Asimilasyon Haberleri - Son Dakika Asimilasyon Haber Güncel Gelişmeler

AGİT'ten Ukraynalı çocuklar raporu: Rusya'nın asimilasyon ve askerileştirme çarkı insanlığa karşı suçtur

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) üyesi 41 ülkenin girişimiyle 14 Mayıs 2026'da hayata geçirilen bağımsız uzman misyonu, Rusya'nın Ukraynalı çocuklara yönelik yürüttüğü asimilasyon politikalarına ilişkin beklenen raporunu 9 Temmuz’da açıkladı. Moskova Mekanizması kapsamında hazırlanan rapor; Rusya’nın işgal altındaki Ukrayna topraklarında çocukları askerileştirmek ve kimliklerini silmek amacıyla 2014 yılında Kırım'da kurduğu suç sistemini, bugün tüm yeni işgal bölgelerine sistematik olarak yaydığını uluslararası hukuk nezdinde belgeledi. ANAOKULUNDAN BAŞLAYAN SAVAŞ PROPAGANDASI Uzman misyonunun ulaştığı tespitler, Rusya’nın Ukraynalı çocukların millî kimliğini silmek, işgalci devlete zoraki sadakat aşılamak ve onları Rus ordusundaki askerî hizmete hazırlamak üzere koordineli bir şebeke kurduğunu gösteriyor. Bu doğrultuda Ukrayna müfredatı tamamen kaldırılarak yerine Rus eğitim programları getirilirken, Ukrayna dili eğitim sürecinden dışlandı ve anaokulundan itibaren zorunlu provokatif savaş propagandası başlatıldı. Ateşli silah kullanımı, insansız hava araçları (İHA) yönetimi ve taktik tıp gibi askerî eğitim unsurları okul dersleri ile okul dışı zorunlu aktivitelere entegre edildi. Rus vatandaşlığı ise eğitime erişim, tıbbi bakım ve seyahat özgürlüğü gibi temel hakların ön şartı olarak dikte ediliyor. Çocuklarını Rus okullarına göndermeyi reddeden ebeveynler velayet haklarının ellerinden alınmasıyla tehdit edilirken, direnen öğretmen ve öğrenciler ev baskınları, gözaltı ve sorgularla karşı karşıya kalıyor. İNSANLIĞA KARŞI SUÇLAR VE SAVAŞ SUÇLARI TEYİT EDİLDİ Bağımsız AGİT misyonu, bu uygulamaların uluslararası insancıl hukukun ve kimlik, aile hayatı, eğitim, özgürlük ve kişisel güvenlik hakları dahil olmak üzere çocuk haklarının açık bir ihlali olduğunu ilan etti. Raporda, sistematik asimilasyon ve askerileştirme faaliyetlerinin uluslararası hukukta zulüm yoluyla işlenen bir insanlığa karşı suç teşkil edebileceği vurgulandı. Ayrıca yasa dışı sınır dışı etme, zorla yerinden etme, işkence, insanlık dışı muamele ve çocuklara ağır acılar çektirme gibi savaş suçlarının tüm emareleri de raporda açıkça yer buldu. Güncel verilere göre Rusya 20 bin 610 Ukraynalı çocuğu yasa dışı olarak sınır dışı etti, bu çocuklardan şimdiye kadar sadece 2 bin 358’i Ukrayna’ya geri getirilebildi. AGİT MİSYONUNDAN MOSKOVA’YA ACİL ÇAĞRI Raporun sonuç bölümünde, Rusya Federasyonu’na çocuklara yönelik tüm askerileştirme uygulamalarına son vermesi, ebeveynler ve öğretmenler üzerindeki baskıları durdurması ve zoraki Rus vatandaşlığı dayatmasından vazgeçmesi için acil çağrı yapıldı. Kaçırılan tüm Ukraynalı çocukların Ukrayna'ya dönüşünün kolaylaştırılması ve çocukların kimlikleri ile aile bağlarının eksiksiz şekilde restore edilmesi istenirken, suçluların yargılanması gerektiği belirtildi. Misyon ayrıca tüm AGİT ülkelerini ve küresel toplumu, çocukların geri getirilmesi, rehabilitasyonu ve Rusya'nın bu suçlardan ötürü uluslararası mahkemelerde hesap vermesi için yürütülen çabaları desteklemeye davet etti.

