SON DAKİKA
Hava Durumu
Türkçe
English
Русский
Français
العربية
Deutsch
Español
日本語
中文
Türkçe
English
Русский
Français
العربية
Deutsch
Español
日本語
中文

#Türkmeneli

QHA - Kırım Haber Ajansı - Türkmeneli haberleri, son dakika gelişmeleri, detaylı bilgiler ve tüm gelişmeler, Türkmeneli haber sayfasında canlı gelişmelerle ulaşabilirsiniz.

Kerkük Valisi Ağa: Türk dünyasının tecrübelerini Kerkük'e intikal ettireceğiz Haber

Kerkük Valisi Ağa: Türk dünyasının tecrübelerini Kerkük'e intikal ettireceğiz

Mustafa KOÇYEGİT QHA Ankara Kerkük vilayetinde 102 yıl sonra yönetimi devralan ilk Türkmen vali olan Irak Türkmen Cephesi (ITC) Başkanı Mehmet Seman Ağa, Türkiye'nin başkenti Ankara'da yürüttüğü yoğun diplomasi trafiğinin ardından Kırım Haber Ajansına (QHA) özel demeç verdi. Bayram tatilinden bu yana Ankara'da devlet kurumları ve siyasi parti liderleriyle bir araya geldiğini ifade eden Ağa, Kerkük'te sadece bir dönemlik valilik yapmayı değil; tüm etnik unsurları kucaklayan adil bir idari sistemi kalıcı hâle getirmeyi hedeflediklerini vurguladı. Kerkük Valisi ve ITC Başkanı Mehmet Seman Ağa, QHA’ya yaptığı açıklamada Kerkük vilayetinde hayata geçirmeyi planladıkları projeleri, Türkiye ziyaretinin detaylarını ve Kerkük’ün Türk Dünyası Belediyeler Birliğine katılması sonrasındaki hedeflerini açıkladı. pic.twitter.com/svMlLWsIgN — QHA - Kırım Haber Ajansı (@qha_kirimhaber) June 4, 2026 "HEDEFİMİZ BİR DÖNEMLİK VALİLİK DEĞİL, BUNU SİSTEM HÂLİNE GETİRMEK" Kerkük Valisi Mehmet Seman Ağa, 102 yıldan sonra Kerkük'e gelen bir Türkmen vali olarak öncelikli olarak Bağdat'a ve bütün Araplara, Kürtlere ve Hristiyanlara bir mesaj vermek istediklerini kaydetti. Bu mesajı, maruz kaldıkları tüm asimilasyon politikalarına rağmen kentte devlet adamlığı kimliğine yaraşır şekilde adaletli bir yönetim sergileyerek vereceklerini belirten Vali Ağa, "Bizim hedefimiz bugün sadece bir dönemlik valilik almak değildir. Bunu bir sistem hâline dönüştürmek ve önümüzdeki süreçlerde Kerkük'te bütün milletlerin sırayla valisi olması gerektiğini Irak siyasi denkleminde tescil etmektir." dedi. Eşitlik kavramı yerine "adalet" vurgusu yapan Ağa, ayrım yapmaksızın tüm Arap, Kürt ve Türkmen mahallelerine hizmeti adil bir şekilde götüreceklerini ifade etti. AĞA: KERKÜK TÜM IRAK'I BESLİYOR AMA ALTYAPISI YOK Kerkük’ün Orta Doğu’daki jeopolitik krizlerde ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması gibi durumlarda kritik bir sorumluluk üstlendiğini hatırlatan Mehmet Seman Ağa, kentin Irak’ın tek petrol ihraç noktası olduğunu ve tüm ülkeyi beslediğini belirtti. Buna karşın şehrin geçmiş yönetimler tarafından tamamen ihmal edildiğini söyleyen Ağa, şu ifadeleri kullandı: Şehir tamamen ihmal edilmiş. Kerkük'e sadece konut yapmakla memleket ayağa kalkmaz. Altyapı, enerji, eğitim ve sağlık hizmetleri eksik kalmıştır. Kerkük'te devasa bir petrol şirketi olmasına rağmen bir rafinerinin bulunmaması oldukça ayıp bir konudur. TÜRKİYE'NİN SANAYİ TECRÜBESİ KERKÜK'E TAŞINIYOR: OSTİM, TİKA VE MÜTEAHHİTLER BİRLİĞİ DEVREDE Kerkük'ün eksikliklerini tamamlamak adına Ankara'da çok yönlü iş birliği köprüleri kurduklarını açıklayan Mehmet Seman Ağa; Türkiye ziyareti kapsamında OSTİM, TİKA ve Türkiye Müteahhitler Birliği gibi kritik kuruluşlarla masaya oturduklarını belirtti. Türkiye'nin sanayi ve altyapı konusundaki büyük tecrübesini Kerkük'e aktarmak istediklerini söyleyen Ağa, "Gelen Türk şirketlerinin yapacağı tüm hizmetler sadece Türkmenlere has değil; Araplar, Kürtler ve Hristiyanlar dahil tüm Kerküklüler içindir." ifadelerini kullandı. İKİ BÜYÜK PROJE: KALKINMA YOLU VE HİCAZ DEMİR YOLU Kalkınma Yolu Projesi'nin Irak ve Türkiye için hayati öneme sahip olduğu değerlendirmesinde bulunan Ağa, bu projenin 2028 yılına kadar tamamlanması gerektiğini belirtti. Kerkük Valiliği olarak projeye tam destek vereceklerini kaydeden Ağa, projenin Hicaz Demir Yolu ayağının stratejik değerine dikkat çekti. Basra'daki Faw Limanı'ndan Türkiye'ye, oradan da dünyaya yıllık en az 2,5 milyon ton yük taşınacağını ifade eden Ağa, bu büyük entegrasyon için Basra-Bağdat-Kerkük-Musul hattında acilen yeni otobanların ve demir yollarının açılması gerektiğini vurguladı. TÜRK DÜNYASI BELEDİYELER BİRLİĞİ İLE HANGİ ORTAK PROJELER VAR? Türkiye'deki siyasi temasları kapsamında hem Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) hem de AK Parti Genel Merkezini ziyaret ettiğini açıklayan Mehmet Seman Ağa, liderlerden tam destek sözü aldığını belirtti. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin, partisine ait tüm belediyelere Kerkük'e yardım etmeleri yönünde talimat verdiğini aktaran Ağa; AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Kürşad Zorlu ile görüşmesinde de aynı güçlü desteği gördüklerini ve Kerkük'ün Türk Dünyası Belediyeler Birliğine katılması yönünde söz aldıklarını ifade etti. Türk Dünyası Belediyeler Birliği çatısı altında yürütülecek çalışmaların Kerkük’teki tüm etnik ve siyasi kesimleri kapsayacağını vurgulayan Ağa, gelecekte gerçekleştirilecek toplantılara Kerkük Belediye Başkanı ile belediye meclisindeki Arap, Kürt ve Türkmen temsilcilerin de katılacağını söyledi. "Türkmenler olarak toprağımıza, coğrafyamıza, anayasamıza bağlı bir toplumuz." diyen Ağa, "Türk Dünyası Belediyeler Birliğinin tecrübelerini Kerkük'e intikal ettireceğiz." şeklinde konuştu.

