“Ahıska Türkleri – Kayıp Sürgünün İzinde”sergisi, T.C. Dışişleri Bakanlığı ve Dünya Ahıskalı Türkler Birliği (DATÜB) iş birliğiyle gerçekleştirildi. Sergi, 12 Haziran 2026 tarihinde İstanbul Atatürk Kültür Merkezi’nde (AKM) ilk kez ziyaretçilerle buluştu ve 27 Haziran’a kadar devam etti. Ardından 21 Ağustos 2026 tarihinde Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de, Azerbaycan Millî Tarih Müzesi’nde açıldı ve 28 Ağustos’a kadar sürdü. 14 Kasım 2026’da Ankara Garı’nda ziyaretçilere kapılarını açan sergi 28 Kasım’a kadar devam edecek.
Akademik danışmanlığını yürüttüğüm serginin küratörü Beste Gürsu. Daha önce de nitelikli ve ses getiren çalışmalara imza atan değerli küratör Beste Gürsu ve ekibi bu sergide bir topluluğun acılarla dolu tarihsel deneyimini sanatla buluşturarak hassas bir denge kurmayı başardı. Bu sergi yalnızca bir tarihsel anlatıyı görselleştirmekle kalmadı; acılar, kayıplar ve sürgünlerle örülü bir topluluğun hafızasını sanatın ve çağdaş sergileme tekniklerinin imkânlarıyla buluşturdu. Bunu yaparken, Beste Gürsu tarihsel gerçekliğe sadakat ile sanatsal ifade, teknolojik yenilik ile insani duyarlılık arasında son derece incelikli bir denge kurmayı başardı. Beste Gürsu’nun, projenin akademik danışmanı olarak kendisine sunduğum sosyolojik bilgi birikimini titizlikle değerlendirip serginin yaratıcı diliyle başarıyla buluşturması kanaatimce bu serginin en güçlü yanlarından biri.
“AHISKA TÜRKLERİNİN ÖNDE GELENLERİ SÜRGÜN EDİLDİ VEYA ÖLDÜRÜLDÜ”
Türk toplumunca yeterince bilinmese de yaklaşık iki buçuk asır Osmanlı hâkimiyetinde kalan Ahıska bölgesi, tarihsel ve kültürel açıdan köklü bir Türk yurdu niteliği taşıyordu. 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında Rus İmparatorluğu’na, 1921’de ise Sovyetler Birliği’ne dâhil edilen bölge, böylece Ahıska Türklerinin ana vatanlarıyla olan siyasal bağlarının koptuğu bir sürece girdi. Sovyet rejiminin 1920’lerdeki görece özgürlükçü politikaları kısa süre içinde yerini baskı, “kulaksızlaştırma” ve “kolektivizasyon” politikalarına bıraktı. Ahıska Türklerinin önde gelenleri sürgün edildi veya öldürüldü; geleneksel toplumsal ve ekonomik yapı parçalandı. Türkçe eğitim önce Azerbaycan Türkçesi, ardından Gürcüce eğitimle ikame edilirken, topluluk resmî söylemde “Azeri” olarak tanımlandı ve giderek “güvenilmez” bir topluluk olarak damgalandı. 1920’lerin ikinci yarısından itibaren Türkiye’ye kaçışlar da başladı.
Bütün bu gelişmeler, Ahıska Türklerinin 1944 yılında maruz bırakılacağı kitlesel sürgünün adım adım hazırlanan toplumsal ve siyasal zeminini oluşturdu. Dolayısıyla 1944 Sürgünü, tek başına gerçekleşmiş bir olay değil; yıllar boyunca uygulanan baskı, kimlik dönüştürme ve toplumsal yapıyı parçalama politikalarının trajik sonucu olarak ortaya çıktı. Bu sürgünü ele alan Ahıska Türkleri – Kayıp Sürgünün İzinde Sergisi, geleneksel bir toplumsal tarih sergisinin ötesinde, ziyaretçiye Ahıska Türklerinin yaşadıkları sürgünü, zorunlu göçleri ve zorlukları yalnızca anlatmak değil, mümkün olduğunca deneyimletmek üzere tasarlanmış bir dijital sergi.