KTMM Başkanı Çubarov: Kırım, Rusya için bir yaşam alanı değil, askeri üstür!

Ukrayna’nın başkenti Kıyiv’de dün gerçekleştirilen 5. Uluslararası Kırım Platformu Uzmanlar Ağı Forumu, düzenlenen panellerle Kırım'daki son durumu gözler önüne serdi. Yarımadada yürütülen kimlik mücadelesi, artan baskılar, Ruslaştırma politikaları, gençlerin siyasi bilincinin dönüştürülmesi ve kültürel mirasın yok edilmesi gibi hayati konuların masaya yatırıldığı panelde en çarpıcı açıklama Kırım Tatar Millî Meclisi (KTMM) Başkanı Refat Çubarov’dan geldi. “KENDİLERİNE BOYUN EĞMEYEN İNSANLARI YARIMADADAN SÜRÜYORLAR” KTMM Başkanı Refat Çubarov, Kremlin’in Kırım’a bakış açısını ve yarımadada yürüttüğü demografik mühendisliği şu sözlerle ifşa etti: Rusya Federasyonu, 2014 yılında Kırım'ı işgal ederken burayı yalnızca Ukrayna'ya ve diğer devletlere karşı yeni bir saldırı dalgası başlatabileceği bir askerî üs olarak gördü. Eğer Kırım bir askerî üsse, o zaman Rusya'nın işgali kabul etmeyen insanlara ihtiyacı yoktur. İşte bu yüzden işgale boyun eğmeyen herkesi, özellikle de Kırım Tatar halkını yarımadadan dışlayıp sürmek istiyorlar. Tam 12 yıldır çocuklarımızın zihinlerini yıkayıp öldürmek için her şeyi yaptılar. Yarımadada tam bir Ruslaştırma, asimilasyon, Kırım tarihinin çarpıtılması ve Rus tarihi hafızasının zorla dayatılması süreci yaşandı. Çubarov, Ukrayna'nın şimdiden işgalden kurtarma sonrasına hazırlanması gerektiğini belirterek; tarihi yer adlarının geri iade edilmesi, Kırım Tatar ve Ukrayna kimliğini yeniden canlandıracak yeni ders kitapları ile programların bugünden hazırlanması çağrısında bulundu. 2022’DEN SONRA BASKILAR KAT KAT ARTTI Ukrayna Cumhurbaşkanının Kırım Özerk Cumhuriyeti Daimi Temsilcisi Olga Kurışko ise tam ölçekli işgal girişiminin başladığı 2022 yılından sonra yarımadadaki baskıların akılalmaz bir boyuta ulaştığını belirtti. Kurışko, Rusya'nın idari ve ceza kanunlarında yaptığı değişikliklerle sivil halkı tamamen nefessiz bıraktığını söyledi: Bugün Kırım’da Ukrayna’ya yönelik en ufak bir kamusal destek veya işgalci yönetime yönelik basit bir eleştiri bile doğrudan hapis ya da kovuşturma gerekçesi sayılabiliyor. Özellikle son dönemde idari gözaltı ve tutuklamaların sayısında muazzam bir artış var. İnsanları gözaltına alıp, kendi siyasi duruşları ve fikirleri yüzünden kameralar karşısında zorla özür diledikleri videolar kaydetmeye zorluyorlar. Rusya 12 yılda Kırım'da kendi sesine sahip olmanın neredeyse imkânsız olduğu bir korku imparatorluğu inşa etti. Bu şartlarda Ukrayna veya Kırım Tatar kimliğini korumak olağanüstü zor; insanlar bu kimliği ancak işgal bölgesinden kaçıp kurtulduklarında açıkça yaşayabiliyorlar. "EN BÜYÜK TEHLİKE ÇOCUKLARA SAVAŞIN BİR NORM OLDUĞUNUN DAYANILMASI” Almenda Sivil Toplum Eğitim Merkezi Ulusal Savunculuk Bölüm Başkanı Valentina Potapova, Kırım’daki eğitim sisteminin bir beyin yıkama mekanizmasına dönüştüğünü vurguladı. Kimliğin hayatın ilerleyen dönemlerinde yeniden kazanılabileceğini ancak bozulan "siyasi bilincin" tamirinin çok daha zor olduğunu belirten Potapova, "Rusya Federasyonu bugün eğitim sistemi aracılığıyla çocuklara savaşı normal bir olgu gibi algılamayı, Rus saldırganlığını haklı görmeyi ve diktatörlüğe rıza göstermeyi öğretiyor. Eğitim, eleştirel düşünceyi yok ederek sadece savaşa hazır askerler yetiştiriyor. İşgal bittiğinde yüzleşeceğimiz en büyük sorun bu olacak." uyarısında bulundu. Bölgesel İnsan Hakları Merkezi Uzmanı Andriy Lutsık da Rusya'nın Kırım'da sadece kültürel mirası yok etmediğini, Ukrayna ve Kırım Tatar varlığını tamamen silerek yarımada üzerindeki kontrolünü kalıcı kılmak adına Kırım halkının siyasi ve kültürel kimliğine topyekûn, planlı bir imha saldırısı yürüttüğünü ifade etti.

