Kurultay Haberleri - Son Dakika Kurultay Haber Güncel Gelişmeler

Kazakistan'da yeni dönem: Tek meclisli Kurultay göreve başladı

Kazakistan'da anayasa reformu kapsamında oluşturulan 145 sandalyeli tek meclisli Kurultay, başkent Astana'da düzenlenen ilk oturumla görevine başladı. Yeni yasama döneminin açılışına Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev de katılırken, milletvekilleri yemin ederek görevlerine başladı. Tokayev, Kurultayın faaliyete geçmesini Kazakistan'ın siyasi sisteminin yeniden yapılandırılması açısından “tarihî bir dönüm noktası” olarak nitelendirdi. Halkın referandumla kabul ettiği yeni anayasa doğrultusunda tek meclisli yasama sistemine geçildiğini belirten Tokayev, “Bugünden itibaren devletin siyasi sisteminin yenilenmesi süreci başlıyor.” dedi. KURULTAYIN YETKİLERİ GENİŞLETİLDİ Yeni anayasal düzenlemeyle Kurultayın yalnızca yasama faaliyetleri yürüten bir organ olmaktan çıkarılarak yürütme ve yargının şekillenmesinde daha etkin bir konuma getirildiği belirtildi. Tokayev'in açıklamasına göre Kurultay, Anayasa Mahkemesi, Merkez Seçim Komisyonu ve Yüksek Denetim Odasıüyelerinin atanmasında mutabakat mekanizmasına dâhil olacak. Milletvekilleri ayrıca cumhurbaşkanının önerisi üzerine Yüksek Mahkeme hakimlerini atama ve görevden alma yetkisine sahip olacak. Kurultay, Anayasa Mahkemesi ve Yüksek Mahkeme hakimleri ile milletvekillerinin dokunulmazlıklarının kaldırılmasına da karar verebilecek. Yasama organına ayrıca hükûmete güvensizlik oyu verme ve bazı hükûmet üyelerinin görevden alınması için cumhurbaşkanına öneride bulunma yetkisi tanındı. Tokayev, yeni sistemde Kurultaya yürütme ve yargı organlarının oluşumunda ve ülkenin geleceği açısından stratejik önem taşıyan konularda geniş yetkiler verildiğini söyledi. SEÇİMLERE YÜKSEK KATILIM Tokayev, Kurultay seçimlerine katılım oranının yüzde 74'ün üzerinde olduğunu açıkladı. Cumhurbaşkanı Tokayev, katılım oranının toplumun siyasi reformlara yönelik desteğini gösterdiğini bildirdi. Seçim sürecine uluslararası toplumun da yoğun ilgi gösterdiğini belirten Tokayev, yaklaşık 800 uluslararası gözlemcininKazakistan'a geldiğini ifade etti. Yeni dönemde milletvekillerinden profesyonellik beklediğini vurgulayan Tokayev, siyasi söylemde “boş vaatler, yalan söylemler ve popülist sloganlar” yerine somut çalışmaların öne çıkması gerektiğini dile getirdi. YAPAY ZEKÂ VE DİJİTAL EKONOMİ ÖNCELİKLİ GÜNDEM Kurultayın ilk döneminde yeni anayasal sisteme uyum sağlamak amacıyla kapsamlı bir mevzuat çalışması yapılması bekleniyor. Tokayev, hükûmetin özellikle yapay zekâ, dijital varlıklar ve dijitalleşme alanlarında yeni düzenlemeler hazırlayacağını açıkladı. Yapay zekânın ortaöğretim sistemine entegrasyonu ve “Digital Qazaqstan” stratejisinin uygulanmasına yönelik yasal düzenlemelerin Kurultayın gündemine getirileceğini belirtti. Kazakistan'ın yüksek nitelikli uzmanları, ileri teknolojileri ve yabancı yatırımları ülkeye çekme politikasını sürdüreceğini söyleyen Tokayev, bu kapsamda uygulanması planlanan “Altın Vize” programının yatırımların ve nitelikli insan kaynağının ülkeye çekilmesine katkı sağlamasını beklediklerini kaydetti. Cumhurbaşkanı ayrıca ülkenin göç politikasının geliştirilmesi amacıyla yeni bir yasa tasarısı hazırlanacağını duyurdu. TOKAYEV'DEN ULUSLARARASI SİSTEM MESAJI Konuşmasında küresel gelişmelere de değinen Tokayev, uluslararası sistemin önemli bir dönüşümden geçtiğini söyledi. Devletler arasındaki karşılıklı güvenin zayıfladığını belirten Tokayev, bu durumun Birleşmiş Milletler (BM) ve bağlı kurumlarının etkinliğini olumsuz etkilediğini söyledi. BM Güvenlik Konseyinin küresel ve bölgesel barış, istikrar ve güvenliği sağlama misyonunu yerine getirmekte giderek daha fazla zorlandığını ifade etti. Bu ortamda bölgesel uluslararası kuruluşların ve “orta büyüklükteki devletlerin” öneminin arttığını belirten Tokayev, Kazakistan'ın da bu ülkeler arasında bulunduğunu söyledi. MİLLÎ KİMLİK VE TARİH VURGUSU Tokayev, yeni yasama döneminin açılış konuşmasında Kazakistan'ın tarihî ve millî kimliğine ilişkin mesajlar da verdi. Ülke tarihinin yalnızca trajediler ve kayıplar üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Tokayev, geçmişin çarpıtılmasına da karşı çıktı. “Milletimizin çektiği acılar, millî kimliğimizin temeli olamaz.” diyen Tokayev, Kazakistan tarihinin yenilgilerin yanı sıra zaferler ve başarılarla da şekillendiğini ifade etti. Gençlerin tarihe geçmişte yaşanan kırgınlıklar üzerinden değil, ülkenin ve milletin uzun vadeli çıkarlarını gözeterek yaklaşması gerektiğini belirten Tokayev, millî kimliğin daha kapsayıcı bir tarih anlayışı üzerine inşa edilmesi gerektiği mesajını verdi. YENİ HÜKÛMET İÇİN SÜREÇ BAŞLIYOR Kurultayın yapısının tamamlanmasının ardından siyasi sistemde yeni bir aşamaya geçilecek. Tokayev, Başbakan ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı adaylarını milletvekillerinin değerlendirmesine sunacağını açıkladı. Yeni hükûmet üyelerinin de yapılacak istişarelerin ardından atanması bekleniyor. Böylece anayasa reformuyla Kurultaya verilen yeni yetkilerin ilk kez hükûmetin oluşum sürecinde de kullanılması öngörülüyor. HALK KONSEYİ EYLÜLDE OLUŞTURULACAK Tokayev ayrıca siyasi reformların Kurultayın oluşturulmasıyla tamamlanmayacağını söyledi. Kazakistan Cumhurbaşkanı, eylül ayının ikinci yarısında “Kazakistan Halk Konseyi”nin oluşturulacağını açıkladı. Konseyin Kazakistan'ın etnik, bölgesel, sosyal ve siyasi çeşitliliğini temsil eden üst düzey bir danışma organı olması planlanıyor. Tokayev, yeni yapıya yasama girişiminde bulunma hakkı da verileceğini belirtti. KURULTAY BAŞKANLIĞI İÇİN AYBEK DADEBAY ADAY Oturumda Kurultay Başkanlığı için Adilet Partisi Başkanı Aybek Dadebay aday gösterildi. Dadebay, Kurultay seçimlerinde en fazla oy alan isimlerden biri olarak başkanlık için Tokayev tarafından aday gösterildi. Yeni Kurultayın göreve başlamasıyla Kazakistan, anayasa reformunun ardından tek meclisli yeni bir yasama modeline geçmiş oldu. Kurultayın genişletilen yetkileriyle birlikte ülkenin yasama, yürütme ve yargı arasındaki kurumsal dengelerinde de önemli değişiklikler yaşanması bekleniyor.

