SON DAKİKA
Hava Durumu
Türkçe
English
Русский
Français
العربية
Deutsch
Español
日本語
中文
Türkçe
English
Русский
Français
العربية
Deutsch
Español
日本語
中文

#Sinan Demirtürk

QHA - Kırım Haber Ajansı - Sinan Demirtürk haberleri, son dakika gelişmeleri, detaylı bilgiler ve tüm gelişmeler, Sinan Demirtürk haber sayfasında canlı gelişmelerle ulaşabilirsiniz.

Dr. Demirtürk: Rusya'nın istediği barış, Karadeniz ve Türkistan'daki tehdidi artırabilir Haber

Dr. Demirtürk: Rusya'nın istediği barış, Karadeniz ve Türkistan'daki tehdidi artırabilir

Mustafa KOÇYEGİT QHA Ankara Türkiye Politik ve Stratejik Araştırmalar Vakfı (TÜRPAV) Başkanı ve Gazi Üniversitesi Öğretim Görevlisi Dr. Sinan Demirtürk, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodımır Zelenskıy arasında 13. Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Zirvesi akabinde gerçekleştirilen görüşmenin, Türkiye'nin Ukrayna-Rusya Savaşı'ndaki arabuluculuk ve dengeleyici diplomasi rolü açısından önem taşıdığını belirtti. Türkiye'nin olası barış müzakerelerinde Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü esas alan bir yaklaşım sergilediğini ifade eden Demirtürk, işgal altındaki Kırım meselesinin de müzakere sürecinin gündeminde yer alması gerektiğini söyledi. Kırım Haber Ajansı (QHA) Editörü Mustafa Koçyegit'in sorularını yanıtlayan Dr. Demirtürk, Erdoğan ile Zelenskıy'nin son dört ayda üçüncü kez bir araya gelmesini yalnızca iki ülke arasındaki ilişkiler bakımından değil, Avrasya coğrafyası ve Türkistan'daki dengeler açısından da değerlendirdi. TÜRKİYE, UKRAYNA KONUSUNDA DENGELEYİCİ DİPLOMATİK ROL ÜSTLENİYOR Türkiye'nin etkili bir arabulucu olma rolünün Ukrayna tarafından önemsendiğini belirten Demirtürk, ABD Başkanı Donald Trump'ın politikalarında yaşanan değişimin Ukrayna açısından yeni bir tablo ortaya çıkardığını ifade etti. Demirtürk, Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında Ukrayna'nın çıkarlarını ikinci plana itebilecek bir uzlaşma ihtimalinin gündeme geldiğini belirterek, bu durumun Avrupa, Türkiye ve Ukrayna toplumunda hayal kırıklığı oluşturduğunu dile getirdi. Türkiye'nin bu süreçte dengeleyici bir diplomatik aktör olarak hareket ettiğini söyleyen Demirtürk, TDT'nin liderler zirvesinde de Ukrayna meselesinin önemli başlıklardan biri olarak ele alındığını düşündüğünü kaydetti. Ukrayna'daki işgalin uluslararası hukuk bakımından ciddi bir sorun oluşturduğunu vurgulayan Demirtürk, bunun Türk devletlerinin Rusya ile ilişkilerini ve bölgesel güvenlik dengelerini de etkilediğini belirtti. Azerbaycan, Kırgızistan, Türkmenistan, Kazakistan ve Özbekistan'ın bu gelişmelerden farklı boyutlarda etkilendiğini ifade eden Demirtürk, özellikle Orta Koridor, Hazar Havzası ve Türkistan'daki istikrar açısından Ukrayna'daki savaşın önemli sonuçlar doğurduğunu söyledi. Rusya'ya yönelik yaptırımların delinmesine ilişkin girişimler karşısında Avrupa Birliği'nin (AB) Kazakistan ve Kırgızistan üzerinden yürütülen ticarete yönelik baskılarının da bölgesel ilişkileri etkilediğini belirten Demirtürk, Karadeniz ve Baltık Denizi'ndeki seyrüsefer güvenliğinin bozulmasının Türkiye başta olmak üzere diğer Türk devletlerini de yakından ilgilendirdiğini kaydetti. Demirtürk, Türkiye'nin Rusya'nın Ukrayna'daki işgalini meşru kabul etmeyen ülkeler arasında yer aldığını belirterek, Ankara'nın olası bir anlaşmada işgalin meşrulaştırılmasına yol açabilecek girişimlere karşı hassasiyetlerini taraflara ilettiğini ifade etti. TÜRKİYE-UKRAYNA SAVUNMA VE EKONOMİK İŞ BİRLİĞİ GÜNDEMDE Erdoğan ile Zelenskıy arasındaki görüşmenin olumlu geçtiğine yönelik açıklamalara dikkat çeken Demirtürk, Türkiye ile Ukrayna arasındaki savunma iş birliğinin de görüşmenin önemli başlıklarından biri olduğunu söyledi. İki ülke arasındaki savunma anlaşmalarının ve savunma tedariklerinin geliştirilmesinin önem taşıdığını belirten Demirtürk, özellikle 155 milimetrelik sahra topları ve insansız