Birleşik Krallık’tan “gölge filo” hamlesi: El koyma ve askerî müdahale için yasal zemin

Birleşik Krallık hükûmeti, Rusya ve diğer yaptırım uygulanan ülkeler tarafından petrol kısıtlamalarını aşmak için kullanılan "gölge filo" gemilerinin durdurulmasına ve ele geçirmesine olanak sağlayabilecek yasal bir dayanak belirledi.

BBC'nin 12 Ocak 2026 tarihli hükûmet kaynaklarına dayandırarak verdiği habere göre; Birleşik Krallık hükûmeti, uluslararası yaptırımlardan kaçan ve genellikle geçersiz ya da hiç ulusal bayrağı olmayan petrol tankerlerini durdurmak ve gerekirse askerî olarak bunlara çıkmak için hukuki bir temel belirlediğini düşünüyor.

Bu gemiler, Rusya, İran ve Venezuela gibi yaptırımlarla karşı karşıya olan ülkelerin petrolünü taşıyarak uluslararası yaptırımlardan kaçırdığı iddia edilen “gölge filo” kapsamında değerlendiriliyor.

YASAL DAYANAK SAĞLANABİLİR

Hükûmet yetkilileri 2018 tarihli Yaptırımlar ve Kara Para Aklama Yasası’nın (Sanctions and Money Laundering Act) bu tür gemilere askerî güç kullanılması için bir yasal dayanak sağlayabileceğini değerlendiriyor. Ancak şu ana kadar Birleşik Krallık askerleri hiçbir gölge filo gemisine çıkış yapmadı.

Geçen hafta ABD ile yapılan bir operasyonda Birleşik Krallık Silahlı Kuvvetleri, ABD güçlerine destek vererek Kuzey Atlantik’te Marinera adlı petrol tankerinin durdurulmasına yardımcı oldu. ABD makamları, geminin Venezuela, Rusya ve İran adına petrol taşıdığını ve yaptırımları ihlal ettiğini bildirdi. İngiliz personel doğrudan gemiye çıkmadı ancak gözetleme ve lojistik destek sağladı.

DOĞRUDAN ASKERÎ MÜDAHALE

Hükûmet içinde tartışılan planlara göre, yeni hukuki mekanizmanın gölge filoya dâhil edilen ve meşru bir bayrak taşımayan herhangi bir gemiye uygulanabileceği belirtiliyor. İlk doğrudan askerî müdahalenin ne zaman gerçekleşeceği ise bilinmiyor.

Birleşik Krallık, şu ana kadar Rusya’nın Ukrayna’daki savaşını finanse ettiği öne sürülen 500’den fazla gölge filo gemisine yaptırım uyguladığını açıkladı. Bakanlar, alınan önlemler sonucunda yaklaşık 200 geminin deniz faaliyetlerini durdurmak zorunda kaldığını belirtiyor.