Kazakistan’da yeni dönem: Kurultay ilk kez 28 Ağustos’ta toplanıyor

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, ülkenin yeni yasama organı Kurultayın ilk oturumunun 28 Ağustos’ta yapılmasına ilişkin kararnameyi imzaladı. Tokayev tarafından 26 Ağustos’ta imzalanan 1411 sayılı kararnameye göre Kurultayın ilk oturumu, 28 Ağustos Cuma günü saat 11.00’de başkent Astana’da gerçekleştirilecek. Kararname, imzalandığı gün yürürlüğe girdi. Kurultayın ilk oturumunun yapılmasıyla birlikte Kazakistan’da yeni yasama organının çalışmalarına başlaması için seçimlerin ardından başlayan geçiş süreci tamamlanmış olacak. Kurultay milletvekilleri için ülke tarihindeki ilk seçimler 23 Ağustos’ta gerçekleştirildi. Kazakistan Merkez Seçim Komisyonu, 25 Ağustos’ta seçim sonuçlarını ve milletvekili dağılımını onayladı. Buna göre yeni Kurultay 145 milletvekilinden oluşuyor. Milletvekillerinin tamamı tek bir seçim bölgesinde siyasi parti listeleri üzerinden seçildi. Seçim sonuçlarına göre beş parti Kurultayda temsil hakkı kazandı. Adilet Partisi 110 milletvekiliyle en fazla sandalyeyi elde ederken, Auıl Partisi (Auyl ) 10, Respublica 9, Ak Yol (Ak Jol) Demokratik Partisi 8 ve Kazakistan Sosyal Demokratlar Partisi 8 milletvekili çıkardı. YENİ YASAMA ORGANININ İLK OTURUMU GERÇEKLEŞECEK Böylece 23 Ağustos’taki seçimlerin ardından yalnızca beş gün içinde yeni yasama organının ilk oturumu gerçekleştirilecek. Tokayev’in imzaladığı kararnameyle Kurultayın çalışmalarına başlayacağı tarih, saat ve yer kesinleşmiş oldu. Kurultayın ilk oturumu, Kazakistan’ın yeni anayasal düzeni kapsamında oluşturulan yasama organının faaliyetlerinin resmen başlaması açısından önem taşıyor. İlk oturumda yeni milletvekillerinin yasama çalışmalarına başlaması bekleniyor.