Irak Türklüğünün bugünü ve geleceği Ankara'da tartışıldı Haber

Irak Türklüğünün bugünü ve geleceği Ankara'da tartışıldı

Mustafa KOÇYEGİT QHA Ankara Irak’ta Türkmen varlığının ve hak mücadelesinin kalbi olan Kerkük'te bir asrı aşkın bir zaman diliminin ardından Türkmen bir valinin idari yönetimin başına geçmesi, Türk dünyasında tarihi bir dönüm noktası olarak kayıtlara geçti. Ortadoğu Araştırmaları Merkezi (ORSAM) tarafından 4 Haziran 2026 tarihinde Ankara’da düzenlenen “Kerkük’te Türkmen Vali Dönemi ve Irak’ta Türkmen Temsiliyeti” başlıklı panelde, Irak Türklüğünün tarihî mücadelesi, güncel siyasi gelişmeler ve Türkmenlerin devlet kurumlarındaki temsili ele alındı. Panele konuşmacı olarak katılan Kerkük Valisi ve Irak Türkmen Cephesi (ITC) Başkanı Mehmet Seman Ağa, Türkmenlerin Irak’ın siyasi, toplumsal ve kültürel yapısındaki yerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. ORSAM Başkanı Kadir Temiz moderasyonunda gerçekleşen panele, çok sayıda akademisyen, araştırmacı, diplomat, sivil toplum kuruluşu temsilcisi ve basın mensubu katıldı. TEMİZ: IRAK'TA GÜÇLENEN İSTİKRAR TALEBİ VAR Kadir Temiz, programın başında ORSAM olarak Irak'ta son yıllarda yaptıkları saha çalışmalarında bütün farklılıklara rağmen giderek güçlenen bir istikrar talebi olduğunu kaydederek, bu durumun temel nedenlerinden bir tanesinin Irak'ın içindeki bütün toplumsal grupların sürece katılımı olduğunu belirtti. Uzun yıllar boyunca savaş, terör ve mezhepsel çatışmaların bölgeyi yıprattığını belirten Temiz, "Irak'ta Türkmenlerin temsiliyeti meselesi sadece Türkmenlerin değil; Türkmenlerin dışında Kürtlerin, Arapların diğer etnik ve dini toplumların temsiliyeti tartışmasıdır." dedi. AĞA: IRAK'IN ÇİMENTOSU OLDUK Mehmet Seman Ağa ise panelde yaptığı konuşmasında, Irak Türkmenleri olarak onlarca yıl boyunca asimilasyon politikalarına maruz kaldıklarını vurgulayarak şunları kaydettti: Açıkça söylüyorum. Gururla söylüyorum, Türkmenler olarak biz ayakta kaldık. Mücadele ettik. Dört kez katliam yaşamamıza, yüzlerce insanlarımız idam sehpasına çıkmasına rağmen bir mücadele söz konusuydu. Gururla söylüyorum ki, Türkmenler olarak asla Irak'ın parçalanması noktasına herhangi bir projenin içerisine yer almadık. Aksine Irak'ın çimentosu olduk. Türkmeneli şeridi coğrafyası dediğimiz, kızıl elmamız olan Türkmeneli'de; Telafer'den Mendeli'ye kadar, onun kuzeyindeki Kürtler ve güneyindeki Şii-Sünni Arapların arasında, iki tarafı bağlayarak adeta kardeşliği ve Irak'ın birliğini biz sağladık. "IRAK KİMLİĞİNİ TAŞIMAKTAN UTANMADIK VE GURURLA TAŞIDIK" Ağa, Türkmenler olarak Bağdat’taki temaslarında sürekli olarak Kerkük’te Türkmenlerin aslî unsur olduğunu vurguladıklarını dile getirdi. Türkmenlerin hiçbir zaman ülkeyi bölme amacı güden bir siyaset izlemediğinin altını çizen Kerkük Valisi, Türkiye ile var olan soydaşlık bağını suistimal etmenin aksine her zaman destek bağlamında hayata geçtiğini belirtti. Türkiye ile birlikte Türkmenlerin hep birlikte Sünni, Şii, Kürt veya Arap herkese kucak açtığını vurguladı. Irak merkezî yönetiminin Türkmenleri birçok defa mağdur ettiğini dile getiren Ağa, "Türkmenler olarak hiçbir zaman Irak kimliğini taşımaktan utanmadık ve gururla taşıdık." ifadelerini kullandı. "KERKÜK’ÜN BARIŞI IRAK’IN İSTİKRARI, IRAK’IN İSTİKRARI İSE ORTADOĞU’NUN BARIŞ VE İSTİKRARIDIR" Türkmenler olarak Bağdat ile Ankara arasında köprü olduklarını belirten Seman Ağa, geçen yıl Irak'ta ortaya çıkan su sorunu Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile yaptıkları görüşme netince çözdüklerini anımsattı. "Türkiye'de de kriz olmasına rağmen ve orman yangınları olmasına rağmen sağ olsunlar barajları bize açtılar." diyen Ağa, o yazı bu yardım sayesinde atlattıklarını söyledi. Valilik görevine seçilme sürecinde Türkiye'nin büyük destek verdiğini söyleyen Ağa, "Bizim temel hedefimiz Kerkük’te barışı, huzuru ve kardeşliği kalıcı hâle getirmektir. Aynı zamanda Kerkük’te dönüşümlü valilik modelinin kurumsal bir sistem olarak yerleşmesini amaçlıyoruz. Çünkü Kerkük’ün barışı Irak’ın istikrarı, Irak’ın istikrarı ise Ortadoğu’nun barış ve istikrarıdır." şeklinde konuştu. MERKEZÎ HÜKÛMETTE TÜRKMEN BAKAN YER ALACAK MI? Öte yandan Türkiye'nin bölgedeki politikalarına da değien Ağa, "Türkiye her zaman Irak'ın toprak bütünlüğünden yanadır. Komşu ülke olarak Irak'ın egemenliğine en çok saygı gösteren ülke Türkiye'dir." değerlendirmesinde bulundu. Irak Türklüğünün siyaset sahasında uzunca süredir dile ettiği Türkmen Bakan talebine ilişkin de konuşan Seman Ağa, bu noktadaki taleplerinin ranta dayalı bir istek olmadığının altını çizdi. Kabinede yer alacak bir Türkmen'in Telafer'den Mendeli'ye Türkmeneli'nin durumunu, derdini, sıkıntısını Başbakana taşıyacağını kaydetti. Ağa, Türkiye ziyareti öncesinde Irak merkezî yönetimiyle görüştüğünü ve bu noktada da Irak Türkmen Cephesine bir devlet bakanlığı seviyesinde bakanlık verilmesi sözünü aldıklarını belirtti. Bakanlık hususunda, aile, illerden sorumlu ve dışişlerden sorumlu olmak üzere üç farklı bakanlığın gündemde olduğunu ancak hangisinin olacağının netleşmediğini açıklayan Ağa, Dışileri Bakanlığı ile olası bir çift başlılığa sebebiyet vermemek adına Dışişlerden Sorumlu Devlet Bakanlığına sıcak bakmadıklarını belirtti. Bir asrı aşkın zamanın ardından Kerkük vilayetinde Türkmen bir valinin göreve başlaması sonrasında bölgedeki son gelişmeler ile Türkmenlerin Irak siyasetindeki varlık mücadelesi ORSAM'da düzenlenen panelde masaya yatırıldı. Kerkük Valisi ve Irak Türkmen Cephesi Başkanı Mehmet… pic.twitter.com/NzgPt9DL7S — QHA - Kırım Haber Ajansı (@qha_kirimhaber) June 4, 2026

Ankara’da Hıdırellez coşkusu: Türk dünyası Gençlik Parkı’nda buluştu! Haber

Ankara’da Hıdırellez coşkusu: Türk dünyası Gençlik Parkı’nda buluştu!

Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından 10 Mayıs 2026 tarihinde Ankara'nın Gençlik Parkı’nda düzenlenen Hıdırellez kutlamaları, Türk dünyasının farklı topluluklarını, derneklerini ve kültürel gruplarını bir araya getirdi. Etkinliğe Türk Dünyası Balkan Türkleri Destekleme ve İşbirliği Derneği, Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Vakfı, Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Genel Merkezi, Şefika Gaspıralı Uluslararası Kadın Birliği, Ankara Türk Ocakları, Türkiye Azerbaycan Dostluk İşbirliği ve Dayanışma Derneği, Türkmeneli Dayanışma Derneği, Kıbrıs Türk Kültür Derneği Genel Merkezi, Dünya Uygur Kurultayı Vakfı, Ankara Kültür Derneği ve Azerbaycan Kültür Derneği katıldı. Program, Türk Dünyası Balkan Türkleri Destekleme ve İş Birliği Derneği Kurucusu ve Başkanı Aygün İlkon’nun konuşmasıyla başladı. Etkinlik, “Kam Ana” mahlasıyla tanınan yazar ve hikâye anlatıcısı Hilal Koçyiğit’in Hıdırellez’in anlamını ve Türk dünyası medeniyetindeki önemli yerini anlattığı konuşmasıyla devam etti. Her derneğin ve topluluğun kurduğu stantlarda ziyaretçiler; Balkanlardan-Türkistan coğrafyasına kadar uzanan Türk dünyasının kültürünü, geleneksel kıyafetlerini, kitaplarını ve el sanatlarını yakından tanıma fırsatı buldu. CIYIN ANSAMBLİ’DEN GELENEKSEL KIRIM TATAR DANSLARI Şenlik kapsamında Kırım Derneği Genel Merkezi müzik ve dans topluluğu Cıyın Ansambli de sahne aldı. Dans grubu, Kırım Tatar halkına ait geleneksel ve özgün dansları ziyaretçilerle buluşturdu. Onların arasında: “Çipçeler”, “Balalar Kaytarması”, “Bahçesaray Kaytarması”, “Tım Tım”, “Emir Celal”, “Kukla” ve “Kırım Ezgileri” gibi dans performansları izleyicilerden büyük beğeni topladı. Bunun yanı sıra etkinliğe katılan Zangezur Azerbaycan Halk Dansları Topluluğu, Ekol Dans Sanat Spor Grubu, Türk Dünyası Balkan Türkleri Destekleme ve İşbirliği Derneği, Ankara Kulübü, Kıbrıs Türk Kültür Derneği ve Türkmeneli Dayanışma Derneği gibi toplulukların dans ekipleri de sahneledikleri millî dans gösterileriyle Türk dünyasının zengin kültürel mirasını yansıttı. ERGENEKON TEMSİLİ VE ATEŞTEN ATLAMA Program kapsamında Ergenekon destanını simgeleyen demir dövme ritüeli ile Hıdırellez geleneğinin önemli unsurlarından biri olan ateşten atlama etkinliği de gerçekleştirildi. Etkinliğe katılanlar, özellikle çocuklar, Hıdırellez kültürünü yakından tanıma ve geleneksel ritüelleri deneyimleme fırsatı elde etti.