hava araçlarının Ukrayna envanterine yeniden dahil edilmesine ilişkin görüşmeler yapılmış olabileceğini değerlendirdi. Bu konuların açık kaynaklarda da tartışıldığını ifade eden Demirtürk, savunma alanındaki iş birliğinin yanı sıra ekonomik ilişkilerin geliştirilmesinin de önemine işaret etti. Türkiye'den Ukrayna'ya yapılacak ihracatın, Ukrayna'dan alınacak ürünlerin ve ikili ticari anlaşmaların çeşitlendirilmesinin iki ülke arasındaki ortaklığı güçlendirebileceğini kaydetti. Karadeniz'deki seyrüsefer güvenliğinin Türkiye açısından öncelikli konulardan biri olduğunu vurgulayan Demirtürk, Türk bayraklı gemilerin güvenliğinin de görüşmede ele alınan meseleler arasında bulunduğunu düşündüğünü belirtti. KIRIM'IN İŞGALİ MÜZAKERE SÜRECİNİN GÜNDEMİNDE OLMALI Dr. Demirtürk, Erdoğan-Zelenskıy görüşmesinin önemli boyutlarından birinin de Rusya'nın işgali altındaki Kırım olduğunu ifade etti. Kırım Tatar Millî Meclisinin (KTMM) Ukrayna'daki faaliyetlerinin ve Kırım Tatar toplumunun karşı karşıya kaldığı sorunların Türkiye tarafından yakından takip edildiğini belirten Demirtürk, işgal altındaki Kırım'daki insan hakları ihlallerine, gözaltına alınanlara ve akıbeti bilinmeyen kişilere dikkat çekti. Türkiye'nin Birleşmiş Milletler (BM) nezdinde, uluslararası platformlarda ve Rusya ile yürütülen temaslarda çeşitli girişimlerde bulunduğunu ifade eden Demirtürk, sivil toplum kuruluşlarının da Kırım'daki insan hakları ihlallerini uluslararası kamuoyuna taşıma konusunda faaliyet yürüttüğünü söyledi. Kırım meselesinin yalnızca Ukrayna'nın toprak bütünlüğü çerçevesinde değerlendirilemeyeceğini vurgulayan Demirtürk, şu ifadeleri kullandı: Bu aynı zamanda Karadeniz'in, Kuzey ve Güney Kafkasya'nın, Hazar ve Türkistan'ın istikrarı, hatta Türkiye'nin millî güvenlik perspektifi içerisinde öncelikli konulardan bir tanesidir. Kırım'ın Türk tarihi ve medeniyeti açısından taşıdığı öneme de değinen Demirtürk, bölgenin imparatorluktan cumhuriyete uzanan Türkiye'nin diplomasi geleneğinde önemli bir yere sahip olduğunu belirtti. Olası ateşkes ve barış görüşmelerinde Kırım'ın statüsünün de müzakere başlıkları arasında yer alması gerektiğini ifade eden Demirtürk, Türkiye'nin bu konuyu uluslararası toplum nezdinde daha güçlü biçimde gündeme taşımasının önemine dikkat çekti. Demirtürk, Kırım'ın işgalinin uluslararası hukuk bakımından tanınmayacağı yönündeki tezlerin Türkiye tarafından daha da geliştirilmesi gerektiğini belirterek, Kırım meselesinin muhtemel barış anlaşmalarında somut biçimde ele alınmasının önemini vurguladı. "KIRIM MESELESİNİ TÜRK DÜNYASININ ORTAK PROBLEMİ OLARAK DİLLENDİRMELİYİZ" Kırım'ın stratejik öneminin Karadeniz'in genel jeopolitiğinden ayrı değerlendirilemeyeceğini belirten Demirtürk, Karadeniz'in Anadolu, Balkanlar, Kırım, Kuzey ve Güney Kafkasya ile Hazar Havzası'nı birbirine bağlayan önemli bir coğrafi alan olduğunu söyledi. Karadeniz'in Türk boğazları üzerinden Akdeniz ve Kızıldeniz'e uzanan geniş bir deniz koridorunun başlangıç noktası olduğunu ifade eden Demirtürk, tarih boyunca Türk-Rus rekabetinin temel başlıklarından birinin de Karadeniz üzerindeki hâkimiyet mücadelesi olduğunu kaydetti. Demirtürk, 1774 sonrasında Kırım'ın Rusya tarafından işgal edilmesi ve bölgedeki Türk nüfusun zorunlu göç ve katliamlarla karşı karşıya kalmasının, Rusya'nın Karadeniz'deki hâkimiyet arayışının tarihsel boyutunu ortaya koyduğunu belirtti. Rusya'nın Kazan'ı 1556'da, Astrahan'ı ise 1559'da işgal etmesinin ardından Kırım Hanlığı'nın ortadan kaldırılmasını da bu tarihsel sürecin parçaları arasında değerlendiren Demirtürk, Rusya'nın Kafkasya, Türkistan ve Osmanlı coğrafyasına yönelik genişleme politikasının sonraki dönemlerde de devam ettiğini ifade etti. Karadeniz, Kırım, Kafkasya ve Türkistan politikaları arasında doğrudan bağlantı bulunduğunu vurgulayan Demirtürk, şu değerlendirmede bulundu: İşgal altındaki Kırım meselesini aynı zamanda Türk