Kazakistan'da yeni dönem: Halk yarın tek meclisli Kurultay için sandık başında

Kazakistan'da halk, 145 üyeli tek meclisli Kurultay'ın ilk üyelerini belirlemek üzere 23 Ağustos'ta sandık başına gidecek. Seçim, ülkede Meclis ve Senato'dan oluşan çift meclisli Parlamento sisteminin yerini tek meclisli yeni yasama organının alması açısından tarihi önem taşıyor. Yeni Anayasa'nın 1 Temmuz'da yürürlüğe girmesiyle oluşturulan Kurultay, Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'in 2019'dan bu yana yürüttüğü siyasi reform sürecinin önemli aşamalarından birini oluşturuyor. Yeni sistemle birlikte yasama organının yapısının sadeleştirilmesi, devlet yönetiminde etkinliğin artırılması ve siyasi sorumluluğun daha görünür hâle getirilmesi hedefleniyor. 12,6 MİLYON SEÇMEN OY KULLANACAK Kazakistan Merkezi Seçim Komisyonu verilerine göre 12 milyon 605 bin 788 seçmen, seçimlerde 7 siyasi partiden birini tercih edebilecek. Seçmenler ayrıca oy pusulasında yer alan “hepsine karşı” seçeneğini de işaretleyebilecek. Oy verme işlemi 23 Ağustos'ta yerel saatle 07.00'de başlayacak ve 20.00'de sona erecek. Kazakistan genelinde ve yurt dışında toplam 10 bin 423 sandık kurulacak. Bunlardan 79'u, Kazakistan'ın 61 ülkedeki diplomatik temsilciliklerinde bulunacak. KURULTAY İÇİN 7 PARTİ YARIŞIYOR 145 sandalyeli yeni yasama organında yer almak için Adilet, Respublica, Baytaq, Ak Jol, Auyl, Kazakistan Ulusal Sosyal Demokrat Partisi ve Kazakistan Halk Partisi olmak üzere 7 siyasi parti yarışacak. Seçimlerin, Kazakistan'ın yeni siyasi sisteminde parlamentodaki dengelerin nasıl şekilleneceği açısından da belirleyici olması bekleniyor. ULUSLARARASI GÖZLEMCİLER SEÇİMLERİ İZLEYECEK Seçimleri 42 ülke ve 13 uluslararası kuruluşu temsilen 777 uluslararası gözlemci takip edecek. Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), TÜRKPA, AGİT Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi (ODIHR), Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi gibi kuruluşlar da gözlemci gönderecek. Seçim gözlem heyetlerinde Türkiye Büyük Millet Meclisi milletvekilleri de yer alacak. 23 Ağustos'taki seçimle birlikte Kazakistan, uzun yıllardır uygulanan çift meclisli Parlamento sisteminden 145 üyeli tek meclisli Kurultay modeline geçişini fiilen tamamlamış olacak.

Kazakistan yeni siyasi sistemin ilk sınavına hazırlanıyor: 145 sandalye için 546 aday yarışacak