Kırım’da dil soykırımı: Kırım Tatarca eğitim ve medyadan siliniyor

İşgal altındaki Kırım’da Rus işgal yönetiminin, Kırım Tatar dilini kamusal alandan silmeye yönelik sistematik bir politika izlediği bildirildi. Eğitim, medya ve yayıncılık alanlarında kaynakların kısıtlanmasıyla dilin kullanımı her geçen gün daralıyor. Kırım.Realii (Krym.Realii) haber ajansına konuşan bir hak savunucusu, işgalci yönetimin Kırım Tatarca üzerindeki baskılarını artırdığını ifade etti. Güvenlik gerekçesiyle ismini gizli tutan kaynak, Kırım Tatarca eğitim verdiği iddia edilen okullarda eğitimin giderek resmîleştiğini ve Rusçanın baskın hâle getirildiğini vurguladı. Bu durumun sadece okullarla sınırlı kalmadığı, medya ve kültür yayıncılığı üzerinde de ciddi bir asimilasyon baskısı kurulduğu belirtildi. EĞİTİMDE “KIRIM TATARCA BİLMEYEN MÜDÜR” DÖNEMİ Eğitim alanındaki baskının en somut örneklerinden biri Akmescit’teki (Simferopol) Yağmurça (Fontanı) mahallesinde yaşanıyor. Hak savunucusunun aktardığına göre, gelecek yıl buradaki Kırım Tatarca eğitim veren okulun başına, Kırım Tatar dilini hiç bilmeyen bir müdür atanacak. MEDYA VE YAYINCILIKTA BÜYÜK KESİNTİ Bununla birlikte Rus işgal yönetimi tarafından Kırım Tatarca yayın yapması için kurulan "Millet" kanalında müdür pozisyonu kaldırılırken, programların büyük çoğunluğu Rusça olarak yayınlanmaya başladığı belirtildi. Ayrıca sözde müftülüğün basılı yayınlarında bile Rusça içeriklerin Kırım Tatarca içerikleri geçtiği gözleniyor. İşgalcilerin kontrolündeki İsmail Gaspıralı Medya Merkezi’nin de kitap yayın kapasitesini dört kat düşürdüğünü aktaran hak savunucusu, “Eskiden yılda 20 kitap basılırken, bu sayı finansman kısıtlamalarıyla 5’e geriledi. Ayrıca basılan Kırım Tatarca eserlerin mutlaka 'iki dilli' (Rusça-Kırım Tatarca) olma zorunluluğu getirildi.” dedi. TOPLUMUN CEVABI: MİLLÎ SOSYAL MEDYA İÇERİK ÜRETİCİSİ Rus işgal yönetiminin bu kısıtlama ve asimilasyon politikalarına karşın, Kırım Tatar toplumu içinde öz değerlerini koruma refleksi gelişiyor. Hak savunucusu, halkın Kırım Tatarca içerik üreten millî bloggerlara olan talebin arttığını belirtti. Sosyal medya üzerinden yürütülen bu sivil inisiyatifler, dilin korunması için dijital bir direniş alanı oluşturuyor.