dünyasının ortak bir problemi olarak da dillendirmenin doğru olacağı kanaatindeyiz. RUSYA'NIN İSTEDİĞİ BARIŞ, KARADENİZ VE TÜRKİSTAN'DAKİ TEHDİDİ ARTIRABİLİR Rusya'nın Ukrayna'da istediği sonuçları elde ederek bir barış anlaşmasına ulaşmasının bölgesel güvenlik açısından yeni sorunlar doğurabileceğini belirten Demirtürk, "Rusya'nın istediği şekilde bir barış anlaşmasının yapılması hâlinde, birkaç yıl içerisinde Rusya kaynaklı tehdidin Karadeniz'de ve aynı zamanda Türkistan'daki Türk devletleri üzerinde daha fazla hissedilmesine yol açacak bir Rus baskısı meydana gelecek. Ukrayna'da istediğini elde etmiş, ülkenin yaklaşık yüzde 20'sini, hatta daha fazlasını işgal altında tutan bir Rusya, Orta Asya'daki hedeflerinden vazgeçmeyecek." ifadelerini kullandı. Rusya Genelkurmay Başkanı Valeri Gerasimov'un Kırım'ın işgali sonrasında Karadeniz'e ilişkin açıklamalarını da bu tarihsel yaklaşımın devamı olarak değerlendiren Demirtürk, Karadeniz ve Türk Boğazları üzerindeki hâkimiyet arayışının Rusya'nın büyük güç politikalarının önemli unsurlarından biri olduğunu söyledi. Demirtürk, Rus milliyetçi çevrelerinde Karadeniz'de Rus hâkimiyeti düşüncesinin farklı isimler tarafından çeşitli biçimlerde savunulduğunu belirterek, bu yaklaşımın tarihsel bir arka plana sahip olduğunu kaydetti. 2014 yılından itibaren Kırım'ın işgalinden Karabağ'a, Libya'dan Doğu Akdeniz'e, Suriye'den bazı Afrika ülkelerine kadar farklı alanlarda Türkiye ile Rusya'nın karşı karşıya geldiğini belirten Demirtürk, mevcut ilişki biçimini "dondurulmuş ihtilaflar" üzerinden sürdürülen soğuk bir diplomatik ilişki olarak nitelendirdi. Karadeniz'deki güvenlik sorununun yalnızca Türkiye ve Ukrayna'yı ilgilendirmediğini vurgulayan Demirtürk, Romanya, Bulgaristan, Moldova ve Baltık ülkelerinin de bu gelişmelerden etkilendiğini ifade etti. Karadeniz güvenliğinin uluslararası ticaretin devamlılığı açısından da önemli bir hukuki ve stratejik mesele olduğunu belirtti. TÜRKİYE, UKRAYNA'NIN TOPRAK BÜTÜNLÜĞÜNDEN VAZGEÇMEYECEK Olası barış müzakerelerinde ABD'nin yanı sıra Avrupa ülkelerinin de sürece dahil edilmesinin önemine değinen Demirtürk, Türkiye'nin Ukrayna meselesinde ABD'nin etkili bir aktör olmasını takip ederken AB'nin Ukrayna'ya verdiği desteğe de itiraz etmeyen bir yaklaşım sergilediğini söyledi. Türkiye'nin müzakerelerde Avrupa ülkelerinin de görüşlerinin alınmasına yönelik hassasiyetleri bulunduğunu belirten Demirtürk, Ukrayna'nın toprak bütünlüğünün sağlanmadığı bir anlaşmanın kabul edilmemesi gerektiğini vurguladı. İstanbul'un yeniden barış görüşmelerine ev sahipliği yapabileceği yönündeki değerlendirmelerin önemine de dikkat çeken Demirtürk, daha önce İstanbul'da kesilen görüşmelerin ardından Türkiye'nin yeniden müzakerelerin merkezi olabileceğini ifade etti. Rusya ve Ukrayna taraflarının İstanbul'a eş zamanlı atıfta bulunmasının Türkiye'nin arabuluculuk rolü açısından önemli olduğunu belirten Demirtürk, Ankara'nın her iki tarafla da şeffaf ilişkiler yürüttüğünü ve savaşın insani boyutunun sona ermesini istediğini kaydetti. Türkiye'nin olası bir barış sürecinde Ukrayna'nın taleplerini ve halkın yaşadığı mağduriyetleri merkeze alması gerektiğini ifade eden Demirtürk, kalıcı barışın Ukrayna'nın toprak bütünlüğünün yeniden sağlanması ve işgalin sona erdirilmesiyle mümkün olabileceğini vurgulayarak şunları kaydetti: Umarım ateşkesin ardından hızlı bir şekilde kalıcı barış görüşmeleri başlatılır ve bu süreç, Ukrayna'nın toprak bütünlüğünün tamamen sağlandığı, ülkedeki işgalin tamamen sona erdirildiği ve Ukrayna halkının barış ve huzura kavuştuğu bir barış anlaşmasıyla birkaç yıl içerisinde sonuçlandırılır. Aksi takdirde Ukrayna'da barıştan bahsetmek mümkün değildir. Türkiye'nin bu yaklaşımı sürdürmesi gerektiğini vurgulayan Demirtürk, "Türkiye her zaman ifade ettiği gibi Ukrayna'nın toprak bütünlüğünün sağlanmadığı bir anlaşmayı tanımaz, tanımayacaktır." dedi.