Kazakistan, siyasi sisteminde köklü değişiklikler öngören anayasa reformunun ardından yeni yasama organı Kurultay için ilk kez sandık başına gitmeye hazırlanıyor. Ülkede 23 Ağustos'ta gerçekleştirilecek seçimlerde, 145 sandalyeli tek meclisli parlamentonun üyeleri belirlenecek. Başkent Astana'da, Kazakistan Merkez Seçim Komisyonu Başkanı Nurlan Abdirov başkanlığında düzenlenen geniş katılımlı toplantıda aday gösterme sürecinin tamamlandığı açıklanırken, seçim takviminin son aşamalarına ilişkin bilgiler kamuoyuyla paylaşıldı. Toplantıya uluslararası gözlemcilerin yanı sıra devlet kurumlarının temsilcileri ile engelli bireylerin haklarını savunan çalışma grupları da katıldı. 145 SANDALYE İÇİN 546 ADAY YARIŞACAK Merkez Seçim Komisyonunun açıkladığı verilere göre, seçimlerde 7 siyasi partiden toplam 546 aday milletvekili olabilmek için yarışacak. Partilere göre aday dağılımı; Adilet Partisinden 186 aday, Respublika Partisinden 76 aday, Kazakistan Halk Partisinden 72 aday, Auyl Partisinden 69 aday, Ak Jol Demokratik Partisiden 63 aday, Baytaq Partisinden 47 aday, Ulusal Sosyal Demokrat Partiden 33 aday olarak açıklandı. YÜZDE 30 KOTA ŞARTI YERİNE GETİRİLDİ Merkez Seçim Komisyonu Başkanı Nurlan Abdirov, seçim mevzuatında yer alan kadınlar, gençler ve engellilere yönelik en az yüzde 30 temsil kotasının tüm siyasi partiler tarafından karşılandığını açıkladı. Yetkililer, bu uygulamanın parlamentoda daha kapsayıcı bir temsil yapısı oluşturmayı amaçladığını belirtti. SEÇİM KAMPANYASI BAŞLIYOR Seçim takvimine göre propaganda dönemi 23 Temmuz'u 24 Temmuz'a bağlayan gece yarısı başlayacak. Seçim kampanyası 22 Ağustos saat 00.00'da sona erecek. Seçimden bir gün önce olan 22 Ağustos, "sessizlik günü" ilan edilecek ve bu süre boyunca tüm seçim propagandaları yasak olacak. Kazakistan vatandaşları 23 Ağustos'ta yeni parlamentonun üyelerini belirlemek için sandık başına gidecek. ÇİFT MECLİSLİ PARLAMENTO YERİNİ KURULTAYA BIRAKTI Kazakistan'da 15 Mart'ta gerçekleştirilen anayasa referandumu ile Meclis ve Senatodan oluşan çift meclisli parlamento sistemi kaldırıldı. Yeni anayasal düzenlemeyle ülkenin tek yasama organı olarak Kurultay oluşturuldu. Kurultay üyeleri, siyasi partilerin aday listeleri esas alınarak beş yıllık görev süresi için seçilecek. Yeni sistemin, yasama süreçlerini sadeleştirmesi ve parlamentonun daha etkin çalışmasını sağlaması hedefleniyor. MİLLETVEKİLİ ADAYLARINDA ARANAN ŞARTLAR Kurultay milletvekili adaylarının; Kazakistan vatandaşı olması, 25 yaşını doldurmuş bulunması, Son 10 yıldır kesintisiz şekilde Kazakistan'da ikamet etmesi zorunlu şartlar arasında yer alıyor. 23 Ağustos'ta gerçekleştirilecek seçimler, anayasa reformuyla şekillenen yeni siyasi sistemin ilk sınavı olması nedeniyle Kazakistan'ın siyasi tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

