT Genel Sekreteri Büyükelçi Kubanıçbek Ömüraliyev, BM Viyana Ofisi Nezdinde ve Viyana’daki diğer uluslararası kuruluşlara akredite olan Türk Devletlerinin Büyükelçileri ve Daimi Temsilcileriyle bir çalışma kahvaltısı gerçekleştirdi. Çalışma kahvaltısına, Türkiye Cumhuriyeti’nin Birleşmiş Milletler Viyana Ofisi ve Viyana’daki Diğer Uluslararası Kuruluşlar nezdindeki Daimi Temsilcisi Büyükelçi Levent Eler ev sahipliği yaptı. Toplantıya Türk Devletleri Teşkilatı Dönem Başkanı sıfatıyla Azerbaycan Cumhuriyeti Dışişleri Bakan Yardımcısı Samir Şerifov, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Genel Sekreteri Feridun Sinirlioğlu, Türk Akademisi Başkanı Şahin Mustafayev ile birlikte Viyana’da akredite olan TDT Üye Devletleri ve Gözlemci Devletlerinin Büyükelçileri ve Daimi Temsilcileri katıldı. Toplantıya ayrıca TDT Genel Sekreter Yardımcısı da iştirak etti. Toplantıda Viyana merkezli uluslararası kuruluşlar nezdinde Türk Devletlerinin Daimi Temsilcilikleri arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi, çok taraflı platformlarda Türk Dünyası’nın görünürlüğünün ve tanınırlığının artırılması ile "Türk Dünyası 2040 Vizyonu" ve TDT 2022-2026 Stratejisi belgeleri doğrultusunda ortak önceliklerin ileriye taşınmasına yönelik hususlar ele alındı. Genel Sekreter Kubanıçbek Ömüraliyev çok taraflı diplomasi ve uluslararası karar alma süreçlerinde ortak çıkarların etkin bir şekilde temsil edilmesini teminen, Türk Devletleri arasında yakın kurumsal koordinasyonun ve düzenli istişarelerin önemini vurguladı.

TDT Genel Sekreteri Ömüraliyev: TDT'nin 2025'teki kazanımlarını 2026'da küresel bir etkiye dönüştüreceğiz

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, yıl sonu vesilesiyle yaptığı açıklamada, 2025 yılının Türk dünyası için "stratejik derinleşme ve küresel açılım" yılı olduğunu belirtti. GEBELE ZİRVESİ, BÖLGESEL BARIŞIN VE BIRLİĞİN YENİ ROTASI OLDU Gebele Zirvesi, Budapeşte Deklarasyonu, "TDT+" formatı ve uzay projeleri gibi çalışmalarıyla 2025 yılına imza atan Teşkilat, Azerbaycan’ın dönem başkanlığında ivme kazanarak siyasi, ekonomik ve teknolojik alanlarda çığır açtı. Türk dünyası için yılın en önemli olayı ise, 7 Ekim 2025 tarihinde Azerbaycan’ın Gebele şehrinde düzenlenen 12. Devlet Başkanları Konseyi Zirvesi oldu. Azerbaycan’ın toprak bütünlüğünü tam olarak sağlamasının ardından tertip edilen bu ilk zirvede kabul edilen Ga-ebele Deklarasyonu, Türk dünyası adına 121 maddeden oluşan bir yol haritası sundu. Zirvenin en dikkat çeken çıktılarından biri de, üçüncü ülkelerle iş birliğini kurumsallaştıracak olan "TDT+" formatının onaylanması, zirvenin verimliliğini gözler önüne serdi. TÜRK DÜNYASININ BAŞARISI, COĞRAFİ SINIRLARI AŞTI 2025, TDT’nin Türk dünyasını aşarak küresel bir platforma dönüştüğü bir yıl oldu. Teşkilat, tarihinde ilk kez gözlemci bir devletin ev sahipliğinde, Macaristan’da Gayriresmî Zirve düzenlendi. Zirvede kabul edilen Budapeşte Deklarasyonu ile dijital kalkınma ve güvenlikte yeni bir dönem başladı. Genel Sekreter’in Vaşington ve Meksika ziyaretleri; Orta Koridor, enerji güvenliği ve tarımsal inovasyon konularında stratejik ortaklıklara giden yolu inşa etti. Ayrıca, UNESCO’nun 15 Aralık’ı "Türk Dilleri Ailesi Dünya Günü" ilan etmesi, ortak mirasın uluslararası tescili olarak nitelendirildi. TDT, TEKNOLOJİK VE KURUMSAL ALANDA DA GÜÇLENDİ TDT, sadece siyasi arenada ilerlemekle kalmayıp bilimsel alanda da ivme kazandı. TRT Avaz'ın 31 Aralık 2025 tarihinde gündeme taşıdığı haberine göre Türk iş birliği ekosisteminin bir parçası olarak geliştirilen “12U OTS-SAT” küp uydu projesi, teşkilatın teknolojik vizyonunu ileriye taşıdı. Öte yandan yeni üyelikler, 2025 yılında TDT’yi canlandırdı. Özbekistan’ın Türk Kültür ve Miras Vakfına üyeliği ve Türkmenistan’ın Türk Akademisine gözlemci katılım kararı, "aile meclisini" daha da güçlendirdi. TDT, 2025 yılı içerisinde eğitim ve inovasyon alanlarında da iz bıraktı. Macaristan’ın Ar-Ge ve İnovasyon Fonu’na yıllık 1 milyon avro tahsis etmesi ve 170 üyeli Türk Üniversiteler Birliğinin (TURKUNIB) genişlemesi, Türk dünyasında insan sermayesine yapılan yatırımı gözler önüne serdi. TÜRKİSTAN’IN 2026 VİZYONU Ayrıca, 2026 yılı için önemli müjdeler veren Genel Sekreter Ömüraliyev, "Türk Dünyasının Manevi Başkenti" ilan edilen Kazakistan’ın Türkistan şehrinde, "Yapay Zeka ve Dijital Gelişim" temalı bir zirve düzenleneceğini duyurdu. Ayrıca, "TDT Staj Programı", genç nesiller arasındaki bağı güçlendirmek amacıyla yeniden başlatılacak. Genel Sekreter, mesajını şu sözlerle tamamladı: Azerbaycan'ın başkanlığında kazandığımız dinamizmle, TDT'nin 2025'teki kazanımlarını 2026'da küresel bir etkiye dönüştüreceğiz. Türk dünyası, artık istikrarın ve sürdürülebilir kalkınmanın merkezidir

