TBMM Başkanı Kurtulmuş: PAB 152. Genel Kurulu son yılların en yüksek katılımlı diplomasi toplantısı olacak

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı Numan Kurtulmuş, 9 Nisan 2026 tarihinde TBMM Tören Salonu’nda düzenlenen basın toplantısında, 15-19 Nisan 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilecek olan Parlamentolar Arası Birlik (PAB) 152. Genel Kurulu hakkında basın mensuplarına açıklamalarda bulundu.

Kurtulmuş, PAB’ın 1889’dan bu yana faaliyet gösteren ve dünya parlamentolarını bir araya getiren en köklü uluslararası kuruluşlardan biri olduğunu vurgulayarak, Genel Kurul’un uzun bir aradan sonra yeniden Türkiye’de düzenlenmesinin önemli bir diplomatik kazanım olduğunu ifade etti. Kurtulmuş, daha önce 1934, 1951 ve 1996 yıllarında Türkiye’de gerçekleştirilen toplantının, yaklaşık 30 yıl sonra yeniden İstanbul’da yapılacak olmasının ayrı bir anlam taşıdığını belirtti.

İstanbul’un tarihsel mirası, çok kültürlü yapısı ve medeniyetler arası köprü rolü nedeniyle bu tür küresel toplantılar için ideal bir merkez olduğunu söyleyen Kurtulmuş, toplantının sadece teknik bir organizasyon değil, aynı zamanda dünya siyasetinin geleceğine ilişkin önemli fikirlerin ortaya konacağı bir platform olacağını dile getirdi.

PARLAMENTER DİPLOMASİNİN YÜKSELEN ROLÜ

Kurtulmuş, günümüzde diplomasinin yalnızca yürütme organlarıyla sınırlı olmadığını, parlamentoların da küresel siyasette etkin bir aktör haline geldiğini belirtti. Türkiye’nin parlamenter diplomasi alanında oldukça aktif olduğunu ifade eden Kurtulmuş, Türkiye’nin çok sayıda uluslararası parlamenter platformda yer aldığını, dostluk grupları ve çok taraflı mekanizmalar aracılığıyla geniş bir diplomatik ağ kurduğunu söyledi.

Kurtulmuş, Türkiye’nin parlamenter diplomasinin imkânlarını en etkin kullanan ülkeler arasında yer aldığını belirterek, bu alandaki faaliyetlerin çok yönlü ve yoğun şekilde sürdürüldüğünü ifade etti. Türkiye’nin dünyadaki neredeyse tüm ülkelerle parlamentolar arası dostluk grupları kurduğunu vurgulayan Kurtulmuş, bu mekanizmalar aracılığıyla ikili ilişkilerin yakın temaslarla devam ettirildiğini söyledi.

TÜRKİYE 12 PARLAMENTER ASAMBLEDE YER ALIYOR

Türkiye’nin yalnızca ikili değil, çok taraflı parlamenter platformlarda da aktif olduğunu dile getiren Kurtulmuş, çeşitli uluslararası komisyonlar aracılığıyla çok taraflı ilişkilerin güçlendirildiğini kaydetti. Bu kapsamda Türkiye’nin, başta Akdeniz Parlamenter Asamblesi (AKDENİZ-PA), Karadeniz Ekonomik İşbirliği Parlamenter Asamblesi (KEİPA), NATO Parlamenter Asamblesi (NATOPA) ve İslam İşbirliği Teşkilatı Parlamenter Birliği (İSİPAB) olmak üzere toplam 12 uluslararası parlamenter asamblede asil üye olarak yer aldığını belirtti.

Kurtulmuş, bu platformlarda Türk parlamenterlerin hem komisyon hem de genel kurul çalışmalarına aktif katılım sağladığını, neredeyse her hafta farklı uluslararası toplantılara katılım için TBMM’de görevlendirmeler yapıldığını ifade etti.

TBMM’nin ayrıca üç parlamenter yapıda gözlemci üye statüsüne sahip olduğunu belirten Kurtulmuş, bunların Avrupa Parlamentosu, Latin Amerika ve Karayipler Parlamentosu ile Asya Parlamenter Asamblesi (APA) olduğunu söyledi.

