Kırım Tatar millî hareketi emektarı Ayşe Seytmuratova vefatının ilk yılında anılıyor

Kırım Tatar halkının haklı davasını dünyaya duyuran efsanevi insan hakları savunucusu ve Kırım Tatar millî hareketi emektarlarından Ayşe Seytmuratova, aramızdan ayrılışının birinci yıl dönümünde rahmet ve saygıyla anılıyor.

Hayatı sürgünler, zindanlar ve amansız bir adalet mücadelesiyle geçen Seytmuratova'nın vefatının ilk yıl dönümü vesilesiyle bir anma mesajı yayımlayan Kırım Tatar Millî Meclisi (KTMM) Başkanı Refat Çubarov, onun ömrünü halkına adadığına vurgu yaptı.

KTMM Başkanı Refat Çubarov, yayımladığı anma mesajında şu ifadelere yer verdi:

Acı bir tarih... Bugün Ayşe Abla Seytmuratova’nın vefatının birinci yıl dönümü. Kendisi 1 Haziran 2025 tarihinde, 89 yaşında, Rus barbarları tarafından işgal edilen Kırım’da hayatını kaybetti. Akmescit’te (Simferopol) toprağa verildi. Ayşe Abla, halkına fedakarlıkla и adanmışlıkla hizmet etmenin en büyük örneğidir. Allah rahmet eylesin.

7 YAŞINDAYKEN SÜRGÜNÜ YAŞADI

11 Şubat 1937'de Kırım’ın Acı Eli köyünde doğan Ayşe Seytmuratova, henüz 7 yaşındayken 18 Mayıs 1944 Kırım Tatar Sürgün ve Soykırımı’nı yaşadı. Babası İkinci Dünya Savaşı'nda kaybolmuştu; annesi ve 6 kardeşiyle birlikte Özbekistan’ın Semerkand bölgesine sürüldü. Aile, eski bir eşek ahırında hayatta kalma mücadelesi verdi. En büyüğü 17 yaşında olan ağabeyleri ağır maden işlerinde çalışırken, 8 kişi tek bir işçi barakasında yaşadı. Seytmuratova, çocukluk yıllarında çektiği bu büyük acıları, hayatının sonuna kadar sürecek olan adalet mücadelesinin çıkış noktası haline getirdi..

AKADEMİK KARİYERİ "KIRIM TATARI" OLDUĞU İÇİN ENGELLENDİ

Zor şartlar altında Semerkand Üniversitesi Tarih Fakültesini 1957 yılında başarıyla tamamlayan Seytmuratova, akademisyen olmak istiyordu. Ancak Kırım Tatarı kimliği nedeniyle yüksek lisans yapması engellendi. Yıllar süren mücadelenin ardından 1967’de Özbekistan Bilimler Akademisi Tarih Enstitüsüne kabul edilse de Kırım Tatar millî hareketine katıldığı gerekçesiyle buradaki eğitimini tamamlamasına izin verilmedi.

SOVYET REJİMİ TARAFINDAN 2 KERE ALIKONULDU

Ayşe Seytmuratova 1967 ve 1971 yıllarında “Sovyet yönetimini itibarsızlaştıran materyallerin üretimi ve dağıtımı” suçlamasıyla alıkonuldu. İlk kez denetimli serbestlik cezasına çarptırılan Seytmuratova, 1971’de 3 yıl hapis cezasına mahkûm edildi. Hapis cezasını Seytmuratova, Mordovya kamplarında geçirdi.

Serbest bırakıldıktan sonra Seytmuratova, Kırım Tatar millî hareketindeki faaliyetlerini devam ettirerek Kırım’da kayda geçmeye çalışan Kırım Tatar ailelerine karşı takibatlar hakkında bilgi toplamaya başladı. Elde ettiği bilgiler, o dönemde Sovyet rejimi tarafından insan hakları ihlali olaylarını kayda geçiren “Güncel Olaylar Kroniği” adlı insan hakları bülteninde yayımlandı.

YURT DIŞINDA KIRIM TATARLARININ SESİ OLDU

Üçüncü kez alıkonulma tehdidi ile karşı karşıya kaldıktan sonra Seitmuratova, ABD’ye çıkış yapmayı başardı. Orada Özgürlük Radyosu sunucusu olarak çalışmaya başladı. Rusça, Özbekçe ve Azerbaycan Türkçesi ile programlar sunan Seytmuratova Kırım Tatar millî hareketi, Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu, Kırım Tatar halkının haklarının ihlallerini tüm dünyaya duyurdu.

Yurt dışında yaşadığı zaman Seytmuratova birçok uluslararası konferansına katıldı ve ABD Senatosunda konuşma yaptı.

11 yıl ABD’de yaşadıktan sonra 1990’da Özbekistan’a döndü daha sonra ise vatan Kırım’a geri dönüş yaptı. Vatana döndükten sonra Ayşe Seytmuratova, Kırım Tatarlarına insani yardım sağlamak amacıyla Merhamet Evi Vakfını kurdu.

RUS İŞGALİNİ KINADI

Kırım’ın Rus işgalini kınayan Ayşe Seytmuratova, Mart 2014’te Kremlin yönetimi ile işbirliği yapan müftü Emirali Ablayev’e seslenirken şu ifadelerini kullandı:

Kırım Tatarlarının gelecekteki devleti Ukrayna halkıyla birlikte inşa edilmelidir, başarıya ancak Ukrayna ile birlikte ulaşacağız.

"UZAYLILAR BİLE KIRIM'A GELSE BURAYI TERK ETMEYECEĞİZ"

Akmescit’te 2019’da düzenlenen bir etkinlikte Kırım Tatar gençlerine konuşan Seytmuratova tüm baskılara rağmen Kırım Tatarlarının Kırım’da yaşamaya devam etmesi gerektiğini vurgulayarak, “Uzaylılar bile Kırım’a gelse biz burayı terk etmeyeceğiz.” ifadelerini kullanmıştı.