Sergi, 1944 yılında Stalin yönetimi tarafından gerçekleştirilen sürgünü nadir bulunan belgeler, özgün fotoğraflar ve kişisel tanıklıklar üzerinden görünür kılarken, dijital canlandırmalar ve gerçeğe yakın mekân tasarımları aracılığıyla ziyaretçiyi bu tarihsel deneyimin içine çekmeyi amaçlıyor. Serginin bir diğer önemli özelliği ise 1944 Sürgünü’ne ilişkin görsel malzemenin sınırlılığı karşısında geliştirilen yaratıcı yöntemler. Sürgünün gerçekleştirildiği döneme ait fotoğrafik kayıtların son derece sınırlı olması, hatta bazı kritik anlar bakımından hiç olmaması, bu tarihsel deneyimin görsel olarak temsil edilmesini güçleştiriyor. Bu nedenle sergide, Ahıska Türklerinin sözlü tanıklıklarından ve hafızalarından hareketle, yapay zekâ destekli dijital canlandırmalar hazırlandı. Bu canlandırmalar, tarihsel gerçekliğin birebir görüntüleri olarak değil, tanıklıklarda aktarılan deneyimleri ziyaretçinin zihninde ve duyularında karşılık bulabilecek bir biçimde yeniden kurma çabası olarak tasarlandı. Bu özellikleriyle sergi, özellikle sergi ve müze sosyolojisi açısından günümüz müzeciliğinin deneyimsel ve katılımcı yaklaşımlarını yansıtan çağdaş bir örnek niteliğinde.
Serginin yenilikçi yönü yalnızca kullandığı dijital teknolojilerden kaynaklanmıyor. Belki de daha önemli olan, Ahıska Türklerinin nasıl temsil edildiği sorusuna verilen yanıt. Serginin küratörü Beste Gürsu, koordinatörü Burcu Karataş ve akademik danışmanı olarak ben, disiplinlerarası uzmanlar ve teknik bir ekiple birlikte, topluluğu dışarıdan tanımlayan otoriter ve hegemonik bir anlatı kurmak yerine, Ahıska Türklerinin kendi seslerine, hafızalarına ve yaşanmışlıklarına öncelik veren refleksif ve kapsayıcı bir yaklaşımı benimsedik. Bu nedenle serginin hazırlık süreci, yalnızca arşiv belgelerinin ve görsel malzemenin bir araya getirilmesinden ibaret olmadı. Ahıska Türkleriyle sürdürülen kapsamlı diyalog, serginin küratöryel yaklaşımının temel unsurlarından biri oldu. Topluluğun farklı kuşaklardan üyelerinin hafızaları, anlatıları ve bakış açıları, serginin içeriğinin ve anlatı biçiminin şekillenmesine katkıda bulundu. Böylece sergi, Ahıska Türklerini yalnızca tarihin nesnesi olarak sunmak yerine, kendi tarihlerini anlatan ve bu tarihin nasıl temsil edileceği konusunda söz sahibi olan bir topluluk olarak konumlandırmayı amaçladı.