TÜRPAV Başkanı Demirtürk’ten TDT’ye devletsiz Türk toplulukları için temsil komisyonu önerisi Haber

TÜRPAV Başkanı Demirtürk’ten TDT’ye devletsiz Türk toplulukları için temsil komisyonu önerisi

Türk Devletleri Teşkilatının (TDT) 13. Zirvesi’ni değerlendiren Türkiye Politik ve Stratejik Araştırmalar Vakfı (TÜRPAV) Başkanı Gazi Üniversitesi Öğr. Üyesi Dr. Sinan Demirtürk, Türk dünyasının ortak meselelerinin yanı sıra işgal altındaki bölgelerde yaşayan Türk topluluklarının kültürel haklarının ve siyasi temsillerinin korunması gerektiğini belirtti. Demirtürk, TDT bünyesinde devletsiz Türk topluluklarının temsil edilebileceği bir kültür ve siyaset komisyonu kurulmasını önerdi. TÜRKPAV Başkanı Demirtürk: TDT bünyesinde devletsiz Türk toplulukları için temsil mekanizması kurulmalı pic.twitter.com/lKXWgLXnO5 — QHA - Kırım Haber Ajansı (@qha_kirimhaber) October 29, 2026 Kırım Haber Ajansına (QHA) konuşan Demirtürk, Ankara’da düzenlenen TDT 13. Zirvesi’nde bölgesel güvenlik, enerji arzı, Orta Koridor ve Türk devletleri arasındaki ekonomik entegrasyon konularının öne çıkmasını beklediğini ifade etti. Demirtürk, Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında yaşanan enerji nakli sorunlarının, Hazar Havzası üzerinden uzanan güzergâhların ve Türkiye ile Azerbaycan’ın doğu-batı bağlantısındaki stratejik konumunun önemini vurguladı. “TÜRK DÜNYASININ ORTAK SORUNLARI ELE ALINMALI” Zirvede Türk devletleri arasındaki ikili ilişkilerin geliştirilmesinin ve savunma, siyaset ve kültür alanlarında yeni anlaşmalar yapılmasının da gündemde olabileceğini kaydeden Demirtürk, TDT’nin 2040 vizyonu doğrultusunda ortak hedefler ve uygulama mekanizmalarının ele alınmasının önemine dikkati çekti. Demirtürk, bağımsız Türk cumhuriyetleri arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesinin yanı sıra devlet sahibi olmayan veya işgal altındaki bölgelerde yaşayan Türk topluluklarının durumunun da teşkilatın gündeminde yer alması gerektiğini söyledi. "TÜRK TOPLULUKLARININ HAKLARI KORUNMALI” Irak ve Suriye’den işgal altındaki Kırım’a, Doğu Türkistan’dan Ahıska Türklerine, Altay ve Saha bölgelerinden Balkanlar’a kadar geniş bir coğrafyada yaşayan Türk topluluklarının kültürel haklarına değinen Demirtürk, bu toplulukların kimliklerinin, siyasi temsillerinin ve kültürel varlıklarının korunmasına yönelik daha kapsamlı çalışmalar yapılması gerektiğini ifade etti. Demirtük şu ifadeleri kullandı: Bu da son derece önem taşıyor. Ancak bizim bu anlamda bütün karar alıcılara yönelik temel yaklaşımımız ve temel duyurumuz, özellikle bağımsız Türk Cumhuriyetleri’nin kendi aralarındaki ilişkileri temel almak kaydıyla, işgal altındaki bölgelerde ve diğer Türk topluluklarında kaybolmakta olan dillerin ve lehçelerin varlığı noktasında daha önemli tedbirlerin alınmasıdır. Irak’tan Suriye’ye, işgal altındaki Kırım’dan Doğu Türkistan’a, Ahıska Türkleri meselesinden Altay, Saha ve Şor bölgelerine, Balkanlarda Türkçenin varlığına kadar çok geniş bir zeminde, özellikle bağımsızlığına kavuşamamış toplulukların ya da işgal altındaki toplulukların kültürel hakları, kimlikleri, siyasi temsiliyetleri ve bağımsız Türk Cumhuriyetleri içerisindeki tanınma oranları ile kültürel tanınmaları noktasında da önemli çalışmaların yapılması beklenir. Demirtürk, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin (KKTC) kültürel ve siyasi tanınırlığının artırılmasının da Türk dünyası gündeminde önem taşıdığını kaydetti. TDT BÜNYESİNDE KÜLTÜR VE SİYASET KOMİSYONU ÖNERİSİ TDT’nin kurumsal gelişimi ve Türkiye’nin dönem başkanlığı sürecinde atılabilecek adımlara ilişkin değerlendirmelerde bulunan Demirtürk, devletsiz Türk topluluklarının teşkilat bünyesinde temsil edilmesine yönelik bir mekanizma oluşturulmasını önerdi. Azerbaycan ve Kazakistan’daki aydınlar arasında da gündeme geldiğini belirttiği bu öneri kapsamında, Ukrayna’nın gözlemci olarak teşkilata katılması ihtimalini ve diğer Türk topluluklarının temsilcilerinin yer alabileceği bir alt komite ya da kültür ve siyaset komisyonu kurulmasını gündeme getiren Demirtürk, böyle bir yapının toplulukların siyasi temsili, kültürel kimlikleri ve geleceklerine ilişkin meselelerin daha kapsamlı biçimde ele alınmasına imkân sağlayacağını ifade etti.

TÜRPAV Başkanı Dr. Sinan Demirtürk: Şuşa Beyannamesi bölge barışının teminatıdır! Haber

TÜRPAV Başkanı Dr. Sinan Demirtürk: Şuşa Beyannamesi bölge barışının teminatıdır!