Birleşik Türkmeneli'nin nişanesi Irak Türkmen Cephesi 31 yaşında! Haber

Birleşik Türkmeneli'nin nişanesi Irak Türkmen Cephesi 31 yaşında!

Irak Türkmenlerinin siyasi hareketi Irak Türkmen Cephesi (ITC), 24 Nisan 1995’te Türkmen yurdu Erbil’de kuruluşunu ilan etti. Cephenin oluşturulmasında Bilkent Üniversitesi Mütevelli Heyeti Başkanı, Erbil Türkmeni Prof. Dr. İhsan Doğramacı büyük rol oynadı. IRAK'TA TÜRKLERİN BİRLİĞİNİN NİŞANESİ IRAK TÜRKMEN CEPHESİ Irak Türkmen Cephesinin kuruluşu; diğer Türkmen siyasi ve kültürel grupları olan Irak Milli Türkmen Partisi, Türkmeneli Partisi, Türkmen Bağımsızlar Hareketi, Türkmen Kardeşlik Ocağı, Türkmeneli İşbirliği ve Kültür Vakfı, Irak Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği gibi oluşumların bir araya gelmesiyle sağlandı. 1997 yılında yapılan kurultay sonucunda ITC; Irak’ın toprak bütünlüğü içerisinde Türkmenlerin ve diğer milletlerin meşru haklarına kavuşması, Irak’ta demokratik, insan hak ve özgürlüklerine saygılı çoğulcu parlamenter bir sistemin kurulması, Irak’ta yaşayan tüm etnik, mezhebi ve dini azınlıklar arasında eşitliğin sağlanması, siyasi ve idari yapının eşit haklar ilkesi esaslarına göre düzenlenmesi gibi temel prensipleri parti programı olarak kaydetti. ITC, TÜM DÜNYADAKİ TÜRKMENLERİ TEMSİL EDİYOR Irak Türkmen Cephesinin kuruluşunun ilan edilmesi, Türkmenlerin ekonomik, kültürel ve siyasi arenada atılım gerçekleştirmesini sağladı. Irak Türkmen Cephesinin ilk başkanlığını Turan Ketene yaptı. Türkiye’de de yakından tanınan cephenin 7. başkanı Erşat Salihi, 10 yıl (2011-2021) boyunca bu görevi ifa etti. Erşat Salihi, 2021 yılında bu görevi Hasan Turan’a devretti. Şu an ise bu görevi Kerkük valisi olarak seçilen Muhammed Saman Ağaoğlu devam ettiriyor. BÖLGEDEKİ TERÖR ÖRGÜTLERİNE KARŞI MÜCADELE VERİYORLAR Millî ve kültürel hareketin öncüsü olan ITC, Saddam rejiminin devrildiği 2003 yılından sonra Irak'ta değişen yönetimle birlikte demokratik bir sistemi destekledi. Irak Türkmen Cephesi, özellikle Kerkük, Telafer ve Musul’da DEAŞ militanlarına karşı mücadelede aktif rol oynadı. ITC, sadece Irak'taki değil, tüm dünyadaki Türkmenleri temsil etme görevini üstlendi. ITC, kuruluşundan bugüne Türkmen milletinin meşru haklarını savunan ve Türkmen toplumunu bütün dünyada temsil eden yegane kurum olarak bilinmektedir. BÖLGEDEKİ TERÖR ÖRGÜTLERİNE KARŞI MÜCADELE VERİYORLAR Milli ve kültürel hareketin öncüsü olan ITC, Saddam rejiminin devrildiği 2003 yılından sonra Irak'ta değişen yönetimle birlikte demokratik bir sistemi destekledi. Irak Türkmen Cephesi, özellikle Kerkük, Telafer ve Musul’da DEAŞ militanlarına karşı mücadelede aktif rol oynadı. ITC, sadece Irak'taki değil, tüm dünyadaki Türkmenleri temsil etme görevini üstlendi. ITC, kuruluşundan bugüne Türkmen milletinin meşru haklarını savunan ve Türkmen toplumunu bütün dünyada temsil eden yegane kurum olarak bilinmektedir.

Bakü'den Almatı'ya, Kerkük'ten Lefkoşa'ya: Hürriyet bedeli ödeyenlerin şanlı direnişi Ankara'da konuşuldu Haber

Bakü'den Almatı'ya, Kerkük'ten Lefkoşa'ya: Hürriyet bedeli ödeyenlerin şanlı direnişi Ankara'da konuşuldu

Türk dünyasının farklı coğrafyalarında, hürriyet ve varlık mücadelesi uğruna şehit düşen kurbanları anmak, yaşanan acıları ve gösterilen kahramanlıkları gelecek nesillere aktarmak üzere Türkiye’nin başkenti Ankara’da geniş kapsamlı bir anma programı düzenlendi. Türkiye Azerbaycan Dostluk İşbirliği ve Dayanışma Vakfı (TADİV) ev sahipliğinde; Azerbaycan’ın Ankara Büyükelçiliği, Kazakistan’ın Ankara Büyükelçiliği, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin (KKTC) Ankara Büyükelçiliği ve Türkmeneli Dernekler Federasyonu (TÜFED) iş birliğinde tertip edilen programda Kara Yanvar, Jeltoksan olayları, Kanlı Noel ve Kerkük Katliamı şehitleri anıldı. "Zulme Baş Eğmeyenlerin Destanı: Bir Millet Dört Katliam" başlıklı programa, Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) İstanbul Milletvekili Şamil Ayrım, İYİ Parti Adana Milletvekili Ayyüce Türkeş Taş, Ukrayna’nın Ankara Büyükelçisi Nariman Celal, Kazakistan'ın Ankara Büyükelçisi Yerkebulan Sapiyev, TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Yusuf Sarınay, Eski Kamu Başdenetçisi Şeref Malkoç, Türk Dünyası Parlamenterler Vakfı Başkanı Dr. Abdullah Çalışkan, Anahtar Parti Türk Dünyası ve Uluslararası İlişkiler Başkanı Prof. Dr. Selma Yel ve pek çok sivil toplum kuruluşu temsilcisi katıldı. Ortak hafıza ve dayanışma temaları etrafında şekillenen programda, Irak Parlamentosu Türkmen Grubu Başkanı ve Kerkük Milletvekili Erşat Salihi, Azerbaycan'ın Ankara Büyükelçisi Dr. Reşad Memmedov ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin Ankara Büyükelçisi İsmet Korukoğlu ve TADİV Başkanı Prof. Dr. Aygün Attar Bakü'de 1990'da yaşanan Kanlı Yanvar, Almatı'daki 1986 Jeltosan Olayları, Kıbrıs'ta 1963'te gerçekleşen Kanlı Noel ve 14 Temmuz 1959'daki Kerkük Katliamı'nı Türk dünyasının ortak acılarının yâd edildiği program, saygı duruşunda bulunulması ile başladı. Ardından şehitlerin ruhuna Kur'an'ı Kerim tilaveti icra edildi. Programın açış konuşmasını yapan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Türkiye-Azerbaycan Parlamentolar Arası Dostluk Grubu Balkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Şamil Ayrım konuşmasında “Bugün bizler bir millet dört katliam derken yalnızca sayıları değil, aynı kaderi, aynı direnci, aynı inancı dile getiriyoruz. Coğrafyalar farklıydı, tarihler farklıydı ama hedef aynıydı; Türk’ün iradesini kırmak” diyerek, Türklerin yaşadığı coğrafyada Türklerin iradesini kırmanın zalim güçlerin ana hedefi olduğuna değindi. Açılış konuşmasının akabinde gerçekleştirilen panelin moderatörlüğünü Şamil Ayrım üstlendi. "TARİHİ SÜREÇ İÇERİSİNDE BİZE BİR DEVLET KALMADI" Panelde ilk olarak Azerbaycan’ın Ankara Büyükelçisi Dr. Reşad Memmedov konuşmasını gerçekleştirdi. Büyükelçi Memmedov, “20 Ocak 1990 yılı olayları sadece bir katliam değil, sadece bir devletin kendi vatandaşına karşı silah kullanıp, tankları üzerine yürütüp insanları katletmesi değil, bu Azerbaycan Türklerinin, bir milletin devlet kurması için bağımsızlığına giden yolda, egemenliğine giden yolda bir mücadelesinin bir adımıdır” dedi. Memmedov ayrıca, tarihi süreç içerisinde kendilerine bir devlet kalmadığını; aydınları ve gençleri kurban vererek, adetlerini, kültürlerini, dillerini koruyarak verdikleri mücadele neticesinde bir devlet kurduklarını söyledi. ERŞAD SALİHİ: BİZ TÜRK’ÜZ Büyükelçi Memmedov’dan sonra Irak Parlamentosu Türkmen Grubu Başkanı ve Kerkük Milletvekili Erşat Salihi söz aldı. "Bugün hep beraber bir Türk varlığının, kimliğinin yok olmasından bahsetmekteyiz. Sadece Kerkük değil, sadece bir Kıbrıs, Azerbaycan değil; Türk dünyasının neresinde olursa olsun katliamlardan bahsetmekteyiz” diyerek Irak’taki Türkmenlerin, Osmanlı Devleti çekildikten sonra yalnız kaldıklarından söz etti. "Biz Türk’üz, Türkmen kelimesi bile İngilizlerin o zamanki siyaseti neticesinde söylendi" şeklinde konuşan Salihi, mevcut şartlar altında Irak Türkleri kendilerini ve toprakları korumak için kimlik meselesinde üzerlerine fazlaca gelindiğini belirtti. Türklük kimliğini korumak için mücadele verdiklerini vurgulayan Salihi, kendilerine yönelik olarak katliamların yalnızca 1959 yılı ile sınırlı olmadınığını anımsattı. "KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ’NDE KATLİAM 1974’TE SON BULDU" KKTC'nin Ankara Büyükelçisi İsmet Korukoğlu, Türk dünyasında yaşanan katliamlara değinerek sözlerine başladı. Kıbrıs’ta yaşanan katliamın ise Türkiye’nin 1974’te yaptığı barış harekâtı ile son bulduğunu vurguladı. Kıbrıs’ta 1950’lerde başlayan şiddetten ve Kanlı Noel’e gelen süreçten de bahseden Korukoğlu, “20 Temmuz tarihi Kıbrıslı Türkler için takvimde herhangi bir yaprak değildir, Kıbrıs Türk halkının özgürlüğüne kavuştuğu, Türk kimliğinin adadaki varlığını tekrar güvence altına almasıdır” diye konuştu. PROF. DR. ATTAR, JELTOKSAN OLAYLARINI ANLATTI Türkiye Azerbaycan Dostluk İşbirliği ve Dayanışma Vakfı Başkanı Prof. Dr. Aygün Attar, Kazakistan’da yaşanan Jeltoksan olayları ile ilgili konuştu. Sovyetlerin Perestroyka politikasına rağmen Dinmuhammet Kunayev’in görevden alınması ve Slav kökenli Genadi Kolbin'in atanması üzerine Kazakistan’da Almatı’da öğrencilerin ayaklandığından söz ederek, Sovyetlerin yetmiş bin kişilik bir orduyu öğrenciler üzerine göndererek, silahsız öğrencileri katlettiğini, öğrencilerin başını çeken Kayrat isimli öğrenciye ise daha sonra millî kahraman unvanı verildiğini söyledi. Türklerin tarihsel süreçte yaşadıklarına değinen Attar, Türklerinin tarihteki kahramanlıklar nedeniyle uydurma tarihe ihtiyaç duymadıklarını, tarihi olmayanların ancak tarih inşa ettiğini de ifade etti. Program, konuşmaların akabinde toplu fotoğraf çekimi ile sona erdi.