SERGİYE ÖZEL MÜZİK BESTELENDİ
Bu topluluk merkezli yaklaşım serginin temel ilkelerinden birini oluşturuyor: Ahıska Türklerinin yaşanmış deneyimlerine sadık kalmak ve bu deneyimleri dışarıdan dayatılan tekil ya da otoriter bir yorumun sınırları içine hapsetmemek. Başka bir deyişle, burada amaç yalnızca Ahıska Türklerinin tarihini anlatmak değil, onların tarihlerini kendi sesleri, hafızaları ve hatta kendi Türkçeleri üzerinden görünür kılmak. Bu yaklaşımın hayata geçirilmesinde önemli katkılardan biri de Ömer Beyoğlu’nun Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı tarafından finanse edilen “1944 Ahıska Sürgünü Sözlü Tarih Projesi: Sürgünün Son Tanıkları” çalışması kapsamında sürgünün 75. yılı anısına 75 Ahıska Türküyle gerçekleştirdiği mülakatların video kayıtlarından seçilen tanıklıkların sergiye dâhil edilmesi oldu. Bu video kayıtları, serginin anlatısını yalnızca tarihsel belgelerle değil, sürgünü bizzat yaşamış ve Kazakistan, Kırgızistan, Gürcistan, Özbekistan ve Azerbaycan’da yaşayan Ahıska Türklerinin kendi sesleri ve hafızalarıyla kurmasına imkân sağladı.
Öte yandan bu sergiye ilişkin özellikle vurgulanması gereken hususlardan biri de değerli besteci Fahir Atakoğlu’nun sergiye özel olarak bestelediği müziktir. Kanaatimce bu beste, tartışmasız bir şekilde serginin genel anlatısının en önemli bileşenlerinden biridir. Ahıska Türklerinin tarihsel deneyimlerini işitsel olarak temsil eden bu müzik, serginin sözel, tarihsel ve görsel anlatısının insani boyutunu derinlemesine hissettirirken, Ahıska Türklerinin yaşadığı acıların ve kayıpların ziyaretçiler tarafından işitsel olarak da deneyimlenmesini mümkün kılmaktadır. Sonuç olarak, Fahir Atakoğlu’nun bestesi; sergide yer alan belgeler, fotoğraflar, dijital görüntüler, mekânsal canlandırmalar ve Ahıska Türklerinin kendi anlatımlarıyla bütünleşerek serginin bütünsel anlatısını güçlendirmektedir.
Dolayısıyla Ahıska Türkleri – Kayıp Sürgünün İzinde sergisi, bir yandan kayıp bir geçmişin izlerini belgeler, fotoğraflar ve tanıklıklar aracılığıyla takip ederken, diğer yandan ziyaretçiyi bu geçmişle duygusal ve duyusal bir ilişki kurmaya davet ediyor. Serginin asıl iddiası da burada yatıyor: Geçmiş yalnızca sosyal bilimcilerin anlatacağı ve analiz edeceği bir tarih değil, bu geçmişi yaşayanların anlatılarını merkeze koyarak tarihsel olgularla yeniden karşılaşılabilecek bir deneyimdir.
Bu serginin gerçekleşmesini mümkün kılan T.C. Cumhurbaşkanlığına, T.C. Dışişleri Bakanlığına, DATÜB’e ve emeği geçen tüm kurum ve kişilere teşekkür etmeyi bir borç biliyorum. 1991 yılından bu yana Ahıska Türkleri üzerine çalışan, aynı zamanda müze sosyolojisi alanında uzmanlaşmış bir sosyolog ve Sovyet rejiminden kaçarak Türkiye’ye göç etmiş Ahıska Türkü bir ailenin ferdi olarak, onların yıllardır taşıdıkları hafızanın, yaşanmışlıkların ve sürgün hikâyesinin böylesine çağdaş ve deneyimsel bir sergi aracılığıyla görünür kılınmasına tanıklık etmek benim için ayrı bir anlam taşıyor.
Devlet yetkilileri tarafından çeşitli vesilelerle gündeme getirilen Ahıska Türkleri Sürgünü Müzesi’nin hayata geçirilmesine yönelik çalışmaların önümüzdeki aylarda başlaması bekleniyor. Böyle bir müzenin kurulması, yalnızca Ahıska Türklerinin yaşadığı sürgünün tarihsel hafızasının korunması açısından değil, bu hafızanın ve yaşanmışlıkların gelecek kuşaklara aktarılması açısından da büyük önem taşıyor. Zira geçmişin tanıklıkları kayda geçirilip gelecek kuşaklara aktarılmadığında, yalnızca belgeler değil, bir topluluğun kolektif hafızasının önemli bir parçası da zamanla kaybolma riski taşıyor.