Yağmur Filiz Şahin/QHA Ankara Azerbaycan ile Türkiye arasında askerî ve diplomatik ilişkiyi bir üst seviyeye taşıyan Şuşa Beyannamesi, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından 12 Haziran 2021’de imzalanmıştı. Beyannamenin imzalanmasının yıl dönümünde sözde Rus Barış Gücü askerlerinin Azerbaycan’da Ermeni işgalinden kurtarılan Şuşa’dan tamamen çekilmesi ise Türk dünyasında önemli bir olay haline geldi. SÖZDE RUS BARIŞ GÜCÜ ASKERLERİ ŞUŞA BEYANNAMESİNİN YIL DÖNÜMÜNDE KARABAĞ'DAN TAMAMEN ÇEKİLDİ Türkiye Politik Stratejik Vakfı (TÜRPAV) Başkanı, Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Sinan Demirtürk, sözde Rus barış gücü askerlerinin Şuşa Beyannamesi’nin imzalanmasının 3. yıl dönümünde bölgeden tamamen çekilmesini Kırım Haber Ajansına (QHA) değerlendirdi. TÜRPAV Başkanı Dr. Sinan Demirtürk: Şuşa Beyannamesi bölge barışının teminatıdır! pic.twitter.com/QVcTQJB5tv — QHA - Kırım Haber Ajansı (@qha_kirimhaber) June 17, 2024 Şuşa Beyannamesinin önemine değinen Dr. Demirtürk, söz konusu anlaşmanın yalnızca Azerbaycan ile Türkiye arasında değil Kafkasya bölgesindeki siyasi zeminin değişimine vesile olduğunu kaydetti. Demirtürk, “Şuşa Beyannamesi aynı zamanda Türkiye ile Azerbaycan arasında kopmayacak kardeşlik bağlarının stratejik bir ittifaka evrildiğini göstermiş oldu” dedi. Azerbaycan’ın İkinci Karabağ Zaferi ile birlikte işgal edilen topraklarını kurtardığına dikkat çeken Demirtürk, Kafkasya’daki gelişmelerin dünya kamuoyunda yakından takip edildiğini ifade etti. Demirtürk, Cumhurbaşkanı Aliyev’in geçen haftaki Türkiye ziyaretine işaret ettiği konuşmasında, “İki kardeş ülkenin ilişkileri Sayın Aliyev’in bu ziyareti sayesinde yeni anlaşmalarla zirveye çıkmış oldu. Bakanlıklar ve kurumlar arasında ikili iş birliği daha da anlamlandırılmış oldu. Böylelikle ortak dış politika zemini gelişiyor.” dedi. Ayrıca Demirtürk, dünyada var olan gelişmeler konusunda iki ülkenin ortak bir fikir ve diplomaside hareket edebildiğini de vurguladı. HOCALI HAVALİMANI'NA AZERBAYCAN BAYRAĞI DİKİLDİ Sözde Rus Barış Gücü askerlerinin Azerbaycan’ın tamamını terk ettiklerini belirten Demirtürk, Hocalı Havalimanı’na Azerbaycan bayrağının dikildiğini dile getirdi. Demirtürk böylelikle inşası tamamlanan kara yolları, hastane, eğitim kurumu ve yaşam alanı ile Azerbaycan’ın gerçek sahiplerinin bir an önce Karabağ bölgesine geri dönüşlerinin sağlanacağının altını çizdi. Demirtürk değerlendirmesinde şu ifadelere yer verdi: Karabağ yeniden ayağa kaldırılıyor. Dünyanın bunu gözlemesi gerekir. Başta Fransa olmak üzere Azerbaycan, Batı’da sürekli Ermeni sivillere zarar veren bir devlet gibi gösterme girişimi devam ediyor. Fakat Azerbaycan ordusu İkinci Karabağ Savaşı’nda hiçbir Ermeni sivilin burnu kanamadan Karabağ’da hakimiyeti sağlamış ve bunu takip eden anti terör savunmada sadece elinde silah bulunduran terör örgütü üyeleriyle mücadele etmiştir. Bu çerçeve içerisinde 100 bini aşan Ermeni vatandaşının Karabağ topraklarını barış içerisinde terk etmesi Azerbaycan diplomasisini ve Azerbaycan Silahlı Kuvvetlerinin en büyük başarısı olmuştur. Şuşa Beyannamesi bölge barışının teminatıdır. "İSMAİL BEY GASPIRALI'NIN ŞİARI TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI BÜNYESİNDE HAYATA GEÇTİ" Öte yandan Türk dünyasının birliğine vurgu yapan Demirtürk, Kırım Tatar aydını, Tercüman gazetesinin kurucusu, fikir insanı İsmail Bey Gaspıralı’nın, “Dilde, fikirde, işte birlik” şiarının Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) bünyesinde hayata geçtiğini ifadelerine ekledi. Türk ve İslam dünyasının Kurban Bayramı’nı tebrik eden Demirtürk sözlerine, “Türk ve İslam dünyasının farklı coğrafyalarındaki baskı, soykırım, kan ve gözyaşının son bulmasını Cenab-ı Allah’tan niyaz ediyorum.” ifadeleriyle son verdi. RUS BARIŞ GÜCÜ AZERBAYCAN'DAN TAMAMEN AYRILDI Azerbaycan Savunma Bakanlığı tarafından konuya ilişkin 12 Haziran 2024 tarihinde yapılan açıklamada, sözde Rus Barış Gücüne ait personel ve araçların ülke topraklarını tamamen terk ettiği bildirildi. Bakanlık, Rus birliklerin Hocalı'daki askeri üsten çıkmasına ve Hocalı Havalimanı önünde Azerbaycan bayrağının göndere çekilmesine ilişkin görüntüleri kamuoyu ile paylaştı. İKİNCİ KARABAĞ SAVAŞI Azerbaycan 8 Kasım 2020 tarihinde Şuşa'yı ve topraklarını Ermenistan işgalinden kurtarma operasyonuyla; 5 şehir, 4 kasaba ve 286 köyü kurtararak savaşı, zaferle sonuçlandırdı. Savaşın sonunda 2 bin 907 Azerbaycan askeri şehit oldu. Ermenistan yenilgiyi kabul ederek işgal altındaki Ağdam, Laçin ve Kelbecer illerini de boşaltacağını taahhüt eden anlaşmaya 10 Kasım’da imza attı. Ancak Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, 10 Kasım tarihinin Türkiye Cumhuriyeti kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün vefat günü olması nedeniyle zafer tarihini 8 Kasım 2020 olarak değiştirme kararı aldı.

