Şefika Gaspıralı, doğumunun 140. yılında saygıyla yâd edildi

Türk dünyasındaki millî uyanış hareketlerinin bayraktarı, Kırım Tatarı İsmail Bey Gaspıralı'nın kızı ve Türk kadın hareketinin öncüsü Şefika Gaspıralı’nın doğumunun 140. yılı vesilesiyle Ankara'da “Şefika Gaspıralı: Bir Kadın, Bir Ömür” programı düzenlendi.

Şefika Gaspıralı Uluslararası Kadın Birliği ve Ankara Kent Konseyi iş birliğinde 4 Şubat 2026 tarihinde tertip edilen program, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu, Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk, silah arkadaşları ve şehitlerin anısına saygı duruşuyla başladı. Saygı duruşunun ardından ise İstiklal Marşı ve Kırım Tatar millî marşı “Ant Etkenmen” okundu.

"BİR TOPLUMDA KADINLAR GERİDE KALIRSA O TOPLUM GERİDE KALIR"

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Aile ve Sosyal Hizmetler Bölge Başkan Yardımcısı Aylin Nazlıaka’nın da iştirak ettiği programın açılış konuşmasını; Ankara Kent Konseyi Genel Koordinatörü Ömer Şan, Ankara Kent Konseyi Başkan Yardımcısı Süleyman Basa ve Ankara Kent Konseyi STK Proje Destek Çalışma Grubu Sözcüsü Habib Şeker yaptı.

Şefika Gaspıralı'nın babası İsmail Bey Gaspıralı ve gazeteciliği ile birlikte anılması gerektiğini belirten Ömer Şan, "Rusya'daki Türk kadın hareketinin öncülerinden birisi fakat sadece Rusya ile sınırlı kalmamış, Cumhuriyet döneminde büyük önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün Türk kadınına yapmış olduğu öncülüklerin de içerisinde yer alıyor." dedi.

Süleyman Basa, Şefika Gapıralı Uluslararası Kadın Birliğinin çalışmalarını övgüyle karşılayarak bu çalışmaların bütün Türk dünyasına örnek olması gerektiğini ifade etti.

"Güzel projelere imza atılması için ortak akılla bir araya gelip Kent Konseyi bünyesinde güzel çalışmalara imza atmayı umuyoruz." şeklinde konuşan Habib Şeker ise, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu, Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk'ün "Bir toplumda kadınlar geride kalırsa o toplum geride kalır" sözüne atıf yaparak sözlerini "Bir toplumda kadınlar ayağa kalkarsa dünya ayağa kalkar. Biz, kadınların ayağa kalkması için her daim ne yapmamız gerekirse çalışmaya hazırız." ifadeleriyle konuşmasını sonlandırdı.

“ŞEFİKA GASPIRALI BUGÜN YAŞASAYDI BU MÜCADELENİN DIŞINDA KALMAZDI”

Kırım Tatar Millî Meclisi (KTMM) Üyesi ve Şefika Gaspıralı Uluslararası Kadın Birliği Başkanı Gayana Yüksel, Şefika Gaspıralı’nın 1917 yılında I. Kırım Tatar Milli Kurultayı Başkanlık divanı üyesi ve iki dönem milletvekili olmasını yalnızca Türk kadın hareketi için değil, dünya tarihindeki kadınların mücadelesi açısından önemli bir gelişme olarak değerlendirdi. Kırım’ın Rusya tarafından işgalinin üzerinden 12 yıl, Rusya’nın Ukrayna’yı tokyekûn işgal girişiminin üzerinden ise 4 yıl geçtiğini kaydeden Yüksel, “Şefika Gaspıralı’nın anavatanı Kırım, şu an işgal altında. Eminim ki Şefika Gaspıralı bugün yaşasaydı bu mücadelenin dışında kalmazdı.” dedi. “Şefika Gaspıralı’yı, hatırasını ve yaptıklarını birlikte yaşatalım. Türkiye’ye yakışır, çok büyük bir konferans düzenleyelim, orada hep birlikte toplanalım. O konferansta insan hakları, kadın hakları, eğitim, aile ve çocuk, medya, gazetecilik gibi her türlü konu ortaya koyulur.” şeklinde konuştu. Konuşmasında Şefika Gaspıralı Uluslararası Kadın Birliğinin çalışmalarına da değinen Yüksel, “Birliğimiz, yalnızca Türk dünyasındaki kadın hareketinin bir devamı değildir. Gücümüzü birleştirerek yönetimde, yapılarda, anlayışlarda ve kadınların fırsatlara erişiminde gerçek değişimler yapabileceğimize inanıyoruz.” dedi.

TÜRKİYE CUMHURİYETİ’Nİ BİZ, CANIMIZDAN ÇOK SEVİP SAHİP ÇIKACAĞIZ

Şefika Gaspıralı Uluslararası Kadın Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Serra Menekay ise konuşmasında, Şefika Gaspıralı’nın hayatından ve İsmail Bey Gaspıralı’nın usûl-ü cedid eğitim hareketinden bahsetti. Menekay, Çarlık Rusyası’nda bütün Türk çocukların eğitimi önünde engeller olduğunu belirterek İsmail Bey Gaspıralı’nın bu hareketinin yalnızca yeni bir eğitim modeli değil, topyekûn bir aydınlanma hareketi olduğunu vurguladı.

Öte yandan, Şefika Gaspıralı’nın yalnızca 1917 senesinde, Avrupa içinde parlamentosunda kadın milletvekili olan ilk ülkenin Finlandiya olduğuna, ardından Kırım Halk Cumhuriyeti’nde Şefika Gaspıralı’nın Meclis Başkanı seçilerek dünyada bir ilke imza atmasına değinen Menekay, ayrıca, Kırım bayrağındaki tarak tamgaya dikkat çekerek “Ben bunu (tarak tamgayı) hep kulağımda taşıyorum, kulağıma küpe olsun diye. Neden biliyor musunuz? Biz, bir vatan kaybettik; o kulağımıza küpe olsun, daha da kaybedecek vatanımız yok, diye. Annemler Balkanlar’dan, babam Kırım’dan; ikisi de yok elimizde artık değil mi? Burası var ve burayı, bu laik demokratik Türkiye Cumhuriyeti’ni biz, canımızdan çok sevip sahip çıkacağız.” ifadelerine yer verdi.

ŞEFİKA GASPIRALI, ÖMRÜ BOYUNCA ÜÇ TÜRK YURDUNDA YAŞADI

Şefika Gaspıralı’nın hayatına dair bir filmin de gösterildiği programın sonunda, Şefika Gaspıralı’nın Azerbaycan’da bulunduğu süre içerisindeki faaliyetlerini anlatan Azerbaycan Kültür Derneği Kadın Kolları Başkanı Nesrin Ünal, "Şefika Hanım, 89 yıllık ömrünü, üç ayrı ülkede yaşadı: Doğup büyüdüğü, canından aziz bildiği Kırım, evlilik nedeniyle bulunduğu Azerbaycan ve çocuklarıyla kendisinin canını kurtarmak için kaçıp geldiği, sığındığı Türkiye Cumhuriyeti. Bu üç ülkenin de Türk yurdu olması, Şefika Gaspıralı gibi mensubiyet duygusu Türklük şuuru yüksek bir kadın için tek teselli kaynağıydı." dedi.

Programda ayrıca, Kırım Derneğinin müzik ve dans topluluğu Cıyın Ansamblı “Tım Tım” ve “Kırım Eskizleri” danslarını sergiledi.