Türk dünyasının ulaştırma vizyonu Taşkent’te masaya yatırıldı

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), Özbekistan Cumhuriyeti Ulaştırma Bakanlığı ile Lojistik Merkezleri ve Kargo Taşımacıları Birliği iş birliğiyle, 12 Kasım 2025 tarihinde Taşkent’te Uluslararası Çok Modlu Taşımacılık Forumu tertip edildi. Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'in TDT'nin Bişkek ve Gebele zirvelerinde dile getirdiği inisiyatif üzerine hayata geçirilen forum, kamu ve özel sektör temsilcileri, önde gelen ulaştırma ve lojistik şirketleri ile iş insanları dâhil olmak üzere 400’ün üzerinde katılımcıyı bir araya getirdi. Bilgi paylaşımı, yapıcı fikir alışverişi ve çok modlu taşımacılık koridorlarının geliştirilmesine yönelik ortak girişimlerin ele alınması açısından bir platform işlevi gören etkinliğin açılışında konuşan TDT Genel Sekreteri Büyükelçi Kubanıçbek Ömüraliyev, bu tür platformların hükûmetler ile özel sektörü buluşturarak pratik çözümler üretme ve stratejik güzergâhlar arasında koordinasyonu güçlendirme açısından önemli katkılar sağladığını kaydetti. Genel Sekreter, Orta Koridor'un yalnızca mesafe ve verimlilik bakımından değil, aynı zamanda yük güvenliği ve güzergâh çeşitliliği açısından da önemli olduğunu belirtti. Orta Koridor'un hızlı bir büyüme sergilediğini dile getiren Genel Sekreter, yük hacminin 2023 yılında 2,7 milyon ton iken 2024’te 4,5 milyon tona ulaştığını, 2027 yılında ise 10 milyon tona çıkmasının öngörüldüğünü ifade etti. Forum kapsamında, Türk devletlerinin ulaştırma bakanları, uluslararası kuruluş temsilcileri, sektörün önde gelen şirket ve uzmanları tarafından sunumlar yapıldı. Etkinlik kapsamında şu oturumlar düzenlendi: - Ulaştırma Bağlantısının Sağlanmasında Orta Koridorun Önemi: Ulaştırma güzergâhları, ortak operatörler ile lojistik merkezlerinin ve çok modlu taşımacılık merkezlerinin kurulması; - Liman ve Kara Altyapısının Geliştirilmesi, Deniz Taşımacılığı: Küresel eğilimler, bölgesel zorluklar ve lojistik zincirlerinin dönüşümü; - Elektronik Belgelendirmeye Geçiş: Uluslararası taşımacılıkta uygulama ve entegrasyon; - Sınır Geçişlerinin ve Prosedürlerin Basitleştirilmesi: Zorluklar ve çözüm önerileri. Forum, Türk devletlerinin bölgesel ulaştırma bağlantılarını güçlendirme, lojistik ağlarını modernize etme ve sürdürülebilir, verimli ve işbirliğine dayalı çok modlu taşımacılık çözümlerini geliştirme konusundaki kararlılığını bir kez daha teyit etti.