Dr. Sinan Demirtürk: Türklerin yürüttüğü istiklal mücadelesi, bütün Türk ve İslam dünyasında büyük heyecan yaratmıştır Haber

Dr. Sinan Demirtürk: Türklerin yürüttüğü istiklal mücadelesi, bütün Türk ve İslam dünyasında büyük heyecan yaratmıştır

Türkiye Cumhuriyeti bugün 100. yaşını tüm coşkusuyla kutluyor. Türkiye Cumhuriyeti'nin sınırları dahilinde düzenlenen gösterilerin yanı sıra Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan'ın çeşitli şehirlerinde de kutlamalar düzenlendi. Son bir asırda Türkiye Cumhuriyeti ile Türk dünyası bağlarının geçmişi, bugünü ve geleceğine ilişkin gözlemlerini ve analizlerini Türk dünyasının gözünden Türkiye Cumhuriyeti’ni ve Türklük için taşıdığı önemi TÜRPAV Başkan Vekili, Gazi Üniversitesi Üniversitesi Öğretim Görevlisi Dr. Sinan Demirtürk, Kırım Haber Ajansına (QHA) değerlendirdi. Türkiye Cumhuriyeti kurulurken ve kuruluş sürecinde Türk dünyasından gelen yardımlar nelerdi? İlk olarak, Milli Mücadele'ye çok önemli bir yardım söz konusu oldu ve Türklerin yürüttüğü istiklal mücadelesi bütün Türk dünyasında, Türk ve İslam dünyasında bir büyük heyecan yaratmıştır. Her zaman ifade ederim, İstiklal Harbi yalnızca Anadolu Türklerinin değil, aynı zamanda Türkistan'ın da, Kafkasya'nın da ve İslam aleminin de kurtuluşuna imkan tanıyan, vesile olan, öncü olmuş olan en önemli mücadelelerden bir tanesi oldu. Haliyle Türkistan da bu konuya böyle baktı. Türk dünyası bu konuya böyle baktı ve başta Azerbaycan olmak üzere Türkistan, Buhara, Semerkant, Hive, Anadolu'ya yardımların ulaşmasıyla ilgili büyük bir gayret oldu. Azerbaycan'daki kardeşlerimiz Türk Birliği mücadelesine yapmış oldukları yardımı “Kardeş Kömeyi” olarak ifade etti ve hemen hemen Azerbaycan'daki her evden para toplandı. Hatta sembolik olarak da pek çok Azerbaycan Türkü gelin, yeni evlenmiş olan ev hanımı ellerindeki alyansları çıkartarak Anadolu'ya yollamayı tercih ettiler. Türk dünyasında da aynı cereyan söz konusu oldu ve bir anlamda Afrika'nın kuzeyinde de bugünkü Trablus'taki, Libya'daki Müslümanlar da, Cezayir'deki Müslümanlar da aynı şekilde Özbekistan'da ve Tacikistan'daki, Hive’deki, Semerkant'ta, Buhara’daki, bugünkü, Kazakistan'daki, Kırgızistan'daki Türk ve Müslüman topluluklar da Anadolu'ya yardımlar gönderdiler. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği üzerinden bu yardımlar ulaştığı için çok geç intikal etti. Bu yardımların savaşın sonunda ancak ulaşabildiğini söyleyebiliriz. Ama çok sembolik değeri vardı. Dualar edildi. Anadolu'ya gelip burada savaşı bizzat destekleyen, Millî mücadeleyi bizzat destekleyen Türk dünyası önderleri oldu. Zaten Türk Cumhuriyetlerinin siyasi liderlerinin çok önemli bir bölümü de o yıllarda Anadolu'da bulunuyorlardı. Zeki Velidi Togan örneğinde olduğu gibi, Sadri Maksudi Arsal örneğinde olduğu gibi, Ahmet Ağaoğlu örneğinde olduğu gibi Türk dünyasının bu bilge şahsiyetleri, bu kıymetli siyasi düşünürleri Anadolu'da idiler. Yusuf Akçura örneğinde olduğu gibi hepsi Millî mücadeleyi desteklemektedirler. Bir de ikinci önemli husus, Türkiye'de Cumhuriyetin fikir olarak ilanında, Türkiye'de Cumhuriyetin bir siyasi rejim olarak ilanında Türk dünyasındaki fikir cereyanları da bir tesiri oldu. Aslında bir fikri entelektüel bağ burada aranmalıdır. Çünkü yirminci asrın başı Türk dünyası için de bir tür cumhuriyetler çağıdır. Kırım Ahali Cumhuriyeti merhum Numan Çelebicihan'ın önderliğinde oldu. Kırım Ahali Cumhuriyeti, İsmail Gaspıralı'nın fikirlerinin tezahür etmiş olduğu bir halk cumhuriyeti olarak, bir ahali cumhuriyeti olarak kuruldu. 1918'de Azerbaycan Halk Cumhuriyeti, demokratik bir milli cumhuriyet olarak anayasası, parlamentosu ve Cumhuriyet idaresini kendisine örnek almış olan Mehmet Emin Resulzade’nin devlet başkanlığında, Feteli Han Hoyski’nin başbakanlığında çok esaslı entelektüellerin, Azerbaycan Türkü düşünürlerin ve siyaset camiasının vücuda getirmiş olduğu bir cumhuriyeti ve Türkiye Cumhuriyeti'nden önce teşekkül etti. Aynı şekilde Kazakistan'daki Alaş Orda, Kazak aydınlarının, ciddi düşünürlerin fikir dünyası ekseninde kurmuş oldukları devlet bir cumhuriyettir. Orada da bir parlamento arayışı vardı. Halk iradesine dayalı bir meclisli arayış söz konusu idi. Batı Trakya'da Batı Trakya Paşa Cumhuriyeti isminde bir cumhuriyet idare oluştuğu gibi, yine aynı şekilde Garbi Kafkas Hükümeti, Kars, Ardahan, Batum levhalarının içerisinde olan ve yine 1923'ten önce Türklerin bölgede halk iradesine dayalı, meclis meşruiyetine dayalı bir devlet kurduklarını biliriz. Bu yönüyle