Kazakistan'da tarihî değişim: Yeni anayasa uygulamaya konuldu

Kazakistan'da 15 Mart 2026 tarihinde düzenlenen referandumda kabul edilen yeni anayasa, 1 Temmuz itibarıyla yürürlüğe girdi. 1995 Anayasası'nın yerini alan yeni metin, devlet yönetiminden yasama organının yapısına, temel hak ve özgürlüklerden kamu kurumlarının işleyişine kadar birçok alanda köklü değişiklikler getiriyor. Yeni anayasa ile ülkenin yönetim sistemi yeniden şekillendirilirken, tek meclisli parlamentoya geçilmesi, cumhurbaşkanı yardımcılığı makamının yeniden oluşturulması ve Halk Konseyinin kurulması en dikkat çeken düzenlemeler arasında yer aldı. TEK MECLİSLİ KURULTAY DÖNEMİ BAŞLADI Anayasa ile birlikte bugüne kadar yasama faaliyetlerini yürüten Senato ve Meclis (Majilis) kaldırılarak yerlerine Kurultay adı verilen tek meclisli parlamento oluşturuldu. 145 milletvekilinden oluşacak Kurultay üyeleri, ülke genelinde nispi temsil esasına göre beş yıllığına seçilecek. Milletvekili adaylarının en az 25 yaşında olması, son 10 yıldır Kazakistan'da ikamet etmesi ve göreve başlarken yemin etmesi şartı getirildi. Cumhurbaşkanı tarafından önerilecek Kurultay Başkanı, milletvekillerinin onayına sunulacak. Yeni sistemde Kurultay'ın denetim yetkileri de genişletildi. Parlamento, hükûmet üyelerinin adaylıklarını değerlendirecek, bakanların faaliyet raporlarını dinleyecek, başbakanın yıllık çalışmalarını denetleyecek ve gerekli görmesi hâlinde hükûmet hakkında güvensizlik oylaması başlatabilecek. Kurultay ayrıca cumhurbaşkanının önerdiği cumhurbaşkanı yardımcısı, başbakan, Anayasa Mahkemesi üyeleri, Merkez Seçim Komisyonu ve Sayıştay üyelerini onaylayacak. Yüksek Mahkeme yargıçları ise cumhurbaşkanının teklifi üzerine Kurultay tarafından seçilecek. Bununla birlikte anayasa, siyasi tıkanıklıkları önlemek amacıyla cumhurbaşkanına da yeni yetkiler tanıyor. Buna göre Kurultay'ın iki kez Meclis Başkanı veya diğer kritik anayasal makamlar için önerilen adayları reddetmesi hâlinde cumhurbaşkanı parlamentoyu feshedebilecek. CUMHURBAŞKANI YARDIMCILIĞI YENİDEN GETİRİLDİ Yeni anayasa ile 1996 yılında kaldırılan Cumhurbaşkanı Yardımcılığı makamı yeniden ihdas edildi. Cumhurbaşkanı yardımcısı, ülkeyi uluslararası platformlarda temsil edecek, cumhurbaşkanı ile devlet kurumları arasındaki koordinasyonu sağlayacak ve devlet başkanının vereceği görevleri yerine getirecek. Yeni düzenlemeye göre cumhurbaşkanı yardımcısı aynı anda milletvekilliği yapamayacak, herhangi bir siyasi partiye üye olamayacak ve ticari faaliyetlerde bulunamayacak. Anayasa ayrıca devlet yönetiminde olası krizlerin önüne geçmek amacıyla cumhurbaşkanlığı makamının boşalması hâlinde uygulanacak görev devrini de açık biçimde düzenledi. Buna göre cumhurbaşkanının görevini bırakması, vefatı veya görevini yerine getirememesi durumunda yetkiler doğrudan cumhurbaşkanı yardımcısına geçecek. Cumhurbaşkanı yardımcısının görevi üstlenememesi hâlinde ise sırasıyla Kurultay başkanı ve başbakan devlet başkanlığı görevini devralacak. HALK KONSEYİ KURULUYOR Yeni anayasanın önemli yeniliklerinden biri de bugüne kadar faaliyet gösteren Kazakistan Halkı Asamblesi yerine Halk Konseyi (Halık Kenesi) adlı yeni danışma organının kurulması oldu. 126 üyeden oluşacak konseyde 42 etnokültürel dernek, 42 büyük sivil toplum kuruluşu ile 42 yerel meclis ve bölgesel kamu konseyi temsil edilecek. Halk Konseyi yalnızca hükûmete tavsiyelerde bulunmakla kalmayacak; yasa teklifleri hazırlayabilecek, ulusal referandum çağrısı yapabilecek, kamu istişareleri düzenleyebilecek ve kamu yönetiminin denetlenmesine katkı sağlayabilecek. İNSAN HAKLARI VE DİJİTAL HAKLAR GÜÇLENDİRİLDİ Yeni anayasa, bireyin hak ve özgürlüklerini devletin en temel önceliği olarak tanımlıyor. Metinde Kazakistan'ın bağımsızlığı, toprak bütünlüğü ve sınırlarının dokunulmazlığı anayasal güvence altına alınırken; hukuk düzeni, insan sermayesinin geliştirilmesi, sorumlu vatanseverlik, eğitim, bilim ve inovasyon ilk kez stratejik kalkınma hedefleri arasında yer aldı. Anayasada ayrıca kişisel verilerin korunması ve dijital teknolojiler aracılığıyla işlenen bilgilerin güvenliği anayasal hak kapsamına alındı. Böylece vatandaşların dijital alandaki hakları ilk kez açık şekilde güvence altına alınmış oldu. EĞİTİM, ÇEVRE VE BİLİM ANAYASAL GÜVENCEYE KAVUŞTU Yeni düzenleme ile çevrenin korunması hem devletin hem de vatandaşların ortak sorumluluğu olarak tanımlandı. Devlet, ortaöğretime erişimi güvence altına alırken ilk ve ortaokul eğitiminin zorunlu olduğu yeniden vurgulandı. Bilimsel gelişme ve entelektüel kapasitenin artırılması da devletin temel görevleri arasına eklendi. AİLE VE KÜLTÜREL MİRASA VURGU Yeni anayasa, aile kurumuna ilişkin düzenlemeleri de güçlendirdi. Evlilik, kanunlara uygun şekilde yapılan kadın ve erkek arasındaki gönüllü birliktelik olarak tanımlanırken; annelik, babalık ve çocukların korunması devletin sorumluluğu olarak yeniden teyit edildi. Ayrıca kültürel mirasın korunması, millî kültürün desteklenmesi, herkesin ana dilini kullanma ve kültürel geleneklerini yaşatma hakkı ilk kez anayasal ilke hâline getirildi. Anayasa, Kazakistan'ın laik devlet niteliğini korurken din ve devlet işlerinin ayrılığı, hukuk önünde eşitlik ve din özgürlüğü ilkelerini de yeniden güvence altına aldı. Bunun yanında gönüllülük faaliyetleri ile hayırseverlik çalışmaları da devlet tarafından desteklenecek alanlar arasında anayasal statü kazandı. Yeni anayasa, Kazakistan'ın siyasal yapısını yeniden şekillendirirken, devlet kurumlarının işleyişini daha etkin hale getirmeyi, sivil katılımı artırmayı ve temel hak ve özgürlükleri daha güçlü anayasal güvenceler altına almayı hedefliyor.