Rusya işgal altındaki Ukrayna bölgelerine 100 bin Rus daha yerleştirmeyi planlıyor

Rusya, işgal altında tuttuğu Ukrayna bölgelerindeki demografik yapıyı değiştirme faaliyetlerini sürdürüyor. Kremlin yönetiminin, işgal altındaki topraklara Rusya’nın ekonomik açıdan en geri kalmış bölgelerinden yaklaşık 100 bin kişiyi daha yerleştirmeyi hedeflediği öğrenildi. Rus işgali altındaki Kırım başta olmak üzere Ukrayna topraklarında faaliyet yürüten Sarı Kurdele direniş hareketinin aktardığı bilgilere göre, Rusya’nın Hakasya, Buryatya, Tuva, Çuvaşistan ve Adige gibi bölgelerden getirilecek 100 bin kişi işgal altındaki Ukrayna bölgelerine yerleştirilecek. İşgal altındaki Luhansk, Donetsk, Zaporijjya ve Herson bölgeleri için hazırlanan sözde "kalkınma planları" kapsamında sunulan bu toplu yerleşim hamlesi, kamuoyuna "bölgesel restorasyon" ve "ekonomik kalkınma" programı adı altında pazarlanıyor. Ancak uzmanlar ve aktivistler, bu sürecin asıl amacının yerel Ukrayna halkını azınlıkta bırakmak ve Moskova'nın bölge üzerindeki totaliter kontrolünü perçinlemek olduğunu vurguluyor. SİSTEMLİ YER DEĞİŞTİRME VE ASİMİLASYON POLİTİKASI Rusya Federasyonu'nun "depresif" olarak adlandırılan ve yaşam standartlarının en düşük olduğu bölgelerinden seçilen bu kitlelerin transferi, eş zamanlı olarak yerli halkın baskıyla göç ettirilmesi sürecine eşlik ediyor. Aktivistler, bu politikanın sadece bir yerleşim programı değil, uluslararası hukuka aykırı sistematik bir demografik müdahale olduğuna dikkat çekiyor. Ukrayna kimliğini silmeyi hedefleyen bu yapay nüfus artışı, işgal edilen toprakların Rusya'ya tam entegrasyonu için bir araç olarak kullanılıyor.

İşgal altındaki Kırım’da "Latince" avı devam ediyor: 500 tabela zorla değiştirildi