Türk dünyasıyla Ankara arasında, Türk dünyasıyla, 29 Ekim 1923 Cumhuriyeti arasında böyle fikri, entelektüel, siyasal çok köklü münasebetler de bulunur. Ayrıca Türkiye Cumhuriyeti'nin 100. Yılı içerisinde de Türk dünyası kökenli Türk dünyasında doğmuş büyük fikir insanlarının tesirleri oldu. Hüseyin Turan, Necip Asım Bey, Ahmet Ağaoğlu, İsmail Gaspıralı, Sadri Maksudi, Zeki Velidi Togan, Yusuf Akçura'nın bir anlamda kökenleri Türk Dünyası, Türk coğrafyası olan birçok entelektüelin hem Cumhuriyet fikrinin gelişmesinde hem de Türkiye Cumhuriyeti'nin 100. Yıl yaşamasında önemli entelektüel siyasi katkıları, düşünsel katkıları oldu. Türkiye Cumhuriyeti, Türklük için nasıl bir önem taşıyor? Türkiye, bağımsız bir Türk Cumhuriyeti olarak kuruldu. Çünkü Sovyetler Azerbaycan'daki, Kırım'daki ve Kazakistan'daki cumhuriyeti yıktı. Yıkarak yerine Sovyet idareleri kurdular. Bu yönüyle Türk dünyasının tek bağımsız cumhuriyeti. Hatta işgaller devam ettiği için Fransız ve İngiliz sömürgesi devam ettiği için de İslam dünyasının ilk önemli cumhuriyeti olarak kuruldu. Türk ve İslam dünyası için 29 Ekim 1923 ayakta kalabilen ve 100 yıl istiklalini muhafaza etmiş bağımsız bir devletin varlığı bakımından önem taşıdı ve her zaman işgal altındaki Türk yurtları için, Türk devletleri için, Türkistan için gözün döndüğü ve bağımsızlığın arandığı bir entelektüel, bir siyasi merkez oldu. Yani 1923'ten 1991'e kadar bir parantez, bir kesit alındığı zaman, Türk dünyasının Sovyet işgaline itiraz eden binlerce aydını, gözünü de yüreğini de Anadolu'ya çevirmişti. 1930'lu yıllar, 1940'lı yıllar Sovyetler Birliği’nin cesareti karşısında Türkiye Cumhuriyeti'nin bu bağımsızlık istikametinde yapabileceği fazla şey yoktu. Fakat yine de Mustafa Kemal Paşa, genç cumhuriyetin önemli aydınlarını ve kaynaklarını, Türk dünyasına ayırmıştır. Birincisi, Sovyetlerin baskısından kaçan aydınlar ve siyasetçiler Anadolu'ya geldiler ve bir anlamda Türkiye Cumhuriyeti onlara haklı ev sahipliği yaptı. Yani kendi vatanları olan Türkiye onlara ev sahipliği yaptı. Mehmet Emin Resulzade, Ahmet Ağaoğlu, Zeki Velidi gibi örnekleri göz önüne aldığımız zaman Sovyetler kaçkını olan, Sovyetlerden mağdur olmuş olan bu Türkçü entelektüel, muhaceret, entelektüel kadro Anadolu'da yer aldılar, siyaset yaptılar. Tarih kürsülerinde veya üniversite kürsülerinde vaziyet aldılar. İkinci olarak, muhtariyet imkânı olmayan, özerkliğine imkân olmayan Türk gruplarına ve Türk coğrafyasını besledi. Mustafa Kemal Paşa, Romanya'daki Türkleri, Bulgaristan'daki Türkleri, Makedonya'daki Türkleri, Kosova'daki Türkleri, hatta ve Doğu Türkistan içlerinde öğretmenler göndererek Ahmed Hikmet Bey’in bu konuda yayınlanmış olduğu Asya’da Beş Türk adlı önemli bir romanı da vardır. Burayı öğretmenler göndermek suretiyle Asya'daki Türklerin ve Müslümanların bile kimliklerinin kaybolmamasına ve onların Türkçeyi muhafaza etmelerine gayret sarf etti. Azerbaycan'a da Kafkasya'ya da öğretmenler göndererek, özel görevliler göndererek, din adamlarının mümkün olduğu kadar göndermek suretiyle bu yıllar içerisinde Türkiye Cumhuriyeti ve Mustafa Kemal Paşa’lı yıllar Türk dünyası ilw Türkiye Cumhuriyeti arasında bir bağ kurmayı tercih ettiler. O bakımdan bizim Cumhuriyetimiz, 29 Ekim 1923'te bir rejim olarak ilan edilen Türkiye Cumhuriyeti, Türk Dünyası için her zaman bir istiklal ümidi taşımıştır. Anadolu bütün esir Türk yurtları için istikbalin kalbi oldu. Bu yönüyle hem Mustafa Kemal Atatürk hem Alparslan Türkeş gibi önemli siyasi liderler, Türkiye Cumhuriyeti tarihi içerisinde de Türk dünyasıyla münasebeti bir fikri entelektüel merkez haline getirmeyi becerdiler. Yüz yılda bugün Türkiye Cumhuriyeti'nin önemli fikri, kazanımlarından bir tanesi de Türk Dünyası bilincidir. Her şeye rağmen bugün artık bütün Türk Dünyası'nın bütünleşebileceği kültürel, fikri ve siyasi bütünleşmesinin konuşulabildiği bir noktaya geldik. 