Kazakistan’da yeni dönem: Devlet sistemi yenileniyor

Kazakistan’da 1995 yılında kabul edilen anayasa uyarınca Meclis ile Senato'dan oluşan parlamento sistemi dönemi sona erdi. Ülkede yaklaşık 31 yılın ardından tek meclisli Kurultay sistemine geçildi. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, başkent Astana'da düzenlenen son ortak oturumda, yeni anayasal düzen, devlet yönetim sistemindeki değişiklikler ile ülkenin siyasi ve ekonomik dönüşüm sürecine ilişkin açıklamalarda bulundu. Oturumun tarihî bir dönüm noktası olduğuna işaret eden Cumhurbaşkanı Tokayev, “Bugün sadece bir yasama dönemini kapatmıyoruz, aynı zamanda bağımsız Kazakistan’ın gelişimindeki bir dönemi tamamlıyor ve devlet tarihimizde yeni bir sayfa açıyoruz.” dedi. TEK MECLİS: KURULTAY Tokayev, yeni anayasanın yarın yürürlüğe gireceğini, devlet yönetim sisteminin köklü şekilde yenileneceğini ve çift meclisli parlamentonun yerini tek meclisli Kurultayın alacağını söyledi. Kazakistan'ın resmî haber ajansı Kazinform ile Anadolu Ajansında (AA) yer alan haberlere göre, Tokayev parlamentonun bağımsız Kazakistan'da devlet kurumlarının güçlendirilmesi, hukuk sisteminin oluşturulması ve piyasa ekonomisine geçiş sürecinde önemli rol oynadığını kaydetti. Son 30 yılda yaklaşık 3 bin 500 yasanın kabul edildiğini vurgulayan Tokayev, bunların yaklaşık yüzde 10'unun milletvekilleri tarafından hazırlandığını ifade etti. Mevcut parlamentonun son yıllarda gerçekleştirilen anayasal reformlarda önemli görev üstlendiğini aktaran Tokayev, son üç yılda anayasa değişiklikleri dahil 300'den fazla önemli yasanın kabul edildiğinin altını çizdi. Kazakistan’da köklü bir reform sürecine girildiğini belirten Tokayev, “Bu, sadece bir başka idari reform olarak görülmemelidir. Bu, ülkemiz için tamamen yeni bir tarihsel dönemin başlangıcını işaret etmektedir; bu dönemde, temelde farklı bir amaç ve anlam taşıyan, eşi benzeri görülmemiş değişiklikler hayata geçirilecektir. Başka bir deyişle, Kazak devletinin yapısını kökten yenilemeyi hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı. YENİ MODELİN TEMELİNDE ÜÇLÜ FORMÜL Tokayev, yeni anayasal modelin temelini "Güçlü Cumhurbaşkanı, Etkin Kurultay, Hesap Verebilir Hükûmet” ilkesinin oluşturacağını ve Kazakistan’ın başkanlık sistemiyle yönetilmeye devam edeceğini bildirdi. Kurultay’ın öncelikli görevleri arasında bürokratik engelleri ortadan kaldırma, yasama sürecindeki hızı ve kaliteyi artırmanın olduğu belirten Tokayev, ulusal mevzuatı dijital ortama “acilen” uyarlamak için yoğun bir şekilde çalışılması gerektiğini kaydetti. Tokayev, tam kapsamlı bir “e-Parlemento” sisteminin kurulması ve geliştirilmesi gerektiğini belirterek, Kazakistan’ın elektronik kamu hizmeti sıralamasında ilk 25 ülke arasında olduğunu ifade etti. Tokayev, yeni dönemde ayrıca anayasal statüye sahip Kazakistan Halk Konseyinin kurulacağını, bu yapının yerel meclisler, kamu konseyleri ve sivil toplum kuruluşlarını tek çatı altında buluşturacağını söyledi. YENİ EKONOMİK MODEL Tokayev, ülkenin ikinci önceliğinin yeni ekonomik modele geçiş olduğunu belirterek, küresel belirsizliklere rağmen Kazakistan’ın dengeli ekonomi politikalarını sürdüreceğini söyledi. Geçen yıl ekonominin yüzde 6,5 büyüdüğünü aktaran Tokayev, Gayrisafi Yurt İçi Hasılanın ilk kez 300 milyar doları aştığını, kişi başına gelirin ise 15 bin dolara yükseldiğini ifade etti. Enflasyonun bu yılın ilk beş ayında yüzde 10,4’e gerilediğini kaydeden Tokayev, yeni bütçe ve vergi düzenlemeleriyle ekonominin yeni bir yapıya kavuştuğunu vurguladı. 2023-2025 döneminde toplam 3,7 trilyon tenge değerinde 540 sanayi projesinin hayata geçirildiğini aktaran Tokayev, gelecek iki yılda yaklaşık 3 trilyon tenge yatırımla 200’den fazla yeni üretim tesisinin faaliyete geçmesinin beklendiğini kaydetti. Tokayev, yeni ekonomik model kapsamında enerji, ulaştırma ve altyapı yatırımlarına öncelik verileceğini, enerji ve kamu hizmetleri sektörlerinin modernizasyonuna yönelik ulusal proje kapsamında bu yıl 1 trilyon tengeyi aşan yatırım yapılacağını bildirdi. “NÜKLEER SANTRAL İNŞAATINA 2027 YILINDA BAŞLANACAK” Kazakistan’ın uranyum üretiminde dünya lideri olduğuna işaret eden Tokayev, ülkesinin ilk nükleer santralinin inşasına 2027 yılında başlanacağını ifade etti. Tokayev, yeni anayasanın yürürlüğe girmesinin ardından Kurultay seçimlerine ilişkin kararnameyi imzalayacağını açıkladı.