Türk Devletleri Teşkilatı ilk kez başbakan ve cumhurbaşkanı yardımcısı düzeyinde toplandı

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), üye devletlerin hükûmet başkanları ve cumhurbaşkanı yardımcısı düzeyinde ilk toplantısını 18 Eylül 2025’te Bişkek’te gerçekleştirdi. Toplantıya Azerbaycan Başbakanı Ali Asadov, Kazakistan Başbakanı Oljas Bektenov, Kırgızistan Bakanlar Kurulu Başkanı ve Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı Adılbek Kasımaliev, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Özbekistan Başbakanı Abdulla Aripov ve TDT Genel Sekreteri Büyükelçi Kubanıçbek Ömüraliyev katıldı. Toplantıya TDT gözlemci ülkeleri Türkmenistan, Macaristan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) katılmadı. Liderler toplantıda; ticaret, yatırım, ulaştırma, enerji, tarım ve dijitalleşme alanlarında iş birliğini geliştirmek için kapsamlı görüşmeler yaptı. Ayrıca, TDT'nin kurumsal mekanizmalarının güçlendirilmesi ve ortak projelerin hayata geçirilmesinin önemi üzerinde duruldu. Zirve sonunda katılımcılar, Nahçıvan Anlaşması’na bağlılıklarını teyit eden ve ticaret ile yatırım iş birliğinin derinleştirilmesini destekleyen Ortak Bildiri’yi kabul etti. Bildiride özel sektörün sürece daha fazla dâhil edilmesi ve Kırgızistan’ın dönem başkanlığı süresince kaydedilen ilerlemeden duyulan memnuniyet de ifade edildi.

Ukrayna Dışişleri Bakanı Sıbiha ile TDT Genel Sekreteri Ömüraliyev ADF'de bir araya geldi

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sıbiha, bu sene dördüncüsü düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu'nda Türk Devletleri teşkilatı (TDT) Genel Sekreteri Büyükelçi Kubanıçbek Ömüraliyev ile bir araya geldi. ADF'nin ikinci gününde görüşme yapan ikili, Ukrayna ile TDT arasındaki iş birliğini ele aldı. Bakan Sıbiha görüşmeye ilişkin olarak sosyal medya hesabından yaptığı değerlendirmede, "Türk Devletleri Teşkilatı Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev ile anlamlı bir sohbet. Ukrayna'nın TDT ile iş birliği geliştirme ve gözlemci devlet olma konusundaki ilgisi teyit edildi." ifadelerine yer verdi. Meaningful pull-aside conversation with Secretary General of the Organization of Turkic States @KubanOmurali. Reaffirmed Ukraine’s interest in developing cooperation with @Turkic_States and becoming an observer state. pic.twitter.com/lOlUPt8zQp — Andrii Sybiha ???????? (@andrii_sybiha) April 12, 2025

TDT Genel Sekreteri: 2025, Türk devletleri arasında daha derin bir entegrasyon yılı olacak