“SÜRGÜN VE SONRASI TÜRKİYE’DE YETERİNCE BİLİNMİYOR”
Ahıska Türklerinin 1944 yılında deneyimledikleri sürgün ve sonrasında yaşadıkları, Türkiye’de toplumun geniş kesimleri tarafından hâlâ yeterince bilinmiyor. Oysa Ahıska Türklerinin hikâyesi, Kafkasya’dan Kırım’a ve Balkanlar’a uzanan geniş bir coğrafyada Türk ve Müslüman toplulukların yaşadığı sürgün, yerinden edilme, katliam, baskı ve ayrımcılıkların önemli bir parçasını oluşturuyor. Bu nedenle böyle bir müze, yalnızca bir topluluğun geçmişini anlatan bir hafıza mekânı olmanın ötesinde, Türk toplumunun kendi tarihinin görece az bilinen sayfalarıyla buluşmasına ve farklı kuşakların bu tarihsel deneyimleri anlamasına imkân sağlayacaktır.
Özellikle genç kuşakların geçmişle kurduğu ilişkinin giderek daha fazla müzeler, görsel anlatılar ve deneyimsel öğrenme üzerinden şekillendiği günümüzde, Ahıska Türkleri Sürgünü Müzesi’nin hafızayı koruyan, bilgiyi aktaran ve tarihsel deneyimleri gelecek kuşaklarlabuluşturan kalıcı bir mekân olarak tasarlanması büyük önem taşımaktadır.
Sizlere daha iyi hizmet sunabilmek adına sitemizde çerez konumlandırmaktayız. Kişisel verileriniz, KVKK ve GDPR
kapsamında toplanıp işlenir. Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul etmiş olacaksınız.
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.
Prof. Dr. Ayşegül Aydıngün
Ahıska Türkleri - Kayıp Sürgünün İzinde
“Ahıska Türkleri – Kayıp Sürgünün İzinde” sergisi, T.C. Dışişleri Bakanlığı ve Dünya Ahıskalı Türkler Birliği (DATÜB) iş birliğiyle gerçekleştirildi. Sergi, 12 Haziran 2026 tarihinde İstanbul Atatürk Kültür Merkezi’nde (AKM) ilk kez ziyaretçilerle buluştu ve 27 Haziran’a kadar devam etti. Ardından 21 Ağustos 2026 tarihinde Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de, Azerbaycan Millî Tarih Müzesi’nde açıldı ve 28 Ağustos’a kadar sürdü. 14 Kasım 2026’da Ankara Garı’nda ziyaretçilere kapılarını açan sergi 28 Kasım’a kadar devam edecek.
Akademik danışmanlığını yürüttüğüm serginin küratörü Beste Gürsu. Daha önce de nitelikli ve ses getiren çalışmalara imza atan değerli küratör Beste Gürsu ve ekibi bu sergide bir topluluğun acılarla dolu tarihsel deneyimini sanatla buluşturarak hassas bir denge kurmayı başardı. Bu sergi yalnızca bir tarihsel anlatıyı görselleştirmekle kalmadı; acılar, kayıplar ve sürgünlerle örülü bir topluluğun hafızasını sanatın ve çağdaş sergileme tekniklerinin imkânlarıyla buluşturdu. Bunu yaparken, Beste Gürsu tarihsel gerçekliğe sadakat ile sanatsal ifade, teknolojik yenilik ile insani duyarlılık arasında son derece incelikli bir denge kurmayı başardı. Beste Gürsu’nun, projenin akademik danışmanı olarak kendisine sunduğum sosyolojik bilgi birikimini titizlikle değerlendirip serginin yaratıcı diliyle başarıyla buluşturması kanaatimce bu serginin en güçlü yanlarından biri.