Kazakistan’da yeni anayasa sonrası seçim takvimi açıklandı: Kurultay seçimleri ağustos ayında

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, 10 Nisan’da bilim insanlarıyla bir araya geldiği ödül töreninde tarihi bir seçim duyurusu yaptı. 15 Mart 2026 tarihindeki referandumla kabul edilen yeni Anayasa'nın 1 Temmuz’da yürürlüğe gireceğini belirten Tokayev, hemen ardından tek meclisli Kurultay (Parlamento) seçimleri için düğmeye basacaklarını ve seçimin Ağustos 2026’da yapılacağını ilan etti. Kasım Cömert Tokayev, bilim dünyasının temsilcilerine hitap ettiği törende, ülkenin siyasi geleceğini şekillendirecek kritik takvimi kamuoyuyla paylaştı. 15 Mart’ta yapılan referandumun tarihi önemine değinen Tokayev, kabul edilen yeni Anayasa ile Kazakistan'ın bilimden siyasete her alanda yeni bir kalkınma yörüngesine girdiğini vurguladı. YENİ ANAYASA 1 TEMMUZ'DA YÜRÜRLÜKTE Cumhurbaşkanı Tokayev, Anayasa'nın önsözünde ilk kez kültür, eğitim, bilim ve inovasyon değerlerinin stratejik birer rehber olarak yer aldığını belirtti. Geçiş hükümlerine göre, yeni Anayasa’nın 1 Temmuz 2026 itibarıyla resmen yürürlüğe gireceğini kaydeden Tokayev, Kurultayın mevcut kanunları yeni düzene uygun hale getirmek için yoğun bir çalışma içinde olduğunu ifade etti. HAZIRLIK İÇİN 5 AY SÜRE VAR Siyasi partilerin hazırlık sürecini sağlıklı yürütebilmesi adına seçim tarihini erkenden açıkladığını belirten Tokayev, şu ifadeleri kullandı: Anayasa yürürlüğe girdiği an, tek kamaralı Kurultay seçimlerinin yapılmasına ilişkin kararnameyi imzalayacağım. Seçimler bu yılın Ağustos ayında gerçekleştirilecek. Bunu şimdiden söylüyorum çünkü partilerin planlarını netleştirmesi ve kampanya hazırlıkları için yaklaşık beş aylık yeterli bir zamanı olmalı. SİYASİ SİSTEME RESET Tokayev, yapılacak Kurultay seçimlerinin Kazakistan'ın tüm siyasi sistemini kapsamlı bir şekilde "yeniden yapılandırma" işlevi göreceğini vurguladı. Uygulanan siyasi ve ekonomik reformların temel amacının toplumsal bilinci olumlu yönde dönüştürmek olduğunu belirten Cumhurbaşkanı, bilim insanlarının da bu süreçte akademik birikimleriyle anayasal zemine katkı sunmaya devam etmelerini istedi.