Türk dünyasının 2025 panoraması: Bir yıl nasıl geçti? Haber

Türk dünyasının 2025 panoraması: Bir yıl nasıl geçti?

2025 yılı, Türk dünyasının hem kendi içindeki bağları güçlendirdiği hem de küresel ölçekte stratejik bir güç merkezi olma yolunda dev adımlar attığı bir sene olarak tarihe geçti. Siyasi dönüşümlerden teknolojik atılımlara, kültürel mirasa sahip çıkmaktan spor başarılarına kadar geniş bir yelpazede yaşanan gelişmeler, 2026 yılına güçlü bir miras bırakıyor. AZERBAYCAN Rusya Federal Güvenlik Servisinin (FSB) Yekaterinburg kentinde 25 sene önceki meçhul suç kaydının failini bulmak için 27 Haziran’da Azerbaycanlıların evine baskın düzenleyerek, 2 kişinin ölümüne olmuştu. 9 kişinin yaralandığı olay kamuoyunda yankı uyandırırken, Azerbaycan-Rusya arasındaki gerginlik tırmandı. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan 10 Temmuz’da Abu Dabi’de bir araya gelerek ikili görüşmelerin devamlılığı konusunda anlaşmaya varıldı. Ayrıca liderler normalleşme sürecini de ele aldı. Bakü, 14 Kasım’da Türk Devletleri Teşkilatı’nın 18. Aksallar Konseyi Toplantısı’na ev sahipliği yaptı. KIRGIZİSTAN Türk dünyasının incilerinden Kırgızistan hem ikili ilişkilerde hem de eğitim alanında yeni adımlar atarken aynı zamanda ülke içindeki siyasi mekanizmasında değişikliğe gitti. Kırgız Cumhuriyeti'nin Bazı Yasama Kanunlarında Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Tasarısı’nın kabul edilmesiyle ülkede soy isimlerin sonuna eklenen Rusça eklerin kaldırılarak yerine Türkçe karşılığı ekler getirilmesine onay verildi. Kırgızistan’da Eğitim ve Bilim Bakanlığı kaldırılırken yerine “Eğitim ve Bilim Bakanlığı” ile “Bilim, Yüksek Öğretim ve Yenilik Bakanlığı” kuruldu. Kırgızistan’daki Celal-Abad kentinin adı Cumhurbaşkanı Sadır Caparov’un imzasıyla 19 Eylül’de “Manas” olarak değiştirildi. Kırgızistan Parlamentosu, 2027’de gerçekleştirilecek Cumhurbaşkanlığı seçimleri ile Kasım 2026’da yapılacak parlamento seçimlerinin arasının çok yakın olması nedeniyle 24 Eylül’de kendini feshetti. Ardından parlamento yeniden seçime giderek, milletvekillerini belirledi. KAZAKİSTAN Bu sene ticari ilişkilerin yanı sıra dijitalleşme yolunda adım atan Kazakistan, teknolojik yeniliklere kapı araladı. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, ülkenin ekonomik dönüşümünü dijitalleşme ve yapay zekâ üzerine inşa edeceklerini açıklayarak, bu süreci yönetmek üzere Yapay Zekâ ve Dijital Kalkınma Bakanlığı kurulmasını önerdi. Siyasi yapılanmada değişikliğe giden Kazakistan, Meclis ve Senato'dan oluşan Kazakistan Parlamentosunun üst kanadı Senato'nun feshedilerek tek meclisli sisteme geçilmesine hazırlanmaya başladı. 23 Aralık’ta Kazakistan’ın Türkistan kenti yakınlarındaki Kültöbe Oğuz yerleşiminde bulunan ve 9-10. yüzyıllara tarihlendirilen Kültöbe Yazıtı keşfedildi. ÖZBEKİSTAN Özbekistan bu yıl spor tarihine bir katkıda bulundu. Dünya Kupası Asya Elemeleri 3. Tur A Grubu’ndaki maçlarda başarı elde eden Özbekistan, tarihinde ilk kez Dünya Kupası’na katılma hakkı elde etti. Ekonomisinde de ciddi bir ilerleme kaydeden Özbekistan, büyüme performansı sergiledi. Öyle ki Uluslararası Para Fonu (IMF) Özbekistan’ın ekonomik reformlarını olumlu gelişmelere yol açmasından dolayı takdir etti. TÜRKMENİSTAN 11 Şubat 2025 tarihinde Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi (BOTAŞ) ve Türkmengaz şirketleri arasında yeni bir anlaşmaya varıldı. Böylelikle Türkmenistan, Türkiye’ye gaz tedarik süreci başlamış oldu. 11-12 Aralık 2025 tarihlerinde Türkmenistan’da “Uluslararası Barış ve Güven Forumu” düzenlendi. Programa çok sayıda devlet ve hükûmet başkanı katıldı. KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ Girne mayıs ayında Türk Devletleri Teşkilatı 17. Aksakallar Konseyi Toplantısı’na ev sahipliği yaptı. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde 18 Ekim’de gerçekleştirilen Cumhurbaşkanlığı seçimi kapsamında Cumhuriyetçi Türk Partisi Genel Başkanı Tufan Erhürman, ülkenin yeni cumhurbaşkanı seçildi. DOĞU TÜRKİSTAN Şi Cinping idaresindeki Çin’in, baskı ve asimilasyon politikaları bu yıl da devam etti. Bu yıl da Çin yönetimi, Doğu Türkistanlı soydaşlarımıza dil, din, kimlik hakkı tanımadı. Bu yıl da binlerce Doğu Türkistanlı toplama kamplarında Çin işkencesine maruz bırakıldı. Doğu Türkistan 2025’te açık hava hapishanesi olmaya devam etti. Camiler kapatıldı, turizm tiyatrosuyla dünya kandırıldı, Uygur Türkçesi bu yıl da o topraklarda konuşulamadı. Amsterdam Belediye Meclisi, DENK Partisi Belediye Meclis Üyesi Süleyman Koyuncu'nun sunduğu "Zulmü gören, Doğu Türkistan'ı tanır" başlıklı teklifini 26 "evet" ile kabul ederek, Xinjiang yerine Doğu Türkistan ismini kullanmayı kabul etti. TÜRKMENELİ Irak'ın Selahaddin kentinde Türkmence, resmî yazışmalarda üçüncü dil olarak kabul edildi. Irak Türkmen Cephesi (ITC) nisan ayındaki olağan aylık toplantısında Muhammed Saman Ağaoğlu, oy birliğiyle başkanlık görevine seçildi. Ayrıca bu sene Irak, 11 Kasım 2025 tarihinde parlamento seçimleri için sandık başına gitti. Oylama sonucunda Irak Türkmen Cephesi parlamentoda 4 sandalyenin sahibi oldu. GÜNEY AZERBAYCAN İran’ın dil ve Türk kimliği üzerindeki baskıya devam ettiği Güney Azerbaycan’da bu yıl da yeni gelişmeler yaşandı. En çok Türk taraftarına sahip olan Güney Azerbaycan futbol takımı Traktör Tebriz tarihinde ilk defa İran Pers Körfez Pro Ligi Şampiyonu olarak büyük bir başarıya imza attı. Ancak Güney Azerbaycan’ın incisi Urmiye Gölü, çeşitli ihmalkârlıklar nedeniyle tamamıyla kurudu. Bu sene de aileler, çocuklarına Türkçe isim verme mücadelesine devam etti. BATI TRAKYA Lozan Antlaşmasıyla kazandığı tüm haklarından mahrum bırakılan Batı Trakya Türkleri, bu yıl da eğitimlerine devam etmekte zorlandı. Türlü bahanelerle kapatılan Türk okullarının sayısı giderek artıı ve toplam sayı 83’e kadar düştü. Bağımsız Türk devletleri ise bir araya gelerek çeşitli zirvelerde önemli kararlara imza attı. TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ülkeler Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkiye ve Özbekistan, 7 Nisan’da acil tıbbi bakım alanında İş Birliği Muhtırası imzaladı. Türk Akademisi, Abay Kunanbay’ın Kara Sözleri ile Cengiz Aytmatov’un Beyaz Gemi adlı eserini ortak Türk alfabesi ile yayımladı. Bu, bağımsız Türk dünyası ülkelerinin birlikte yazı dili hususunda gerçekleştirdiği ilk adım oldu. Azerbaycan’ın Gebele kentinde 7 Ekim’de düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi 12. Zirvesi'nde liderler, Gebele Bildirisi ile TDT formatı kurulması, TÜRKSOY'un güçlendirilmesi ve geliştirilmesine dair bir karara imza attı. Semerkand’ta düzenlenen UNESCO 43. Konferansı’nda alınan kararla 15 Aralık, Dünya Türk Dili ailesi Günü olarak kabul edildi. C5+1 formatı kapsamında Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan liderleri ABD Başkanı Donald Trump ile bir araya geldi. 8 Kasım’da yapılan görüşmelerde Türkistan coğrafyasındaki ülkelerin ABD ile olan ilişkisine dikkat çekildi.

