Rus saldırıları Ukrayna’nın un sektörünü vuruyor: Aktif değirmen sayısı yüzde 31 azaldı

Rusya’nın yürüttüğü topyekûn işgal girişimi ve özellikle altyapıya yönelik sistematik saldırıları Ukrayna’nın un ve tahıl işleme sektörüne darbe vurmaya devam ediyor.

Ukrayna merkezli öncü bir tarım danışmanlığı ve piyasa araştırma şirketi UkrAgroConsult verilerine göre, savaşın başından bu yana Ukrayna genelinde faaliyet gösteren aktif değirmenlerin sayısı yüzde 31 oranında azalarak 678’den 466’ya geriledi.

Yalnızca son iki ay içerisinde Rus ordusunun düzenlediği hava saldırılarında üç büyük un üretim tesisi ağır hasar gördü.

Üretim kapasitelerine bakıldığında, 2024 yılında Ukrayna’daki işletmeler toplam 3,5 milyon tonluk üretim kapasitesine karşılık yaklaşık 2,3 milyon ton un üretti. İç pazardaki tüketim ise nüfus hareketleri ve işgal altındaki bölgeler nedeniyle 2025 yılı itibarıyla 2,1 milyon tona geriledi. Savaş öncesinde yıllık ortalama 3 milyon ton seviyesinde olan iç pazar talebi, böylece yaklaşık yüzde 30 oranında daralmış oldu.

GİDERLER ARTTI, MARJLAR DÜŞTÜ: SEKTÖRÜN DİRENÇ MÜCADELESİ

Artan maliyetler, lojistik imkanların kısıtlanması ve iç pazardaki daralma un üreticilerinin kârlılığını olumsuz etkiledi. Sektördeki operasyonel kâr marjı yüzde 12 seviyelerinden yüzde 8’e geriledi.

Tüm olumsuz koşullara rağmen Ukraynalı un üreticileri üretime devam edebilmek için yatırımlarını sürdürüyor. 2022 yılında 542 milyon grivna seviyesinde olan yıllık ortalama sermaye yatırımı tutarı, 2023-2025 döneminde 1,21 milyar grivnaya yükseldi. Ayrılan bu bütçelerin büyük kısmı, tesislerin enerji bağımsızlığını (jeneratör, yenilenebilir kaynaklar) sağlamaya ve uluslararası kalite standartlarını entegre etmeye yönlendiriliyor.

DENİZ İHRACATINDAKİ DURMA NOKTASI VE KÜRESEL GIDA RİSKİ

Sektörü zorlayan bir diğer kritik etken ise deniz yolu ihracatının sekteye uğraması oldu. Temmuz ayı sonundan itibaren Büyük Odesa limanlarındaki yükleme faaliyetleri 15 kattan fazla düşüş kaydetti. Temmuz sonlarında limanlara yanaşan gemi sayısı günde 1-2’ye kadar gerilerken, ağustos ayında bu sayı sıfıra yaklaştı. Ukrayna ununun ve tahıl ürünlerinin ihracatındaki bu kesinti, öncelikle gıda ithalatına bağımlı olan üçüncü ülkeler için gıda güvenliği riskini tırmandırıyor.

Yaşanan kriz ortamına rağmen Ukrayna değirmenleri iç pazarı beslemeye, doğu ve güney bölgelerindeki lojistik hatlara un temin etmeye, ordu ihtiyaçlarını karşılamaya ve insani yardım programlarına ürün sağlamaya aralıksız devam ediyor.

Öte yandan Ukrayna, savaşa ve ağır yıkımlara rağmen Avrupa Birliği’ne (AB) organik ürün tedarik eden ilk 5 ülke arasındaki yerini koruyor. Ülkede uluslararası sertifikaya sahip 400’den fazla organik üretim işletmesi faaliyetini sürdürüyor.