Rus işgal yönetimi, Kırım’da kamusal alanda dil çeşitliliğini sınırlamaya yönelik yeni adımlar atıyor. Yarımadada "yabancı kelimeler" içeren yaklaşık 500 reklam tabelasının Rusça karşılıklarıyla değiştirildiği bildirildi. Kırım Tatar Kaynak Merkezinin aktardığına göre, Kırım’daki Rus işgal yönetimi, sokaklardaki Latin harfli tabelalar ve "yabancı dildeki" ticari ünvanları tek tek kaldırılıyor. “KIRIM: KİRİL ALFABESİ BÖLGESİ” PROJESİ Kırım’daki sözde parlamentonun başkanı, Latin harflerine karşı yürütülen bu operasyonun 2026 baharında Rusya Federasyon Konseyine taşınacağını duyurdu. İşgal yönetimi, Kırım’ı tamamen Kiril alfabesinin egemen olduğu bir bölgeye dönüştürecek "Kırım: Kiril Bölgesi" adlı bir mimari ve sanatsal stil projesini yasalaştırmak istiyor. İŞLETMELERE “DÜŞMAN ALFABESİ” TEHDİDİ Latin alfabesiyle yazılmış tabelalar işgalci yetkililer tarafından fiilen "düşman unsuru" olarak kabul ediliyor. İş yerlerinde Latin harfli yazı bulunan girişimcilere resmî ihtarnameler gönderiliyor. Yazıları değiştirmeyen işletmeciler ağır idari yaptırımlar ve para cezalarıyla tehdit ediliyor. Kırım Tatar Kaynak Merkezi, söz konusu adımların işgal altındaki yarımadada nüfus üzerindeki baskı politikasının parçası olduğunu vurguladı. Açıklamada, Latin alfabesinin yasaklanmasının yalnızca girişim özgürlüğünü sınırlamakla kalmadığı, aynı zamanda kültürel ve dilsel alanın Rus standartlarına göre tek tipleştirilmesini amaçladığı belirtildi. Hak savunucuları, bu politikanın özellikle Ukrayna’nın yerli halkları açısından risk taşıdığına dikkat çekiyor. Tarihsel olarak Latin alfabesini kullanan Kırım Tatarca üzerindeki baskının arttığı, dilsel kısıtlamaların Kırım Tatarlarının millî kimliğinin aşındırılmasına yönelik bir asimilasyon aracı haline geldiği ifade ediliyor. İŞGALCİLERDEN KIRIM’DA “LATİN ALFABESİ” BASKISI Sözde Kırım Parlamentosu Başkan Yardımcısı Sergey Tsekov, daha önce tüm resmî belgelerde ve kamusal alanlardaki yazılarda yalnızca Kiril alfabesinin kullanılmasını savunarak Latin alfabesini “vatansever olmayan” olarak nitelendirmişti. İşgal yönetimi yarımadadaki Latin alfabesiyle yazılan tabelaları 1 Mart'a kadar değiştirme talimatı vermişti.

Kremlin'den Kırım'da yeni Ruslaştırma operasyonu

Rus işgal yönetimi, Kırım’da Ukrayna ve Kırım Tatar kimliğini silmeye yönelik yeni bir "Ruslaştırma" programı başlattı. Moskova’nın 2036 stratejisi doğrultusunda Kırım için beş yıllık bir yol haritası hazırlayan işgal yönetimi, Yarımada'daki etnik farklılıkları “Rus kimliği” çatısı altında toplamak amacıyla dil politikalarından kültürel yaşama kadar uzanan kapsamlı bir asimilasyon sürecini devreye sokmayı planlıyor. Kırım’ın Kremlin kontrolündeki sözde "Etnik İlişkiler Devlet Komitesi", Kremlin’in talimatıyla 2036 yılına kadar sürecek yeni "Devlet Ulusal Politika Stratejisi"ni uygulamaya koyduğunu duyurdu. Sözde Etnik İlişkiler Devlet Komitesi Başkanı iş birlikçi Ruslan Yakubov tarafından basın toplantısıyla duyurulan plan, Yarımada'nın özgün kültürel dokusunu Rus kültürü lehine baskılamayı amaçlıyor. “RUS KÜLTÜRÜ VE DİLİ KORUMA” KILIFI ALTINDA RUSLAŞTIRMA STRATEJİSİ Savaş suçlusu Vladimir Putin’in Kasım 2025’te onayladığı strateji belgesine dayanan bu planın odak noktasının "Rus dilinin, kültürünün ve Rus kimliğinin korunması" olduğu açıklandı. Yakubov, “Bu kapsamda Kırım'da düzenleyeceğimiz etkinliklerde Rus dilini ve kültürünü popülerleştirmeye yönelik etkinliklere daha fazla önem vereceğiz." dedi. İşgal yönetimi, "Rus kimliğinin güçlendirilmesi" adı altında Kırım’daki Kırım Tatarları ve Ukrainler başta olmak üzere halkların kültürel eserlerini Rusçaya çevirerek özgün dilleri kamusal alandan tamamen dışlamayı hedefliyor. Bununla birlikte işgal yönetimi, temmuz ve ağustos aylarında "Rusya Biziz" (Rossiya – eto mı) başlıklı bir festival düzenleyeceğini duyurdu. Turizm sezonuna denk getirilen bu festival, Kırım’daki yerli halkların geleneklerini sergilemekten ziyade, Yarımada'yı Rusya’nın ayrılmaz bir parçası gibi göstermeyi amaçlayan bir propaganda aracı olarak kullanılacak.