Türk dünyasının sorunları Gazi Üniversitesinde konuşuldu Haber

Türk dünyasının sorunları Gazi Üniversitesinde konuşuldu

Gazi Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi (TÜRKDAM), Gazi Üniversitesi Türk Dünyası Gençlik Topluluğu ile Kızılelma Kadın, Gençlik ve Çocuk Derneği tarafından 8 Aralık 2025 tarihinde “Türk Dünyası Sorunları ve Sorunlu Bölgeler” başlığıyla kapsamlı bir panel düzenlendi. Gazi Üniversitesi Rektörlük binasındaki Mimar Kemaleddin Salonu’nda tertip edilen program saygı duruşu ve İstiklâl Marşı ile başladı. "TÜM ATALARIMIZI HÜRMETLE YÂD EDİYORUZ" “Türk dünyasının ata yurdundan bugüne, adı bilinen veya bilinmeyen tüm büyüklerimize; Alp Er Tunga’dan Tonyukuk’a, Korkut Ata’dan Kaşgarlı Mahmud’a, Cengiz Aytmatov’dan İsmail Bey Gaspıralı’ya kadar fikirleriyle, kalemiyle, mücadelesiyle yolumuzu aydınlatan bütün değerlerimizi hürmetle yâd ediyoruz.” diyerek programın sunumunu yapan TBMM ve TRT program yapımcısı ve aunucusu Yasemin Aras açılış konuşmaları için protokol isimlerini takdim etti. TÜRK DÜNYASININ DERTLERİYLE DERTLENMEYİ BORÇ BİLEN NESİLLER Gazi Üniversitesi Türk Dünyası Gençlik Topluluğu Başkanı Seyfullah Kaya, katılımcıların programa iştirak ederek, Türk dünyasının dertleriyle dertlenmeyi bir borç olarak bildiğini gösterdiğini vurguladı. Kaya, panelde sorunlu bölgeler başlığıyla toplanılmış olsa da buraya yalnızca coğrafî problemle bakılamayacağını kaydetti. Kaya, “Çünkü bizim için Kırım yalnızca haritada bir yarımada değil, sürgüne direnen bir toplumun vatanı. Ahıska, vatana duyulan bitmeyen bir hasret. Kerkük, Türkmeneli hoyratlarda dile gelen bizi biz yapan, öz mayamızdır. Kıbrıs, vazgeçemeyeceğimiz egemenliğimiz; Karabağ ise sabrın kutlu zaferidir.” ifadelerini kullandı. Kaya, bu bölgelerdeki soydaşların tarih boyunca bedeller ödediğini belirtti. Yalnızca problemlerin konuşulduğu bir program olmaması gerektiğini kaydeden Türk Dünyası Topluluğu Başkanı, “Yolumuz İsmail Bey Gaspıralı’nın da dediği gibi ‘Dilde, fikirde, işte birlik’ sloganını bir slogan olmaktan çıkarıp yaşantımıza dökmektir.” dedi. "AYNI KANDAN AYNI CANDAN MİLLETİN EVLATLARIYIZ" Ardından Kızılema Kadın, Gençlik ve Çocuk Derneği Başkanı Dr. Yasemin Meydan ise programın yalnızca toplantıdan ibaret olmadığının altını çizdiği açılış konuşmasında, “Bugün burada aynı kandan aynı candan aynı tarihten gelen bir milletin evlatları olarak omuz omuzayız, omuz omuza olmak zorundayız. Her birimizin yüreğinde vatandan uzak, haksızlığa uğramış, sesi kısılmaya çalışılmış Türk yurtlarının hüznü, acısı ve umudu var.” cümlelerini sarf etti. Doğu Türkistan’daki toplama kamplarından, Rus işgali altındaki Kırım’da yapılan baskılardan örnek veren Meydan, yayılmacı güçlerin sistematik bir baskı, asimilasyon politikası ve korku yaratma hedeflerinin olduğunu söyledi. Ayrıca Azerbaycan’da memleketlerinden koparılan insanların acılarının devam ettiğini, Ahıska Türklerinin ise hâlâ vatan hasreti çektiğini sözlerine ekleyen Meydan, Türkmeneli’nde varoluş, Kıbrıs’ta ise eşitlik mücadelesi olduğunu dile getirdi. "BİR ÇOCUĞUN DİLİ SUSTURULDUĞUNDA BİR MİLLETİN SESİ KISILIR" Meydan konuşmasında, “Türk dünyasının farklı bölgelerindeki acılar yalnızca istatistik bir rapor ya da yalnızca tarih değildir. Bunlar kadınlarımızın gözyaşı, gençlerimizin feryadı, çocuklarımızın sessizliği, yaşlılarımızın kırılmış yüreğidir. Bir annenin çocuğuna sarılamadığı yerde huzur olmaz. Bir gencin kimliği elinden alınmaya çalışıldığı yerde gelecek olmaz. Bir çocuğun dili susturulduğunda bir milletin sesi kesilir. Bir yaşlının vatan toprağından hasretle ölmesi bir tarihin koparılmasıdır. Biz biliyoruz ki Türk dünyasının bir yerinde zulüm varsa o zulüm hepimize yapılmış demektir.” ifadelerine yer verdi. TÜRK DÜNYASI GENİŞ COĞRAFYAYA HÂKİM TÜRKDAM Müdürü Prof. Dr. Bülent Aksoy ise Türk dünyasını derinliği olan, değerli ve önemli bir kavram olarak nitelendirerek başladığı konuşmasında, Türk nüfusunun derin bir coğrafyaya hâkim olduğunu ifade etti. Bağımsız olarak yaşayan, otonom olarak yaşayan ve başka ülkelerde azınlık halinde kimlik mücadelesi vererek yaşayan Türklerin büyük bir alana yayıldığını aktaran Aksoy, “İşte bu derin coğrafya içerisinde ekonomiden siyasete, sosyo-kültürel meselelerden güvenliğe kadar çok çeşitli alanlarda birtakım sorunların olduğunu görüyoruz. Sovyetler Birliği'nin dağılması ile birlikte yeni fırsat yeni siyasi konjonktür ortaya çıkmıştır. Bir taraftan Türk milleti için birtakım fırsatları beraberinde getirirken diğer taraftan da aşılması gereken zaman içerisinde çözümlenmesi gereken sorunları beraberinde getirmiştir.” diyerek toplantının konusuna işaret etti. Programda farkındalık oluşturmayı amaçladıklarını kaydeden Aksoy sözlerine Bayrak şairi Arif Nihat Asya’nın “Ağıt” şiiriyle son verdi. TÜRKİSTAN HASSAS BİR DENGE KURMAK ZORUNDA Açılış konuşmaları Gazi Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Necdet Hayta’nın konuşmasıyla son buldu. Prof. Dr. Hayta, Türk dünyasının Kafkasya, Türkistan, Balkanlar ve Avrupa’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada olduğunun altını çizdi. Bu nedenle Türklerin farklı siyasî yapıların, farklı ekonomik şartların ve çok çeşitli kültürel ortamlara sahip olduğunu aktaran Hayta, “Türk dünyası hem büyük bir potansiyel hem de ciddi sorunlar barındırabiliyor.” dedi. Türk dünyasının, özellikle Türkistan coğrafyasındaki ülkelerin Rusya, Çin, ABD ve asgari düzeyde bölgede tehdit haline gelen İran gibi ülkelere karşı güvenlik, enerji, ekonomik gibi alanlarda hassas bir denge kurmak zorunda olduğunu belirtti. Türk dili ve alfabesine dikkat çeken Hayta, farklı alfabelerin uzun vadede kültürel etkileşimi zorlaştırdığını söyledi. Hayta, “Ortak bir müfredat, ortak eğitim politikaları ya da gençler arası güçlü bir kültürel etkileşim gerekmektedir. Öyle ki bazı ülkelerde Türk kimliğine yönelik baskılar ve asimilasyon politikaları ciddi bir sorun olarak karşımıza çıkıyor.” ifadelerini kullandı. Türk dünyasındaki sorunların devam ettiğini vurgulayan Hayta, “Bu sorunların aşılabilmesi için Türk devletlerinin daha güçlü bir iş birliği, daha fazla ekonomik entegrasyon ve ortak sosyo-kültürel politikalar geliştirilmesi son derece önemlidir.” diyerek Türk dünyasına çağrıda bulundu. TÜRKDAM Müdürü Prof. Dr. Bülent Aksoy’un