Kazakistan’da yeni anayasa taslağı tanıtıldı

Anayasanın yeniden yazılması için çalışmaların sürdüğü Kazakistan’da, 11 bölüm ve 95 maddeden oluşan yeni anayasa taslağı kamuoyuna tanıtıldı. Taslak, Kazakistan’ın başkenti Astana’da çalışmalarını sürdüren Anayasal Reform Komisyonu toplantısında açıklandı. ANAYASAL REFORM KOMİSYONU TOPLANTISI Kazakistan Anayasa Mahkemesi Başkan Yardımcısı Bakıt Nurmuhanov, Anayasal Reform Komisyonu’nun gerçekleştirilen 6’ncı toplantısında yeni anayasanın ilk taslağını tanıttı. Nurmuhanov, taslağın önsözün yanı sıra 11 bölüm ve 95 maddeden oluştuğunu bildirdi. Taslağa göre, Kazakistan’ın egemenliği, bağımsızlığı, üniter yapısı, toprak bütünlüğü ve yönetim biçimi anayasanın değiştirilemez değerleri arasında yer alacak. Devletin temel niteliklerinin korunması anayasal güvence altına alınacak. EĞİTİM, BİLİM VE İNSAN SERMAYESİ VURGUSU Yeni anayasada insan sermayesinin geliştirilmesi, eğitim, bilim ve inovasyon, devletin stratejik faaliyet alanları olarak tanımlanacak. Bu alanların ülkenin uzun vadeli kalkınmasında kilit rol oynayacağı vurgulanıyor. Taslakta Kazak Türkçesi dili, devlet dili statüsünü koruyor. Dış politikada ise Kazakistan’ın; barış, iş birliği, iç işlerine karışmama ve uluslararası anlaşmazlıkların barışçıl yollarla çözülmesi ilkelerine bağlı kalacağı ifade ediliyor. CUMHURBAŞKANLIĞI ADAYLIĞINA YENİ KRİTERLER Yeni anayasa taslağına göre cumhurbaşkanı adayı olabilmek için; doğuştan Kazakistan vatandaşı olmak, en az 40 yaşında olmak, devlet dilini akıcı şekilde bilmek, son 15 yılını Kazakistan’da geçirmiş olmak, yükseköğrenim mezunu olmak, devlet hizmetinde veya seçilmiş görevlerde en az 5 yıl deneyime sahip olmak şartları aranacak. Cumhurbaşkanının görevini erken bırakması durumunda yetkilerin geçici olarak cumhurbaşkanı yardımcısına, kurultay (parlamento) başkanına veya başbakana devredilmesi öngörülüyor. “EGEMENLİK VE HUKUKUN ÜSTÜNLÜĞÜ ESAS ALINDI” Kazakistan Devlet Müsteşarı Yerlan Karin, toplantıda yaptığı açıklamada yeni anayasanın; egemenlik ve bağımsızlığın korunması, insan hak ve özgürlüklerine saygı, hukukun üstünlüğü, millî birliğin güçlendirilmesi, halkın refahının artırılması, toplumsal diyalog, çevre bilinci ile tarihî ve kültürel mirasın korunması gibi temel ilkeler üzerine hazırlandığını söyledi. Kazakistan Parlamentosu Meclis Başkan Yardımcısı Daniya Yespayeva ise sunulan taslağın, 1995 yılında kabul edilen mevcut anayasanın yalnızca güncellenmesi anlamına gelmediğini vurguladı. Yespayeva, “Bu çalışma, devlet yapısının, hak ve özgürlük sisteminin ve iktidar kurumları ile toplum arasındaki ilişkinin köklü biçimde yeniden ele alınmasını ifade ediyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Kazakistan’da sistem değişiyor: Yeni parlamento “Kurultay” adını alacak

Kazakistan, Meclis ve Senatodan oluşan ikili yapıyı terk ederek tek meclisli sisteme geçmeye hazırlanıyor. Kazakistan'ın Meclis ve Senatodan oluşan parlamentosu, tek meclisli sisteme geçtikten sonra "Kurultay" olarak adlandırılacak. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Kızılorda kentinde düzenlenen Ulusal Kurultay'ın 5. toplantısında ülkede kurulacak tek meclisli yeni parlamentoya ilişkin açıklamalarda bulundu. DEVLET SEMBOLÜ OLARAK “KURULTAY” Tokayev, halkın tek meclisli parlamentoyu desteklediğini ifade etti. Yeni parlamentoya "Kurultay" isminin verileceğini belirten Tokayev, "Halkımız, Kurultay kelimesinin tarihi anlamını iyi biliyor. Dolayısıyla, ülkemizin siyasi sisteminde 'Kurultay' isminin önemli devlet sembolü olarak kalması gerektiğine inanıyorum." dedi. 145 SANDALYE Tokayev, yeni parlamentonun hem etkili hem profesyonel olmasını hedeflediklerini ve bu bağlamda uluslararası tecrübeyi de inceleyerek meclisteki sandalye sayısının 145 olarak belirlenmesi konusunda karar aldıklarını söyledi. Meclis Başkanının 3 yardımcısı olabileceğini, meclisteki toplam komite sayısının ise 8'i geçmeyeceğini kaydeden Tokayev, ayrıca yeni parlamentoda Cumhurbaşkanı kotasının olmayacağını kaydetti. ATAMALAR MECLİS KARARIYLA OLACAK Tokayev, bunun yanı sıra daha önce Meclis, Senato ve Cumhurbaşkanının ortak kararıyla ataması yapılan Anayasa Mahkemesi, Sayıştay ve Merkezi Seçim Komisyonu başkanlarının ve üyelerinin bundan sonra sadece meclis onayıyla atanacağını dile getirdi. Yeni parlamentoya milletvekillerinin oransal (nispi) seçim sistemiyle seçileceğini belirten Tokayev, "Bu sistem siyasi partilerin rolünü güçlendirecek ve onların toplum karşısındaki sorumluluklarını artıracak." ifadesini kullandı. Tokayev, ayrıca siyasi partilerin parlamentoya girmesi için seçim barajının yüzde 5 oy oranını aşması gerektiğini kaydetti. REFERANDUM TARİHİ BELİRLENECEK Tek meclisli sisteme geçiş için yeni bir Anayasa'nın hazırlanmasının söz konusu olduğuna işaret eden Tokayev, yarın Anayasa Mahkemesi Başkanlığında Anayasa Komisyonu oluşturulması için özel bir kararname imzalayacağını duyurdu. Tokayev, Komisyonun bu önerileri değerlendirdikten sonra referandum tarihinin belirleneceğini ifade etti.