Kırım’da kültürel baskı: Latin alfabesiyle yazılmış tabelalar Kiril’e dönüştürülüyor

İşgal altındaki Kırım’da Kremlin kontrolündeki sözde yönetim, kültürel alan üzerindeki baskısını artırmaya devam ediyor. Sözde Kırım Parlamentosu Başkan Yardımcısı Sergey Tsekov, son altı ayda işletmelerin Latin alfabesiyle yazılmış reklam tabelalarının yaklaşık yarısını Kiril alfabesiyle değiştirdiğini açıkladı. 1 MART’A KADAR ZORUNLU DEĞİŞİM Tsekov, “Rus Dilinin Kullanımı ve İç Dil Politikasının Geliştirilmesi” başlığıyla düzenlenen toplantıda yaptığı konuşmada, Latin alfabesi ve yabancı dillerdeki tabelaların sayısının son altı ayda yüzde 50 oranında azaltıldığını belirterek, “Bu çalışmayı sürdürmemiz gerekiyor.” dedi. Sözde Yerel Yönetimler Birliği Başkanı Boris Yegorov ise Kırım genelinde hâlâ 647 tabelanın (yaklaşık yüzde 44) Latin alfabesi veya yabancı dillerde olduğunu, bunların 1 Mart’a kadar değiştirilmesinin zorunlu olduğunu söyledi. Yegorov, bu tarihte kamusal alanda “Rus dilinin korunmasına yönelik yasanın” yürürlüğe gireceğini hatırlattı. Turistik bölgelerde faaliyet gösteren bazı işletmelerin ise sezon öncesi tabelalarını değiştirmeyi taahhüt ettiğini ifade etti. Tsekov ayrıca, bazı girişimcilerin tabelalarını Kiril alfabesine çevirmek istemediğini ve bu nedenle Latin alfabesi veya yabancı dillerde marka tescili için başvuruda bulunduğunu da dile getirdi. İŞGALCİLERDEN KIRIM’DA “LATİN ALFABESİ” BASKISI Sözde Kırım Parlamentosu Başkan Yardımcısı Sergey Tsekov, daha önce tüm resmî belgelerde ve kamusal alanlardaki yazılarda yalnızca Kiril alfabesinin kullanılmasını savunarak Latin alfabesini “vatansever olmayan” olarak nitelendirmişti. Kırım Tatarları açısından bu uygulama, teknik bir düzenlemeden çok daha fazlası olarak değerlendiriliyor. Yarımadanın yerli halkı olan Kırım Tatarları için Latin alfabesinin tasfiyesi, dilsel ve kültürel kimliğe yönelik yeni bir darbe olarak görülüyor. Uzmanlar, bu politikanın Kırım Tatar dilinin eğitim, medya ve dijital alandaki kullanımını ciddi biçimde kısıtlayacağına, ayrıca Ukrayna ve Türk dünyasıyla olan kültürel bağları zayıflatmayı hedeflediğine dikkat çekiyor. İşgalcilerin söz konusu politikasını Kırım Haber Ajansına (QHA) değerlendiren Kırım Tatar tarihçi Gülnara Abdullayeva, Rusya’nın işgal altındaki Kırım’da izlediği dil politikasının, Kırım Tatarlarını Ukrayna’dan ve Türk dünyasından izole etmeyi amaçlayan daha geniş bir asimilasyon stratejisinin parçası olduğuna dikkat çekmişti.