moderatörlüğünü yaptığı panelde; Dünya Uygur Kurultayı (DUK) Sözcüsü Prof. Dr. Erkin Emet, Ankara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yıldız Deveci Bozkuş, Araştırmacı-Yazar Dr. Azad Dedeoğlu, Türkmeneli Dernekler Federasyonu Başkanı Mehmet Tütüncü, Başkent Üniversitesi Kıbrıs Türk Tarihi Araştırmaları Merkezi Müdürü Doç. Dr. Mehmet Balyemez ve Kırım Ailesi Gençlik Kolları Üyesi Zevri Kömürcü konuşmacı olarak yer aldı. ÇİN YAYILMACI BİR SİYASET GÜDÜYOR Prof. Dr. Emet, Doğu Türkistan sorununu anlamak için öncelikle Çin’i bilmek gerektiğini vurgulayarak başladığı konuşmasında, Çin’in tarihî sürecini ve coğrafî konumunu kısaca ele aldı. Çin’in özellikle Türk dünyası başta olmak üzere geniş bir alana yayıldığını ifade eden Emet, Japonya ile ipleri geren Çin’in yayılmacı bir politika güttüğünü söyledi. KARDEŞLERİNİN HEPSİ TOPLAMA KAMPINDA Öte yandan Türkiye’de oluşturulan algının tam tersine Doğu Türkistan’da insanlık suçlarının işlendiğini aktaran Emet, kardeşlerinin hepsinin toplama kampında olduğunu dile getirdi. 2017 yılı itibarıyla hayata geçirilen toplama kampları için artık sadece Uygurların değil Özbek, Kırgız, Kazak, Tatar gibi Türk soyluların da millî kimliği nedeniyle hedef alındığını kaydetti. Emet, “Uydu görüntüleri aracılığıyla bin 200 tane toplama kampı tespit edildi. Korkunç derecede insanlık dışı uygulamalar var burada. Kampa girmek için akrabanızı ziyaret etmeniz bile yeterli. Ayrıca çok sayıda yazar, akademisyen, gazeteci de toplama kamplarına alındı.” dedi. Çin kaynaklarında Uygurların Türk olarak tarihe kaydedildiğini anımsatan Emet, şimdi ise bunun inkâr edildiğini, Uygurların Çinli olduğu yalanını ortaya koyduklarını sözlerine ekledi. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in Doğu Türkistan ziyaretinin ardından asimilasyon talimatı vermesi üzerine Uygurların yok edilmeye çalışıldığının altını çizen Emet, “Çünkü Doğu Türkistan onlar için stratejik öneme sahip bir bölge.” yorumunda bulundu. Emet ayrıca dünyadaki Doğu Türkistan diasporasına da değindiği konuşmasında, Uygurların oluşturduğu teşkilâtların tek çatı altında toplandığı Dünya Uygur Kurultayından söz etti. Emet, Uygur Türklerinin kimliğini korumak, gelecek nesillere aktarmak için müzikleri, dansları ve ana dili ile kültürel çalışmalar yaptıklarını ifadelerine ekledi. Emet, “Bugün Doğu Türkistan sorununu sık sık gündeme getirmeye çalışıyoruz.” dedi. Ayrıca DUK Sözcüsü, 9 Aralık’ın Doğu Türkistan Soykırım Günü olarak kabul edilmesine işaret ederek, bunun kritik bir önem taşıdığını ve önemli bir gelişme olduğunun altını çizdi. AZERBAYCAN JEOPOLİTİK REKABETTE ÖNE ÇIKIYOR Ankara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Bozkuş ise Azerbaycan’daki soruna işaret ederek etnik yapısı, coğrafî konumu, bölgesel gelişmeler ve enerji sevkiyatının geçiş güzergâhı üzerinde olması nedeniyle Azerbaycan’ın önemli bir konumda olduğunun altını çizdi. Azerbaycan’ın 1918’de bağımsızlığını ilan edene dek Rusya’nın baskılarını sürdürdüğünü aktaran Bozkuş, iki yıl sonra Sovyetler Birliği'nin bir parçası haline geldiğini hatırlattı. Bozkuş, “Bu süreçte Türklerin bölgedeki varlığının izlerinin kasıtlı bir şekilde yok edilmeye çalışıldığını görüyoruz. Geçmişin her dönemindeki Kafkasya’daki, Azerbaycan’daki, tarihî kültürel mirasa yönelik saldırılar bölgenin demografik yapısını önemli ölçüde değiştirmiştir. Bu, Batılı kaynaklara dâhi yansımıştır.” değerlendirmesini yaptı. Ermeni kaynaklarında da Revan Hanlığından söz edildiğini belirten Bozkuş tarihî kalıntılara günümüzde ulaşıldığını belirtti. “Bu toprakların aslî sakinlerinin Azerbaycan Türklerine ait olduğunu görebiliyoruz.” ifadesine yer veren Bozkuş, aynı zamanda bölgeye gelen Ermenilerin kentlerin isimlerini değiştirdiğini ve ciddi bölgenin demografik değişime uğradığını kaydetti. Bozkuş, “Bölgeye gelen Ermeniler Müslüman halkı göçe zorlamış ve 20. yüzyıla kadar zorunlu göç devam etmiştir.” bilgisini verdi. Kültürel kimliğe yönelik tehdidin Sovyetler Birliği’nde de devam ettiğini vurgulayan Öğretim Üyesi, “Karabağ Savaşı’nın sona ermesiyle birlikte yeni dönemde Azerbaycan’ın Kafkasya’daki tarihî mirası araştırma ve gelecek nesillere aktarma konusunda hepimize önemli bir görev düşüyor.” şeklinde konuştu. Bozkuş bu hususta birlik ve dayanışma çağrısı yaparak diasporanın kültürel kimlik konusunda çalışmalar yapması gerektiğinin altını çizdi. AHISKA TÜRKLERİNİN SORUNU ELE ALINDI Ardından konuşmasına şiirle başlayan Araştırmacı-Yazar Dedeoğlu, Ahıska Türklerinin yaşadığı problemleri ele aldı. Ahıska Sürgünü’nün bu yıl 81. yılı olduğunu kaydeden Dedeoğlu, Ahıska’nın Türk yurdu olduğunu belirterek, tarihinden ve coğrafî konumundan söz etti. “Bölgede kara bulutlar eksik olmamış” diyen Dedeoğlu, 1828’den sonra Anadolu’ya göçlerin başladığını belirtti. Dedeoğlu, “Ahıska bölgede hem kültürün hem de irfanın ışığı olmuştur. Coğrafyada da söz sahibi olan bir vilayet konumunda olmuştur.” diyerek 19. yüzyıldaki duruma işaret etti. Dedeoğlu, Ahıska’nın 1900’lerde Sovyet sınırları içerisinde kaldığını ve bu süre zarfında kıyımlara maruz kaldığını da ifade etti. AHISKA TÜRKLERİ YAŞAM MÜCADELESİNE DEVAM EDİYOR Öte yandan Dedeoğlu, 14 Kasım 1944’te Ahıska Türklerinin hayvan vagonlarına bindirilip SSCB tarafından vatanlarından koparılarak Türkistan’a sürüldüğünü sözlerine ekledi. Ahıska Türklerinin hâlâ vatan hasreti çektiğini belirten konuşmacı, “1944’ten 1956 yılına kadar tam anlamıyla açık hava hapishanesi diyebileceğimiz bir yaşam sürdürmüşlerdir." dedi. Türk dünyası halklarının SSCB döneminde sürgüne uğradıklarını sözlerine ekleyen Dedeoğlu, “Bunların tamamına yakını geri dönüyor ancak Ahıska Türkleri olarak dünyanın dört bir yanında ABD dâhil dağınık bir şekilde yaşıyoruz. Ve yaşam mücadelesi veriyoruz.” ifadelerini kullandı. TÜRKMENELİN'DEKİ SORUNLAR KONUŞULDU Türkmeneli’ndeki sorunları masaya yatıran Türkmeneli Dernekleri Federasyonu Başkanı Tütüncü ise Türk dünyasındaki sorunlara bakıldığı zaman toplumların farklı milletlerin baskısı altında yaşadığını belirtti. Irak’taki meselenin Türkiye ile iç içe bir mesele olduğunu kaydeden Tütüncü, “Çünkü Türkmenler sınırın öte tarafındadır. Hem Irak’taki hem de Suriye’deki Türkmenler bölgeye yerleşen ilk Türklerdir. O bölge, Anadolu’nun Türkleşmesinden önce Türkleşiyor.” dedi. Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra bölgedeki Türkmenlerin kaderinin değiştiğini vurgulayan Tütüncü, büyük bir varoluş mücadelesi verildiğini ifadelerine ekledi. "IRAK TÜRKLÜĞÜ HER ŞEYE RAĞMEN ÖZÜNÜ KORUYOR" Tütüncü, Musul’un Misak-ı Millî sınırları içinde olduğu için son derece önemli olduğunun altını çizerek, kaybedilen bir toprak olduğunu belirtti. Günümüzde devletin pek çok kademesinde ve bununla birlikte aydınların siyasî baskıya maruz kaldığını aktaran Tütüncü, “Türkmenler asimilasyona uğratılmak istendi, katliam gören, kendilerine ait binalarının tahrip edilmesine, pek çok yöntemle hunharca soykırıma uğramasına rağmen Irak Türklüğü bugün büyük ölçüde özünü korumaktadır.” şeklinde konuştu. Ayrıca dil ve kültürel açıdan asimile edilmeye çalışıldıklarının ve insanlık dışı muameleye maruz bırakıldıklarının altını çizen Tütüncü, “Siyasî Türkmen kuruluşları, Irak Türkmen Cephesi ve onun yanındaki diğer Türkmen partiler olmak üzere bütün bu Türkmenler coğrafyasında Irak Türkmenleri varlığını, kültürünü, siyasî ve kültürel haklarını savunmaya devam etmektedir. Bu konudaki en büyük desteğimiz elbette ki anavatanımız Türkiye’dir. Bütün Türk dünyasından da bu konuda destek bekliyoruz.” dedi. "KIBRIS'TAKİ TÜRK VARLIĞI 400 YILI AŞKINDIR MEVCUT" Panelistlerden Başkent Üniversitesi Kıbrıs Türk Tarihi Araştırmaları Merkezi Müdürü Doç. Dr. Balyemez, bölgedeki sorunları masaya yatırdı. “Türk dünyasına selam olsun” diyerek konuşmasına başlayan Balyemez, Kıbrıs’taki Türk varlığının 4 asırdan bu yana var olduğuna dikkat çekti. Balyemez, Kıbrıs Türklerinin Osmanlı'nın fethiyle Kıbrıs Adası’nda var olduğunu ve yakın tarihte var olma mücadelesi verdiğini kaydetti. Balyemez, “Bu varoluş mücadelesi bundan 42 yıl önce kurulan bir devlet olarak varlığını devam ettiriyor.” diyerek bölgedeki soruna da işaret etti. Balyemez, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin ısrarla Türkiye Cumhuriyeti dışında hiçbir ülke tarafından tanınmadığını aktardı. "TÜRKİYE 75 YILDIR KIBRIS TÜRKLERİNİN UĞRADIĞI HAKSIZLIĞI GİDERMEK İÇİN ÇABALIYOR" Tarihî süreci anlatan Balyemez, 1931’de İngiliz hükûmeti tarafından Türklerin millî kimliğinin reddedildiğini, Müslüman azınlığı olarak tanınma yönünde baskıya maruz kaldığını ifade etti. Balyemez, Kıbrıs Türklerinin o tarih itibarıyla Türklük mücadelesine başladığını kaydetti. 1960’lı yıllara gelindiğinde katliamlara uğradıklarını anımsatan Balyemez, daha sonra KKTC’nin kurulmasıyla güvenlik sorunun yaşanmadığını belirtti. Balyemez konuşmasında, “Türkiye yetmiş beş yıldır ana gündem maddesi olan dış politikasında Kıbrıs Türklerinin uğradığı haksızlığı gidermek için çabalamaktadır.” cümlesini sarf etti. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Batı tarafından Türk dünyasının şekillendirilmeye çalışıldığının altını çizen Balyemez, bunun yeniden hayata geçirilmeye çalışıldığını dile getirdi. Son olarak işgal altındaki Kırım, Kırım Tatarları, Rus saldırıları altındaki Ukrayna’da var olan mevcut durum ve bu bağlamda faaliyette olan Kırım Ailesini anlatan kısa bir video kesit gösterildi. "RUS ORDUSUNA GİRMEMEK, UKRAYNA'YA KARŞI SAVAŞMAMAK İÇİN TÜRKİYE'YE GELDİM" Panelde konuşmacı olarak yer alan Kırım Ailesi Gençlik Kolları Üyesi Zevri Kömürcü ise Rus işgali altındaki Kırım’ın tarihî serüvenini ve Kırım Tatarlarını katılımcılara anlattı. 2022 yılı itibarıyla Anadolu topraklarına adım attığını belirterek konuşmasına başlayan Kömürcü, “Türkiye’ye gelmemin sebebi Rus ordusuna girmemek, Ukrayna’ya karşı savaşmamak, milletim için çalışmaktı. Biliyorsunuz Kırım, Türk dünyasının hassas ve sorunu olan bölgelerinden biri.” diyerek Kırım Tatarlarının anavatanı Kırım Yarımadası’nın yüzyıllardır maruz kaldığı asimilasyon ve baskı politikalarına değindi. Kırım Hanlığı bağlamında yarımadanın tarihini ele alan Kömürcü, tarihî şahsiyetlerden biri olan İsmail Bey Gaspıralı’nın Türk dünyasına yeni bir soluk kazandırdığını vurguladı. Ayrıca 1917 senesinde Numan Çelebicihan başkanlığında Kırım Halk Cumhuriyeti’nin kurulduğunu da sözlerine ekleyen Kömürcü kısa süreli cumhuriyetin ardından aydınların Ruslar tarafından katledildiğine dikkat çekti. Kömürcü, “Bu yetmeyince Kırım Hanlığı'ndan miras kalan yapılarımızı da yok etmeye çalıştılar.” dedi. Kömürcü, 1944’te ise Kırım Tatarlarının SSCB tarafından hayvan vagonlarına bindirilerek ana yurtlarından sürgüne gönderildiğini anımsattı. 1960’lı yılların sonunda Kırım’a geri dönüşlerin başladığını ancak gidenlerin zorlu şartlar altında yaşam mücadelesi verdiğini aktaran Zevri Komürcü, SSCB’nin dağıldığı 1991 yılı itibarıyla Kırım’ın Ukrayna topraklarına dâhil olduğunu belirtti. Kömürcü, böylelikle Kırım Tatarlarının anavatanına döndüğü, asimilasyona karşı verdiği kimlik mücadelesinin sonuç verdiği dönemin ortasında 2014 yılında Kırım’ın yeniden Rusya tarafından işgal edildiğini dile getirdi. MOSKOVA TÜRKİYE'NİN YARDIMLARINDAN SONRA TEDİRGİN OLDU Türkiye Cumhuriyeti’nin Kırım’a her zaman destek verdiğini, bununla birlikte Türk İşbirliği Koordinasyon Ajansı Başkanlığının (TİKA) işgalden önce Kırım’da türlü faaliyetler yürüttüğünü ifade eden Kömürcü, “Türkiye’nin Kırım’a yaptığı yardımları gören Moskova Türk dünyasının yeniden kurulmasına izin vermedi.” yorumunda bulundu. İşgal altındaki Kırım’da şu anda 200’ü aşkın siyasî tutsak olduğunu aktaran Kömürcü, işgalcilerin Kırım’daki Türklüğü susturmak istediğini vurguladı. Bu nedenle Kıyiv’de faaliyet gösteren Kırım Ailesinin 2022’de topyekûn Rus saldırılarının başlamasıyla birlikte Eskişehir’e geldiğini dile getiren Kömürcü, “Savaştan hemen önce Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan, ‘Savaş başlayacak biliyoruz ama sizin yanınızda olacağız’ diyerek bize teminat vermişti. Öyle de oldu. Savaşın başladığı gün Türkiye'nin Kıyiv Büyükelçiliği otobüslerle çocukların Türkiye’ye getirilmesini sağladı.” dedi. CUMHURBAŞKANI, FIRST LADY VE TİKA BAŞKANINA TEŞEKKÜR Kömürcü, desteklerinden dolayı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, First Lady Emine Erdoğan ve TİKA Başkanı Abdullah Eren’e teşekkür etti. Panelin ardından programın organizatörleri tarafından panelistlere bozkurt temalı plaket, Teşekkür Belgesi ve Kızılelma Ziya Gökalp Onur Ödülü Belgesi takdim edildi. Program, toplu fotoğraf çekimi ile sona erdi.