Parlamento başkanları düzeyindeki uluslararası temaslara da değinen Kurtulmuş, Türkiye’nin G20 Parlamenterler Zirvesi gibi önemli platformlarda temsil edildiğini, ayrıca son dönemde bölgesel iş birliklerini güçlendiren çok taraflı girişimlere de aktif katılım sağladığını ifade etti.

Kurtulmuş, Türkiye’nin daha hakkaniyetli ve adil bir uluslararası sistemin kurulması için parlamenter diplomasi araçlarını etkin biçimde kullandığını ifade ederek, bu çabaların uluslararası alanda karşılık bulduğunu söyledi. Bu kapsamda TBMM’nin söz konusu genel kurula ev sahipliği yapmasının, Türkiye’nin diplomatik etkinliğinin bir göstergesi olduğunu vurguladı.

TBMM’nin uluslararası görünürlüğünü artıracak bir diğer önemli organizasyonun da 28-29 Haziran 2026 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenecek olan NATO Parlamento Başkanları Zirvesi olduğunu açıklayan Kurtulmuş, bu zirvenin hemen PAB Genel Kurulu’nun ardından gerçekleştirileceğini kaydetti.

“SON YILLARIN EN YÜKSEK KATILIMLI DİPLOMASİ TOPLANTISI”

İstanbul’daki PAB Genel Kurulu’nun son yılların en kapsamlı ve en yüksek katılımlı parlamenter diplomasi toplantılarından biri olmasının beklendiğini ifade eden Kurtulmuş, PAB verilerine göre organizasyona yoğun ilgi olduğunu belirtti. Buna göre; 157 ülkeden 857 milletvekili, 86 parlamento başkanı, 56 parlamento başkan vekili, 169 uluslararası kuruluş temsilcisi, 146 parlamentonun genel sekreteri ve 130 uluslararası basın mensubu olmak üzere toplam 4 bin 220 katılımcının kayıt yaptırdığı bildirildi.

Kurtulmuş, bu düzeydeki yüksek katılımın Türkiye açısından önemli bir fırsat sunduğunu belirterek, “İstanbul’daki genel kurul, küresel ölçekte parlamenter diplomasinin son yıllardaki en büyük buluşmalarından biri olacaktır.” dedi.

Genel kurul kapsamında; genel oturumlar, dört daimî komitenin çalışmaları, forumlar ve tematik toplantılar dahil olmak üzere 80’den fazla etkinliğin düzenleneceğini ifade eden Kurtulmuş, ayrıca 100’ün üzerinde ikili görüşmenin gerçekleştirilmesinin beklendiğini söyledi. Bu görüşmelerin, dünya parlamentoları arasında doğrudan temas ve fikir alışverişi açısından önemli katkılar sağlayacağını vurguladı.

Kurtulmuş, söz konusu toplantıların yalnızca katılımcı sayısıyla değil, ele alınacak küresel meseleler ve alınacak kararlar bakımından da gelecek döneme yön verecek nitelikte olduğunu belirterek, Türkiye’nin uluslararası sorunlara ilişkin görüşlerini dünya parlamenterleriyle paylaşma imkânı bulacağını ifade etti.

“ULUSLARASI DÜZEN SONA ERDİ”

Küresel sistemde yaşanan kırılmalara dikkat çeken Kurtulmuş, İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan uluslararası düzenin artık sona erdiğini, ancak yerine yeni ve kapsayıcı bir küresel sistemin inşa edilemediğini belirterek, dünyanın bu nedenle çok boyutlu krizlerin yaşandığı sancılı bir döneme girdiğini ifade etti.

Kurtulmuş, uluslararası platformlarda dile getirilen adil sistem arayışının yalnızca bir temenni değil, insanlığın ortak ihtiyacı olduğunu belirterek, Türkiye’nin bu yöndeki çabalara aktif katkı sunduğunu ifade etti. Kurtulmuş, dünyanın yalnızca krizlerle değil, aynı zamanda çok merkezli yeni bir düzenin doğum sancılarıyla karşı karşıya olduğunu kaydetti.