İşgal altındaki Kırım’da “Latin alfabesi” baskısı: "Yasak, asimilasyon politikasının parçası"

İşgal altındaki Kırım’ın Kremlin kontrolündeki sözde yönetimi, kültürel alan üzerindeki kontrolünü artırmaya yönelik yeni bir adım attı. Sözde Kırım Parlamentosu Başkan Yardımcısı Sergey Tsekov, tüm resmî belgelerde ve kamusal alanlardaki yazılarda yalnızca Kiril alfabesinin kullanılmasını savunarak Latin alfabesini “vatansever olmayan” olarak nitelendirdi. Kırım Tatarları açısından bu çağrı, teknik bir düzenlemeden çok daha fazlası olarak değerlendiriliyor. Yarımadanın yerli halkı olan Kırım Tatarları için Latin alfabesinin yasaklanması, dilsel kimliğe yeni bir darbe, Ukrayna ve Türk dünyasıyla bağların koparılması anlamına geliyor. Uzmanlar, bu yaklaşımın modern eğitim, medya ve dijital alanda Kırım Tatar dilinin kullanımını da ciddi biçimde kısıtlayacağına dikkat çekiyor. “BU SADECE BİR ALFABE MESELESİ DEĞİL…” İşgalcilerin söz konusu politikasını Kırım Haber Ajansına (QHA) değerlendiren Kırım Tatar tarihçi Gülnara Abdullayeva, Latin alfabesine yönelik baskının dilbilimsel değil, tamamen siyasî bir karar olduğunu vurgulayarak, “Latin alfabesinin yasaklanması sadece alfabe meselesi değil. Bu, Kırım Tatar halkının kültür politikasını kontrol etme ve onları Ukrayna ve Türk dünyasından ayırma girişimidir.” diyerek Latin alfabesinin Kırım Tatar dili için tarihsel ve doğal bir zemin olduğunu hatırlattı. Tarihçiye göre 1920’li yıllarda Kırım Tatar aydınlar, dili halka daha erişilebilir kılmak ve Türk dünyasıyla ilişkileri güçlendirmek amacıyla Latin alfabesine geçmişti. Bu süreç, eğitimden basına, tiyatrodan bilime kadar geniş bir kültürel canlanma dönemini de beraberinde getirmişti. RUSLAŞTIRMA POLİTİKASI 1930’lu yıllarda Sovyet yönetiminin dayattığı Kiril alfabesinin ise tarafsız bir tercih olmadığını vurgulayan Abdullayeva’ya göre bu adım, Kırım Tatarlarını dünya Türk kültüründen izole etmeyi ve Ruslaştırma politikasını derinleştirmeyi amaçlıyordu. “Kiril alfabesine geçiş, dili siyasi merkeze tâbi kılmanın ve Türk dünyasıyla bağları koparmanın bir yoluydu” diyen Abdullayeva, günümüzdeki uygulamaların Sovyet dönemindeki yöntemlerin yeni koşullarda tekrarı olduğunu vurguladı. GENÇ KUŞAK İÇİN YENİ ENGELLER Uzmanlara göre Latin alfabesinin kamusal alandan dışlanması, özellikle genç kuşaklar için ciddi sonuçlar doğuracak. Eğitim, internet ve çağdaş kültürel üretimde Latin harflerinin yaygın kullanımı dikkate alındığında, bu yasak Kırım Tatar gençlerin ana dillerine erişimini daha da zorlaştıracak. Abdullayeva, “Latin alfabesinin yasaklanması, gençlerin ana dillerini modern dünyada öğrenme ve kullanma imkanlarını fiilen ortadan kaldırıyor.” şeklinde vurguladı. Kırım Tatarları için dilin kimliklerinin ve kendi topraklarında var olma hakkı mücadelesinin en önemli sembollerinden biri olduğunu belirten Abdullayeva, “Kırım Tatarları için dil sadece bir iletişim aracı değil. Hafıza, tarih ve geleceğe sahip olma hakkıdır. Latin alfabesinin yasaklanması, onları bu gelecekten mahrum etme girişimidir.” dedi. Tarihçi, Rusya’nın işgal altındaki Kırım’da izlediği dil politikasının, Kırım Tatarlarını Ukrayna’dan ve Türk dünyasından izole etmeyi amaçlayan daha geniş bir asimilasyon stratejisinin parçası olduğuna dikkat çekti. UKRAYNA'DAN KIRIM TATARCA İÇİN LATİN ALFABESİ ADIMI Ukrayna Bakanlar Kurulu, 3 Nisan 2025’te aldığı kararla Kırım Tatarca İmla (Yazım) Kılavuzu önerisini kabul etmişti. Kılavuz, 2021’de onaylanan Latin alfabesine dayalı Kırım Tatar dili alfabesi temel alınarak hazırlandı. Böylece, Ukrayna Bakanlar Kurulu tarafından 23 Şubat 2022 tarihinde onaylanan 2022-2032 Kırım Tatar Dilinin Geliştirilmesi Stratejisi ve Ukrayna Bakanlar Kurulunun 28 Temmuz 2023 tarihli “Kırım Tatar Dilinin Yazımının Geliştirilmesi Sorunları” başlıklı kararnamesi ile öngörülen önemli görevlerden biri, Ukrayna'nın yerli halkı olan Kırım Tatar halkının dilini ve kimliğini koruma-geliştirme hakkının gerçekleşmesini sağlamak amacıyla yerine getirilmiş oldu.