Irak'ta parlamento seçimleri yaklaşıyor: Türkmen adaylar belli oldu Haber

Irak'ta parlamento seçimleri yaklaşıyor: Türkmen adaylar belli oldu

Irak'ta yaklaşan parlamento seçimleri öncesinde gözler Türkmenlere çevrildi. Irak Türkmen Cephesi (ITC) Genel Başkanı ve Birleşik Irak Türkmenleri Cephesi Listesi Başkanı Mehmet Seman Ağaoğlu, parlamento seçimleri için ITC adaylarını açıkladı. ITC Başkanı Ağaoğlu, seçimlere katılımın, millî Türkmen kimliğinin güçlendirilmesi ve Türkmen halkının Türkmeneli coğrafyasının tamamında etkin şekilde temsil edilmesi amacıyla gerçekleştirildiğini aktardı. Ağaoğlu ayrıca Türkmenlerin beklenti ve taleplerini yansıtan sorumlu ve kapsayıcı bir millî vizyon doğrultusunda şekillendiğini söyledi. ITC ADAYLARI BELLİ OLDU ITC adayları Bağdat, Diyala, Selahaddin, Ninova, Erbil ve Süleymaniye vilayetlerinde seçime katılacak. Irak Parlamento Seçimleri için adayların ismi şöyle sıralandı: Diyala ili, Usama Nazım; Bağdat ili Gülşan Celal (Ulusal El-Hasm Koalisyonu kapsamında); Ninova ili, Züleyha İlyas Kali ve Lokman Necim Ahmet Reşit; Selahaddin ili, Menal Hasan Ekber ve Büşra Şükür Merden; Süleymaniye ili, Birsen Cihat Mehmet, Erdelan Tarık Reşit, Mehmet Serdar Hurşit, Abdullah Cevdet Hüseyin; Erbil ili, Brva Ömer Resul, Macid Abdullah Süleyman, Iptsam Esat Mecit, Wafa Fazil Lütfi ve Abdülbari Ümit Cercis. Öte yandan Kerkük ili için Birleşik Irak Türkmenleri Cephesi Listesi'nden 24 aday çıkarıldı. Listenin birinci sırasında ITC eski Başkanı Erşat Salihi yer aldı. Listenin tamamı aşağıda belirtilen görselde şu şekilde paylaşıldı:

Kerkük'teki krize Türkiye’den uyarı: Türkmenler layıkıyla temsil edilmeli Haber

Kerkük'teki krize Türkiye’den uyarı: Türkmenler layıkıyla temsil edilmeli

Kerkük'te yerel yönetimde bulunan Kürt ve Arap yetkililer, Türkmenlerin yasal haklarını gasbediyor. Irak’ın Kerkük kentine bağlı, Türkmenlerin yoğun olarak yaşadığı Altunköprü nahiyesinde yapılan atamalarda Türkmenlere yer verilmemesi, Türkmenlerin tepkisine neden oldu. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Öncü Keçeli, Kerkük’teki gelişmelere ilişkin bir açıklama yaptı. Keçeli, gelişmeleri “yakından ve hassasiyetle” takip ettiklerini bildirdi. Keçeli, “Türkmen soydaşlarımızın Irak siyaset ve devlet yapısı içerisinde layıkıyla temsil edilmeleri temel beklentimizdir. Bu husus bilhassa Kerkük’te, Vilayet Meclisi başta olmak üzere tüm kamu kuruluşlarında yapılacak atama ve görevlendirmeler bağlamında önem taşımaktadır.” dedi. "KERKÜK'ÜN HUZURU IRAK'IN HUZURUDUR" “Türkmen nüfusun yoğun olduğu Kerkük’ün Altunköprü Belediyesine, Türkmen olmayan bir müdür atanması haklı olarak Türkmen toplumu nezdinde rahatsızlık ve hayal kırıklığı yaratmıştır.” diyen Keçeli, sahip olduğu etnik ve dinî çeşitlilikle Irak'ın küçük bir modelini teşkil eden Kerkük’ün huzurun ve istikrarının, esasen tüm Irak’ın huzur ve istikrarı açısından kilit önemde olduğunu vurguladı. Ayrıca Keçeli, “Bu bağlamda, Kerkük’teki gelişmeler ülkemiz tarafından yakından ve hassasiyetle takip edilmektedir.” ifadelerini kullandı. KERKÜK’TE TÜRKLER HEDEF ALINIYOR Altunköprü’de gerçekleşen hak ve hukuk ihlali karşısında yüzlerce Türkmen yerel yönetimden dışlandıkları belirterek 30 Haziran’da bir gösteri başlattı. Göstericiler, çadır kurarak başlattıkları protestolardaki taleplerine Kerkük yerel yönetiminden yanıt alamayınca Kerkük-Erbil kara yolunu trafiğe kapattı. Bunun üzerine Kerkük yerel yönetimi, nahiyedeki tüm kurum ve kuruluşlardaki görev dağılımını gözden geçirmek için komisyon oluşturma kararı aldı. “KERKÜK KAPALI KAPILAR ARDINDAN YÖNETİLEMEZ” Irak Türkmen Cephesi (ITC) Genel Başkanı ve Birleşik Irak Türkmenleri Cephesi Listesi Başkanı Mehmet Seman Ağa, “Reşid Oteli Hükûmeti” olarak adlandırılan yapıyı ve “idari dengeyi yeniden sağlama” başlığı altında kurulan komiteleri kesin bir dille reddettiklerini açıkladı. Ağa, bu yapıların halkın gerçek iradesini temsil etmediğini ve başta Türkmenler olmak üzere kentteki etnik grupların beklentilerini yansıtmadığını vurguladı. Ayrıca Ağa, “Kerkük kapalı kapılar ardından yönetilemez; sahte anlaşmaların ürünü olan komitelerle inşa edilemez! Kerkük, tüm evlatlarınındır.” dedi.

logo
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.