“AHISKA TÜRKLERİNİN ÖNDE GELENLERİ SÜRGÜN EDİLDİ VEYA ÖLDÜRÜLDÜ”
Türk toplumunca yeterince bilinmese de yaklaşık iki buçuk asır Osmanlı hâkimiyetinde kalan Ahıska bölgesi, tarihsel ve kültürel açıdan köklü bir Türk yurdu niteliği taşıyordu. 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında Rus İmparatorluğu’na, 1921’de ise Sovyetler Birliği’ne dâhil edilen bölge, böylece Ahıska Türklerinin ana vatanlarıyla olan siyasal bağlarının koptuğu bir sürece girdi. Sovyet rejiminin 1920’lerdeki görece özgürlükçü politikaları kısa süre içinde yerini baskı, “kulaksızlaştırma” ve “kolektivizasyon” politikalarına bıraktı. Ahıska Türklerinin önde gelenleri sürgün edildi veya öldürüldü; geleneksel toplumsal ve ekonomik yapı parçalandı. Türkçe eğitim önce Azerbaycan Türkçesi, ardından Gürcüce eğitimle ikame edilirken, topluluk resmî söylemde “Azeri” olarak tanımlandı ve giderek “güvenilmez” bir topluluk olarak damgalandı. 1920’lerin ikinci yarısından itibaren Türkiye’ye kaçışlar da başladı.
Bütün bu gelişmeler, Ahıska Türklerinin 1944 yılında maruz bırakılacağı kitlesel sürgünün adım adım hazırlanan toplumsal ve siyasal zeminini oluşturdu. Dolayısıyla 1944 Sürgünü, tek başına gerçekleşmiş bir olay değil; yıllar boyunca uygulanan baskı, kimlik dönüştürme ve toplumsal yapıyı parçalama politikalarının trajik sonucu olarak ortaya çıktı. Bu sürgünü ele alan Ahıska Türkleri – Kayıp Sürgünün İzinde Sergisi, geleneksel bir toplumsal tarih sergisinin ötesinde, ziyaretçiye Ahıska Türklerinin yaşadıkları sürgünü, zorunlu göçleri ve zorlukları yalnızca anlatmak değil, mümkün olduğunca deneyimletmek üzere tasarlanmış bir dijital sergi.
“YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ DİJİTAL CANLANDIRMALAR HAZIRLANDI”
Sergi, 1944 yılında Stalin yönetimi tarafından gerçekleştirilen sürgünü nadir bulunan belgeler, özgün fotoğraflar ve kişisel tanıklıklar üzerinden görünür kılarken, dijital canlandırmalar ve gerçeğe yakın mekân tasarımları aracılığıyla ziyaretçiyi bu tarihsel deneyimin içine çekmeyi amaçlıyor. Serginin bir diğer önemli özelliği ise 1944 Sürgünü’ne ilişkin görsel malzemenin sınırlılığı karşısında geliştirilen yaratıcı yöntemler. Sürgünün gerçekleştirildiği döneme ait fotoğrafik kayıtların son derece sınırlı olması, hatta bazı kritik anlar bakımından hiç olmaması, bu tarihsel deneyimin görsel olarak temsil edilmesini güçleştiriyor. Bu nedenle sergide, Ahıska Türklerinin sözlü tanıklıklarından ve hafızalarından hareketle, yapay zekâ destekli dijital canlandırmalar hazırlandı. Bu canlandırmalar, tarihsel gerçekliğin birebir görüntüleri olarak değil, tanıklıklarda aktarılan deneyimleri ziyaretçinin zihninde ve duyularında karşılık bulabilecek bir biçimde yeniden kurma çabası olarak tasarlandı. Bu özellikleriyle sergi, özellikle sergi ve müze sosyolojisi açısından günümüz müzeciliğinin deneyimsel ve katılımcı yaklaşımlarını yansıtan çağdaş bir örnek niteliğinde.
