Özbekistan’dan İran’ın hadsiz “Pers mirası” paylaşımlarına nota

Özbekistan Dışişleri Bakanlığı, İran’ın yurt dışındaki bazı diplomatik temsilciliklerinin Semerkant’ın tarihî ve kültürel mirasına ilişkin provokatif paylaşımları nedeniyle İran’ın Taşkent Büyükelçisi Muhammed Ali Eskandari’yi 23 Ekim’de Bakanlığa çağırdı.

Kun.uz’un haberine göre, Bakanlık Sözcüsü Omonulla Fayziyev’in yaptığı açıklamaya göre görüşmede, Özbekistan’ın kesin itirazını içeren protesto notası İran tarafına teslim edildi. Taşkent yönetimi, paylaşımların Semerkant’ın mirasını tek taraflı ve siyasi amaçlarla yorumladığını belirtti.

SEMERKANT’IN ÖZBEK HALKININ TARİHİNDEKİ YERİ VURGULANDI

Görüşmede, Semerkant, Buhara, Hive ve Özbekistan’ın diğer tarihî şehirlerinin mirasının, yüzyıllar içinde şekillenen zengin ve çok yönlü tarihî ve kültürel gelişimin ayrılmaz bir parçası olduğu vurgulandı.

Semerkant’ın tarihî ve kültürel kimliğinin, Özbek halkının asırlık tarihini, devlet geleneğini ve kültürel gelişimini yansıttığına dikkat çekildi. Diplomatik temsilciliklerin resmî hesaplarında yayımlanan içeriklerin karşılıklı saygı ve güven ilkelerine uygun olması, tarihî ve kültürel konuları siyasallaştırmaması gerektiği belirtildi.

Özbekistan, ilgili paylaşımların kaldırılmasını ve benzer olayların tekrarlanmaması için gerekli tedbirlerin alınmasını talep etti. İran ile karşılıklı saygı ve güvene dayalı ilişkilere önem verildiği, ancak tarihî ve kültürel mirasın tek taraflı yorumlanmasına karşı ilkesel tutumun sürdürüleceği bildirildi.

TARTIŞMA RUBIO’NUN REGİSTAN PAYLAŞIMIYLA BAŞLADI

Tartışma, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun 19 Ekim’de Semerkant ziyareti sırasında Registan Meydanı’ndan video ve fotoğraflar paylaşmasının ardından başladı.

Rubio, açıklamasında Semerkant’ın dünya ticaretindeki tarihî önemine dikkat çekerek, “Bugün burada olmak benim için bir onurdur, sadece tarihi anmak için değil, aynı zamanda geleceğin fırsatları üzerine düşünmek için de.” ifadelerini kullanmıştı.

İran’ın Erivan, Amsterdam ve Sofya büyükelçiliklerinin de aralarında bulunduğu diplomatik temsilcilikler, Rubio’nun daha önce Atina’da Pers medeniyetine ilişkin açıklamalarını hedef alan paylaşımlar yaptı. Temsilcilikler, Registan’ı “Pers medeniyetinin ve mimarisinin bir parçası” olarak nitelendirerek Rubio’nun burada görüntülenmesini çelişkili bulduklarını savundu.

BBC’nin aktardığına göre Rubio’nun 7 Ekim’de Atina’da yaptığı konuşmada antik Pers devletini Yunan medeniyetinin düşmanı olarak sunması, İran’da tepkilere yol açmıştı.