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Genel Sekreteri Büyükelçi Kubanıçbek Ömüraliyev; Kazakistan'ın resmi haber ajansı Kazinform'a verdiği bir röportajda; örgütün beklentileri, potansiyel genişlemesi ve diğer kilit konulara ilişkin görüşlerini paylaştı. Geçen sene TDT'nin kurucu metni olan Nahçıvan Anlaşması'nın 15. yıl dönümü kutlandı. Teşkilat 16. yılına girerken Büyükelçi Ömüraliyev, örgütün zaman içerisindeki gelişimini, gerçekleşen röportajda değerlendirdi. 1990'LARDAN GÜNÜMÜZE TÜRK DÜNYASINDA İŞ BİRLİĞİ Teşkilatın resmî kuruluşu Nahçıvan Anlaşması'nın imzalandığı 2009 yılına kadar uzansa da, Türk iş birliği fikrinin çok daha eskilere dayandığını kaydeden Ömüraliyev, "Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından 1990'ların başında Türk dili konuşan ülkelerin ilk zirveleri yapıldı. Bu toplantılar, uluslarımızın bir araya gelme, karşılıklı anlayışı güçlendirme ve çeşitli alanlarda iş birliği için sağlam bir temel oluşturma yönündeki ortak arzusunu sembolize ediyordu. 2009 yılında Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye liderlerinin Türk Konseyi'ni resmen kuran Nahçıvan Anlaşması'nı imzalamasıyla bu arzu gerçeğe dönüştü. 2021 yılında İstanbul Zirvesi'nde Konsey, Türk Devletleri Teşkilatı olarak yeniden yapılandırılmış ve tam teşekküllü bir uluslararası kuruluş haline gelmiştir." ifadelerini kullandı. TDT KÜRESEL SAHNEDE DE ÖNEMLİ BİR OYUNCU HALİNE GELDİ Teşkilatın nispeten kısa bir geçmişe sahip olmasına rağmen sadece bölgede değil küresel sahnede de önemli bir oyuncu olarak kendini kabul ettirdiğini belirten Ömüraliyev; 2011 yılından bu yana, ticaret ve ekonomik iş birliğinden eğitim, kültür ve sosyal politikaya kadar geniş bir yelpazede kilit kararların alındığı düzenli liderler zirveleri düzenlendiğini vurguladı. "TDT, ORTAK DEĞERLER, DİL, KÜLTÜR VE TARİH ÜZERİNE KURULUDUR" TDT'nin bir ittifaktan çok daha fazlası, köklü kardeşlik bağlarıyla birleşmiş bir aile olduğu için benzersiz olduğunu dile getiren Büyükelçi, şu ifadeleri kullandı: "Çıkar odaklı örgütlerin aksine TDT; ortak değerler, dil, kültür ve tarih üzerine kuruludur ve salt siyasi veya ekonomik iş birliğinden ziyade birlik ve dayanışma ruhunu yansıtır. Türk Devletleri sadece ekonomi ve diplomasiyi ilerletmek için değil, ortak bir gelecek inşa etmek için bir araya gelen ortaklar değil, kardeşlerdir. Yüzyıllardır süregelen bu birliktelik, ortak bir miras, gelenekler ve geleceğe yönelik ortak bir vizyonla şekillenmiştir. TDT, iş birliğinin stratejinin ötesine geçmesini sağlayarak 'Köklü Geçmiş, Güçlü Gelecek' ilkesini somutlaştırır; bu, kopmaz bir akrabalık bağıdır." TDT üyesi devletlerin örgüte ortak üyelikleri temelinde ikili ilişkilerini giderek daha fazla geliştirdiğini belirten Ömüraliyev, bu durumun yeni fırsatlar ve perspektifler yarattığını aktardı. Kardeşlik ruhunun ikili ilişkilerin derinleştirilmesi için teşkil ettiği temellere dikkat çekti. TEŞKİLAT 35'TEN FAZLA FARKLI ALANDA AKTİF OLARAK FAALİYET GÖSTERİYOR Teşkilatın şu anda dış politika ve ticaretten enerji, yeşil ekonomi, turizm, dijitalleşme ve hatta uzay araştırmalarına kadar 35'ten fazla farklı alanda aktif olarak faaliyet gösterdiğini belirten Ömüraliyev, en heyecan verici girişimlerden birinin de uzay sektöründeki iş birliği olduğunu kaydetti. Bişkek'teki son zirvede üye devletlerin bu alanda birlikte çalışmak üzere bir anlaşma imzaladığını kaydeden Ömüraliyev, "En iddialı projelerimizden biri, önümüzdeki yıllarda fırlatılması planlanan ortak bir uydunun geliştirilmesidir. Bu uydu, daha iyi hava tahmini, afet önleme ve verimli tarımsal yönetim sağlayarak ülkelerimizin kalkınması üzerinde önemli bir etkiye sahip olacak ve mahsul veriminin değerlendirilmesi için değerli veriler sağlayacaktır." bilgisini verdi. Ömüraliyev; TDT'nin ülkeler arasında sürdürülebilir diyalog için kilit bir platform haline geldiğinin altını çizerken teşkilatın