Serginin yenilikçi yönü yalnızca kullandığı dijital teknolojilerden kaynaklanmıyor. Belki de daha önemli olan, Ahıska Türklerinin nasıl temsil edildiği sorusuna verilen yanıt. Serginin küratörü Beste Gürsu, koordinatörü Burcu Karataş ve akademik danışmanı olarak ben, disiplinlerarası uzmanlar ve teknik bir ekiple birlikte, topluluğu dışarıdan tanımlayan otoriter ve hegemonik bir anlatı kurmak yerine, Ahıska Türklerinin kendi seslerine, hafızalarına ve yaşanmışlıklarına öncelik veren refleksif ve kapsayıcı bir yaklaşımı benimsedik. Bu nedenle serginin hazırlık süreci, yalnızca arşiv belgelerinin ve görsel malzemenin bir araya getirilmesinden ibaret olmadı. Ahıska Türkleriyle sürdürülen kapsamlı diyalog, serginin küratöryel yaklaşımının temel unsurlarından biri oldu. Topluluğun farklı kuşaklardan üyelerinin hafızaları, anlatıları ve bakış açıları, serginin içeriğinin ve anlatı biçiminin şekillenmesine katkıda bulundu. Böylece sergi, Ahıska Türklerini yalnızca tarihin nesnesi olarak sunmak yerine, kendi tarihlerini anlatan ve bu tarihin nasıl temsil edileceği konusunda söz sahibi olan bir topluluk olarak konumlandırmayı amaçladı.
SERGİYE ÖZEL MÜZİK BESTELENDİ
Bu topluluk merkezli yaklaşım serginin temel ilkelerinden birini oluşturuyor: Ahıska Türklerinin yaşanmış deneyimlerine sadık kalmak ve bu deneyimleri dışarıdan dayatılan tekil ya da otoriter bir yorumun sınırları içine hapsetmemek. Başka bir deyişle, burada amaç yalnızca Ahıska Türklerinin tarihini anlatmak değil, onların tarihlerini kendi sesleri, hafızaları ve hatta kendi Türkçeleri üzerinden görünür kılmak. Bu yaklaşımın hayata geçirilmesinde önemli katkılardan biri de Ömer Beyoğlu’nun Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı tarafından finanse edilen “1944 Ahıska Sürgünü Sözlü Tarih Projesi: Sürgünün Son Tanıkları” çalışması kapsamında sürgünün 75. yılı anısına 75 Ahıska Türküyle gerçekleştirdiği mülakatların video kayıtlarından seçilen tanıklıkların sergiye dâhil edilmesi oldu. Bu video kayıtları, serginin anlatısını yalnızca tarihsel belgelerle değil, sürgünü bizzat yaşamış ve Kazakistan, Kırgızistan, Gürcistan, Özbekistan ve Azerbaycan’da yaşayan Ahıska Türklerinin kendi sesleri ve hafızalarıyla kurmasına imkân sağladı.
Öte yandan bu sergiye ilişkin özellikle vurgulanması gereken hususlardan biri de değerli besteci Fahir Atakoğlu’nun sergiye özel olarak bestelediği müziktir. Kanaatimce bu beste, tartışmasız bir şekilde serginin genel anlatısının en önemli bileşenlerinden biridir. Ahıska Türklerinin tarihsel deneyimlerini işitsel olarak temsil eden bu müzik, serginin sözel, tarihsel ve görsel anlatısının insani boyutunu derinlemesine hissettirirken, Ahıska Türklerinin yaşadığı acıların ve kayıpların ziyaretçiler tarafından işitsel olarak da deneyimlenmesini mümkün kılmaktadır. Sonuç olarak, Fahir Atakoğlu’nun bestesi; sergide yer alan belgeler, fotoğraflar, dijital görüntüler, mekânsal canlandırmalar ve Ahıska Türklerinin kendi anlatımlarıyla bütünleşerek serginin bütünsel anlatısını güçlendirmektedir.