Doğu Türkistan’da süren sessiz çığlık: 9 Aralık Uygur Soykırımı Günü

9 Aralık, Uygur Türklerinin yaşadığı soykırımı dünyaya duyurmak için önemli bir gün. Uygurlar, işgal altındaki Türk yurdu Doğu Türkistan'da son yıllarda kapsamlı bir baskı, zorla çalıştırma ve kültürel soykırıma maruz kalıyor. Çin hükûmetinin bölgedeki Uygur Türklerine yönelik gerçekleştirdiği baskılar, insanlık dışı uygulamalar ve sistematik soykırım, dünya genelinde yoğun tepkiler alıyor. 9 ARALIK UYGUR SOYKIRIMI GÜNÜ Bağımsız Uygur Mahkemesi, Eylül 2021 yılında başlattığı incelemeler neticesinde Çin'in Doğu Türkistan'da soykırım işlediğine dair güçlü delillere dayanarak aylarca süren soruşturmanın ardından 9 Aralık'ı Uygur Soykırımı Günü ilan etmişti. Mahkeminin başında ise ünlü yargıç ve savaş suçlarıyla suçlanan eski Sırp devlet başkanı Slobodan Miloşeviç’in yargılanması konusunda oynadığı etkin rolle tanınan Prof. Sir Geoffrey Nice oldu. Geoffrey Nice, geçmiş tecrübelerine dayanarak yürüttüğü soruştumalara ilişkin yaptığı açıklamasında, Çin'in kasten ve sistematik bir şekilde Uygur Türklerinin nüfusunu azaltma politikası uyguladığını, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping de dahil üst düzey bürokratların, Doğu Türkistan bölgesindeki Uygur Türklerine karşı uygulanan suçlarda "birincil sorumluluğu" olduğunu bildirmişti. EKONOMİK ÇIKARLAR BİR ÇOK ÜLKEYİ SUSTURDU 9 Aralık, bu vahşeti dünya gündemine taşımak ve Çin’in uyguladığı insan hakları ihlâllerine karşı tepkisini artırmak amacıyla soykırım günü olarak kabul edildi. Ancak, uluslararası toplumun tepkisi, bu noktada dünyadaki Uygur diasporaları tarafından yeterli görülmüyor. Çin’in uygulamaları çoğu zaman göz ardı ediliyor. Birçok ülke, ekonomik ve diplomatik ilişkiler nedeniyle susmayı tercih ediyor. Uygurların yaşadığı acı, dünya üzerinde bir halkın kimliğini, kültürünü ve yaşam hakkını yok etme süreci olarak tarihe geçti.

#Asimilasyon