Bağlama ustası Topal: Bağlama, âşığın gönlündeki duyguların ezgiye dönüşmesinde en önemli araçtır

Erzurum'un tozlu atölyelerinden yetişen ve bağlama yapımını bir "duygu aktarımı" olarak gören Kenan Topal, mesleğin sırlarını, ağaçların dilini ve geleneksel luthierliğin geleceğini Kırım Haber Ajansına (QHA) anlattı.

1982 yılında Erzurum’da dünyaya gelen Kenan Topal, bağlama yapımıyla henüz küçük yaştayken babasına ait saz atölyesinde tanıştığını, başlangıçta kendisi için oyuncaklar yaparken daha sonra minyatür enstrümanlar yaptığını aktardı.

Henüz 11 yaşındayken okuldan ayrılarak babasının yanında çalışmaya başladığını söyleyen zanaatkâr, ilk bağlamasını ilkokul öğretmeninin oğluna hediye etmek amacıyla yaptığını ifade etti.

Müzik enstrümanları yapan ve onaran kişi anlamına gelen luthierliğe tutkuyla bağlı olduğunu belirten Topal, bu zanaatı öğrenmek isteyen gençlere destek olmaktan, bilgi ve birikimini aktarmaktan son derece memnun olduğunun altını çizdi.

“SAZIN KALİTELİSİ OZANIN İFADESİNİ DOĞRUDAN ETKİLER”

Bağlamanın âşığın gönlündeki duyguların ezgiye dönüştüren bir araç olduğunu kaydeden Topal, “Hüzün, aşk, mutluluk, coşku ya da haksızlığa karşı bir başkaldırı… Tüm bu duyguların dili bağlamadır. Bu geleneğin üreticisi olmak büyük bir sorumluluktur. Genç yaşlarımda, büyük ozanlardan Âşık Yaşar Reyhani’ye saz yaparken bana söylediği şu söz hiç aklımdan çıkmaz; ‘Oğul, yaşlandım; doğru dürüst saz çalamıyorum. Bana öyle bir saz yap ki kendi kendine çalsın.’ Bu söz, sazın kalitesinin ozanın ifadesini doğrudan etkilediğini bana çok net şekilde göstermiştir.” dedi.

Topal, bağlamanın diğer çalgılar gibi geleneksel bir şekilde çeşitli ağaçlardan yapıldığını ancak günümüzde gelişmekte olan fiber ve kompozit gibi yeni materyallerin de üretimde kullanıldığını belirtti.

Bir bağlamayı iyi yapan şeyin hangi ağaçtan yapıldığından çok kim tarafından yapıldığının önemine işaret eden Topal, “Toplumda ‘en iyi saz şu ağaçtan olur’ gibi yanlış bir algı var. Özellikle dut ağacına yoğun talep, bu ağacın ve ardıcın tükenmesine yol açmaktadır. Ben üvez ağacının bağlama yapımı için çok uygun olduğunu gördüm. En iyi saz hangi ağaçtan olur değil, hangi ustadan çıkar diye sorulmalıdır.” diye konuştu.

"EN ÖNEMLİ UNSUR TECRÜBEDİR"

Mesleğinin gelişmiş ülkelere kıyasladığında yeterince değer görmediğini söyleyen Topal, sözlerini şöyle sürdürdü:

Gelişmiş ülkelerde luthierlik mesleği büyük değer görmektedir. Ancak ülkemizde bu değeri maalesef yeterince göremiyoruz. Örneğin, yeni başlamış bir keman yapımcısı bile yaptığı enstrümanı yüksek fiyatlara satabilirken, 40 yılını bu işe vermiş bir bağlama ustasının eseri aynı değeri görmeyebiliyor. Bu durum gençlerin mesleğe olan ilgisini olumsuz etkiliyor.

Mesleğine ilgi duyabilecek gençlere önerilerde bulunan Topal, “Gençler önce bu mesleğin ustalarını ve onların çalışmalarını iyi araştırmalarıdır. Mümkün olduğunca farklı ustalarla tanışıp onların birikimlerinden faydalanmalıdırlar. Bunun dışında en önemli unsur tecrübedir. El ustalığı, zamanla ve sürekli tekrar ile gelişir. Bu yüzden işin kolayına kaçmadan, geleneği en temel yöntemlerle öğrenmeleri gerekir.” değerlendirmesini yaptı.