Dolayısıyla Ahıska Türkleri – Kayıp Sürgünün İzinde sergisi, bir yandan kayıp bir geçmişin izlerini belgeler, fotoğraflar ve tanıklıklar aracılığıyla takip ederken, diğer yandan ziyaretçiyi bu geçmişle duygusal ve duyusal bir ilişki kurmaya davet ediyor. Serginin asıl iddiası da burada yatıyor: Geçmiş yalnızca sosyal bilimcilerin anlatacağı ve analiz edeceği bir tarih değil, bu geçmişi yaşayanların anlatılarını merkeze koyarak tarihsel olgularla yeniden karşılaşılabilecek bir deneyimdir.
AHISKA TÜRKLERİ SÜRGÜNÜ MÜZESİ İÇİN ÇALIŞMALAR BAŞLAYACAK
Bu serginin gerçekleşmesini mümkün kılan T.C. Cumhurbaşkanlığına, T.C. Dışişleri Bakanlığına, DATÜB’e ve emeği geçen tüm kurum ve kişilere teşekkür etmeyi bir borç biliyorum. 1991 yılından bu yana Ahıska Türkleri üzerine çalışan, aynı zamanda müze sosyolojisi alanında uzmanlaşmış bir sosyolog ve Sovyet rejiminden kaçarak Türkiye’ye göç etmiş Ahıska Türkü bir ailenin ferdi olarak, onların yıllardır taşıdıkları hafızanın, yaşanmışlıkların ve sürgün hikâyesinin böylesine çağdaş ve deneyimsel bir sergi aracılığıyla görünür kılınmasına tanıklık etmek benim için ayrı bir anlam taşıyor.
Devlet yetkilileri tarafından çeşitli vesilelerle gündeme getirilen Ahıska Türkleri Sürgünü Müzesi’nin hayata geçirilmesine yönelik çalışmaların önümüzdeki aylarda başlaması bekleniyor. Böyle bir müzenin kurulması, yalnızca Ahıska Türklerinin yaşadığı sürgünün tarihsel hafızasının korunması açısından değil, bu hafızanın ve yaşanmışlıkların gelecek kuşaklara aktarılması açısından da büyük önem taşıyor. Zira geçmişin tanıklıkları kayda geçirilip gelecek kuşaklara aktarılmadığında, yalnızca belgeler değil, bir topluluğun kolektif hafızasının önemli bir parçası da zamanla kaybolma riski taşıyor.
“SÜRGÜN VE SONRASI TÜRKİYE’DE YETERİNCE BİLİNMİYOR”
Ahıska Türklerinin 1944 yılında deneyimledikleri sürgün ve sonrasında yaşadıkları, Türkiye’de toplumun geniş kesimleri tarafından hâlâ yeterince bilinmiyor. Oysa Ahıska Türklerinin hikâyesi, Kafkasya’dan Kırım’a ve Balkanlar’a uzanan geniş bir coğrafyada Türk ve Müslüman toplulukların yaşadığı sürgün, yerinden edilme, katliam, baskı ve ayrımcılıkların önemli bir parçasını oluşturuyor. Bu nedenle böyle bir müze, yalnızca bir topluluğun geçmişini anlatan bir hafıza mekânı olmanın ötesinde, Türk toplumunun kendi tarihinin görece az bilinen sayfalarıyla buluşmasına ve farklı kuşakların bu tarihsel deneyimleri anlamasına imkân sağlayacaktır.
Özellikle genç kuşakların geçmişle kurduğu ilişkinin giderek daha fazla müzeler, görsel anlatılar ve deneyimsel öğrenme üzerinden şekillendiği günümüzde, Ahıska Türkleri Sürgünü Müzesi’nin hafızayı koruyan, bilgiyi aktaran ve tarihsel deneyimleri gelecek kuşaklarla buluşturan kalıcı bir mekân olarak tasarlanması büyük önem taşımaktadır.