her geçen yıl bölgesel iş birliğini güçlendirmeye devam edeceğine ve küresel süreçlere önemli katkılarda bulunarak daha birbirine bağlı ve istikrarlı bir dünyayı teşvik edeceğine inandığını ifade etti. TEŞKİLATI YENİ ÜYELER BEKLİYOR MU? Kendisine yöneltilen teşkilata ilerleyen dönemlerde yeni üyelerin katılıp katılamayacağı sorusuna Ömüraliyev, şu şekilde cevap verdi: "2021 yılında örgütün yeniden yapılandırılmasıyla birlikte Nahçıvan Anlaşması'nda değişiklikler yapıldı. Yeni düzenlemelere göre, sadece bir Türk dilinin resmî veya devlet statüsüne sahip olduğu ülkeler üye veya gözlemci olabilir. Böylece genişleme kriterleri hiçbir belirsizliğe yer bırakmayacak şekilde net olarak tanımlanmıştır." TOPLAM GSYİH AÇISINDAN TDT ÜYE ÜLKELERİ DÜNYA GENELİNDE 12. SIRADA YER ALIYOR TDT'nin üye devletler arasında ekonomik iş birliğini geliştirmek, ticareti iyileştirmek ve bölgesel entegrasyonu güçlendirmek için uyguladığı kilit girişimler ve projelerden bahseden Büyükelçi, şu açıklamayı yaptı: "Bölgemiz Doğu ile Batı, Kuzey ile Güney arasında önemli bir kavşak noktasında yer almakta olup 4,5 milyon kilometrekarelik bir alanı kapsamakta ve yaklaşık 170 milyon insana ev sahipliği yapmaktadır. Bu stratejik konum, ticaret ve ekonomik işbirliğinin genişletilmesi için büyük fırsatlar sunmaktadır. Toplam GSYİH açısından TDT üye ülkeleri dünya genelinde 12. sırada yer almaktadır. Şu anda, toplam dış ticaret hacimleri 860 milyar dolar, ancak TDT içi ticaret bunun sadece yüzde 5'ini oluşturuyor - yaklaşık 42.3 milyar dolar. Bu rakam hala nispeten düşük olsa da, eğilim cesaret verici: sadece birkaç yıl önce sadece yüzde 3'tü. Hedefimiz bu payı mümkün olan en kısa sürede yüzde 10'a çıkarmaktır. Aynı zamanda ülkelerimiz arasındaki ikili ticaret de artıyor." ORTAK TÜRK ALFABESİ Röportajında Ortak Türk Alfabesine de değinen Büyükelçi, bu fikrin çeşitli platformlarda çokça tartışıldığını belirtti. Ortak Türk Alfabesi konusunda şu değerlendirmede bulundu: "Bu, ulusal alfabelerin yerini alma veya devlet düzeyinde standartlaştırılmış bir yazı dayatma girişimi değildir. Bunun yerine, halklarımız arasında karşılıklı anlayışı kolaylaştırmaya yönelik pratik bir adımdır. Bu tartışmanın kökleri, entelektüellerin, filologların ve tarihçilerin on yıllar önce bu kavramı araştırdığı Bakü'ye kadar uzanmaktadır. O zaman da şimdi olduğu gibi amaç aynıydı: Türk dillerini birbirleri için daha erişilebilir kılmak. Örneğin, bir gezginin tabelalarda daha kolay gezinmesi veya edebiyatın Türk devletleri arasında daha anlaşılır hale gelmesi bu girişimin doğrudan faydaları olacaktır. Dolayısıyla, birleşik bir alfabe kültürel yakınlaşma için bir araçtır ve halklarımızı birbirine yakınlaştırma arzusuyla dilsel bağları güçlendirir." 11. ZİRVE TDT İÇİN DÖNÜM NOKTASIYDI Kırgızistan'da gerçekleşen 11. Zirvenin teşkilat için önemli br dönüm noktası olduğunu belirten Ömüraliyev; zirvenin ana odak noktasını ekonomik entegrasyon, sürdürülebilir kalkınma, dijital gelecek ve güvenlik konularının oluşturduğunu ve Bişkek'te ülkeler arasındaki bağları güçlendirmeyi ve ortak girişimleri teşvik etmeyi amaçlayan 16 önemli anlaşma, karar ve protokolün imzalandığını kaydetti. Öte yandan Büyükelçi, 2025 yılında Kırgızistan'ın dönem başkanlığında, ülkeler arasındaki bağları derinleştirmeyi ve iş birliğini Türk dünyasının ötesine genişletmeyi amaçlayan bir dizi etkinlik planlandığını ifade etti. "Bu etkinliklerin en önemlilerinden biri, ekonomik ve sektörel etkileşimi arttırmaya yönelik önemli bir adım olarak, TDT'ye üye devletlerin hükümet başkanları ve başkan yardımcılarının ilk toplantısı olacaktır." açıklamasını yaptı. Ömüraliyev, TDT'nin 2025 yılında Türk devletleri arasında önemli bir ilerleme ve daha derin bir entegrasyon yılı olmaya hazırlandığı yeni bir gelişmiş iş birliği ve stratejik büyüme aşamasına girdiğini vurgulayarak değerlendirmesini sonlandırdı.

#Kubanıçbek Ömüraliyev