1889 yılında kurulan ve bugün 153 parlamentonun üyesi olduğu PAB’ın Genel Kurulunu İstanbul’da gerçekleştirecek olmasının önemine işaret eden Kurtulmuş, parlamenter diplomasinin artık bir tercih değil, küresel barış ve istikrar arayışının vazgeçilmez bir unsuru haline geldiğini vurguladı.

Genel kurulun ana temasının “gelecek nesiller için umudu yaşatmak, barışı sağlamak ve adaleti temin etmek” olduğunu belirten Kurtulmuş, bu başlığın dünya siyasetinde sorumluluk üstlenen tüm aktörler için bir zorunluluğu ifade ettiğini söyledi. Bugün alınacak kararların yarının dünyasını şekillendireceğine dikkat çeken Kurtulmuş, doğru adımlar atılmaması hâlinde gelecek nesillere belirsizlik ve krizlerin miras bırakılabileceği uyarısında bulundu.

UKRAYNA-RUSYA SAVAŞI GÜNDEME GETİRİLECEK

İstanbul’daki genel kurulun aynı zamanda küresel bir “gelecek muhasebesi” niteliği taşıyacağını ifade eden Kurtulmuş, toplantılarda; barışın kalıcı hâle getirilmesi, çatışma sonrası yeniden yapılanma, küresel ekonomik adalet, insan haklarının güçlendirilmesi, kadınların ve gençlerin demokratik süreçlerdeki rolü ile çok taraflı sistemin geleceği ve yapay zekâ gibi yeni teknolojilerin etkilerinin ele alınacağını belirtti.

Kurtulmuş ayrıca, başta Orta Doğu’daki gelişmeler, Ukrayna-Rusya Savaşı ve Filistin’de yaşanan insan hakları ihlalleri olmak üzere uluslararası gündemin öne çıkan başlıklarının da genel kurulda değerlendirileceğini ifade etti.

PAB YENİ GENEL SEKRETERİNİ SEÇECEK

Kurtulmuş, Birleşmiş Milletler (BM) Türkiye temsilciliğinin, TBMM ile yürütülen diyalog ve iş birliği süreçlerine dair katılımcılara bilgi vereceğini belirtti. Bu çerçevede, ilgili kurumların desteğiyle İstanbul’un Sultanbeyli ilçesinde bulunan bir göç merkezine, BM heyeti ve parlamenterlerin katılımıyla saha ziyareti gerçekleştirileceğini ifade etti.

TBMM’nin genel kurul marjında iki önemli uluslararası etkinlik planladığını kaydeden Kurtulmuş, bunlardan ilkinin 2025 yılında İstanbul’da düzenlenen ve Filistin’i destekleyen parlamentolar toplantısının ikincisi olduğunu söyledi. Bir diğer etkinliğin ise Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA) kapsamında Türk devletleri meclis başkanlarının gayriresmî toplantısı olacağını belirtti.

Genel kurul kapsamında ayrıca PAB Genel Sekreteri Martin Chungong’un görev süresinin sona ermesi nedeniyle yeni genel sekreterin seçileceğini ifade eden Kurtulmuş, her ülke delegasyonundan üç milletvekilinin oy kullanacağını ve Türkiye’nin de bu kapsamda oy hakkını kullanacağını dile getirdi.

“İSTANBUL ÇÖZÜMLERİN BULUŞMA NOKTASI OLACAKTIR”

Kurtulmuş sözlerini, “İstanbul'da gerçekleşecek farklı güzellikleri yerel kurulma, paralel tarih diyaloğu güçlendireceğine, daha adil bir dünya için ortak bir irade ortaya koyulmasına katkı yapacağına, gelecek nesillerin adına umut olacağına canıyürekten inanıyorum. Temennim olur ki İstanbul bir kez daha yalnızca medeniyetlerin değil fikirlerin, umutların ve çözümlerin oluşma noktası olacaktır.” ifadeleri ile sonlandırdı.