1923 senesinde “Aman efendim Sovyetlere karşı bunları söylemeyin! Sovyetlerin karşısında bir fikir beyan etmek mümkün değil. Sovyetler gelir bizi işgal eder” denildiği bir zeminden 100 yıl sonra 2023 Türkiye'sinde bugün Türk dünyasının belki ortak askeri harekatının yapılabileceği, ortak ordusunun kurulabileceği, Karabağ meselesinde ortak bir iradenin ortaya çıktığı, orta koridorun rahatça konuşulduğu Türk Devletleri Teşkilatı’nın bir siyasi teşekkül haline geldiği yepyeni bir jeopolitik zemin söz konusu. Yüz yıllık cumhuriyetin belki de en kıymetli kazanımlarından bir tanesi budur. Yüz yıllık Cumhuriyet, geride bıraktığı pek çok zorluğun sonucunda da bu noktaya gelmiştir. Türk dünyasının geleceğinde hem Türkiye Cumhuriyeti'nin hem de bu Türk devletlerinin etkisi ve görevleri neler olacak? Cumhuriyet merkezli düşüncenin gelişmesi gerekir. Türkiye Cumhuriyeti'nin ikinci yüzyılı, Türkiye Cumhuriyeti'nin ikinci asrı, Türk cumhuriyetlerinin Sovyetlerden bağımsızlıklarını kutladıkları 32. seneye tekabül etti. Onların da 100 yıllık istiklallerini Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan'ın, Türkmenistan'ın, Azerbaycan'ın, kardeş Tacikistan'ın, ileride Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin bağımsızlığının dünya tarafından tanınmış olduğu, bu siyasal zeminin hep birlikte görüşüldüğü ve konuşulduğu, demokrasinin tamamıyla kurumsallaşması, demokrasinin bütünüyle içselleştiği, Türk devletlerinin, Türk Cumhuriyetlerinin kendi iç meselelerini en aza indirdiği bugün gelinen nokta itibariyle olumlu gelişmeler vardır. Çünkü Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin bölgeye bırakmış olduğu temel sorunlar, Kazakistan ve Kırgızistan arasındaki, Kırgızistan il Özbekistan arasındaki Kırgızistan ile Tacikistan arasındaki Azerbaycan ve Türkmenistan arasındaki önemli bölgesel sınır sorunları, jeopolitik ihtilaflar artık yavaş yavaş aşılıyor. Türk Devletleri teşkilatı ve Türkiye'nin bu konudaki temel tesiri, temel etkisi bir anlamda Türkiye'de Türk Cumhuriyetleri arasında ve bağımsız Türk Cumhuriyetlerinin Orta Asya'da kendi arasında ve Kafkasya'da kendi arasında tarihsel ihtilafları aşmaya başladıkları enerji meselesini, enerji arzını, enerjinin güvenliğini, bölgesel savunma işbirliklerini, ortak turizm faaliyetlerini, ortak ekonomik kalkınma bölgelerinin kurulmasını ve Asya'daki güven arttırıcı önlemleri ve bu Türk Cumhuriyetlerinin Akdeniz'e ve Avrupa'ya açılabilecek bir orta koridor ile birlikte Azerbaycan ve Türkiye'nin içerisinde yer alabileceği yepyeni bir Avrasya zeminini; Asya'dan Avrupa'ya doğru devam edebilecek bir büyük gönül köprüsü, büyük bir ticari köprüyü, ekonomik köprüyü, stratejik köprüyü bugün Türk devletleri inşa etmeye başlıyor. Eğer gelecek yüzyılın, 2023 ve sonrasının Türk dünyası için bir jeopolitik yükseliş olacağına ya da bir Türk dünyası yüzyılı olacağına inanıyorsak yapılması gerekenler bunlardır. Önemli başarılar elde ettiğimiz doğrudur. Fakat yapacaklarımızın yaptıklarımızdan, mazideki değerden çok daha fazla olduğunu da hatırlamak ve bilmek gerekir. O bakımdan hem bu devletlerin yeniden kurumsallaşmasına, bu devletlerin kendi içlerindeki temel problemleri geride bırakarak bütünleşmesine zaman içerisinde büyük ihtiyaç olduğunu görüyoruz ki kendileri de bilmektedirler. Bağımsız ve gücünü korumuş olan Türkiye Cumhuriyeti, bütün Türk Cumhuriyetleri için bir kardeş desteğini meydana getirir. O bakımdan nasıl Asya'nın kalbinde Kazakistan'ın bugün bir bölge gücü olması ehemmiyet taşıyorsa, bugün nasıl Güney Kafkasya'da Azerbaycan'ın önemli bir bölge gücü olması Türk dünyası için önem taşıyorsa, aynı şey Akdeniz için, Avrupa için, Orta Doğu ve Asya için, Balkanlar için Türkiye Cumhuriyeti'nin güçlü varlığıyla kaimdir. O bakımdan Türkiye aslında Asya'nın, Türkistan'ın Avrupa'ya doğru, Akdeniz'e doğru açılan Afrika'ya doğru açılan bir ileri karakolu gibidir. Bir ileri ucu gibidir. Her cumhuriyetimizin, ortak devletimizin meydana getirmiş oldukları güç zemini birbirlerine destekler mahiyettedir. Bu yeni yeni anlaşılmaktadır. Bunun artık ortak politikalara dönüşmesi gerekir. Başta Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin Türk Devletleri teşkilatının bünyesindeki devletler tarafından adım adım tanınmaya başlaması, Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin gözlemci statüsünün daimi statüye çevrilmiş olması, Akdeniz'de bütün Türk Cumhuriyetlerinin ortak faaliyet yürütüyor olması ve Türk Cumhuriyetlerinin bugün Ortadoğu'da cereyan eden İsrail-Filistin mücadelesi, İsrail'in Filistin'deki işgali ve soykırımı, söz konusu olan temel konularda da ortak hareket etme ve bir anlamda da müşterek dış politikanın Asya'da ve Avrupa'da vücuda gelmesi belki de gelecek yüzyılın en temel konularından biri olacak. Türk devletlerinin genç nüfusu eğitilmeye müsait nüfusu, sanayisinin gelişmeye müsait ekonomik alt yapısı, yeraltı kaynakları ve entelektüel zemini ve birikimi, medeniyet birikimi hiç şüphesiz ki gelecek yüzyılda da ortak Türk dünyası idealinin Türk dünyasının yükselişine şahitlik etmemize imkan tanıyabilir.

logo
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.