Gizli belgeler ortaya çıktı: Rusya ile Çin arasında kritik askerî iş birliği

Birleşik Krallık merkezli Reuters haber ajansının ulaştığı gizli Rus askerî belgeleri ile iki Avrupalı yetkilinin verdiği bilgilere göre, Çin'in geçen yıl Rus askerlerine verdiği gizli askerî eğitim programı, Rusya Savunma Bakanı Andrey Belousov'un doğrudan onayıyla gerçekleştirildi. Belgeler, programın uygulanmasında hem Rus hem de Çin ordusundan en az dört generalin görev aldığını ortaya koyuyor.

Avrupalı yetkililer, Ukrayna'daki savaş sırasında gerçekleştirilen bu eğitim faaliyetlerinin iki ülke arasındaki askerî iş birliğinin stratejik boyutunu gözler önüne serdiğini ve Avrupa'da ciddi endişelere neden olduğunu belirtti. Çin ise söz konusu iddiaları reddederek Ukrayna savaşındaki tarafsızlık politikasını sürdürdüğünü savundu.

GİZLİ EMİR BELOUSOV TARAFINDAN VERİLDİ

Reuters'ın incelediği gizli Rus askerî belgelerinden biri, Ağustos 2025 tarihli ve "gizli" ibaresi taşıyan bir rapora dayanıyor. Belgede, Rusya Savunma Bakanı Andrey Belousov'un iç talimatı doğrultusunda Rusya Silahlı Kuvvetlerinden oluşan bir heyetin Çin Halk Kurtuluş Ordusuna (PLA) bağlı askerî eğitim tesislerinde düzenlenen kurslara katılmak üzere Çin'e gönderildiği ifade edildi.

Söz konusu belgelerde, eğitim programlarının yalnızca teorik bilgi aktarımıyla sınırlı kalmadığı, uygulamalı tatbikatları da kapsadığı belirtildi.

RADYOLOJİK, BİYOLOJİK VE KİMYASAL SAVUNMA EĞİTİMİ VERİLDİ

Belgelerde ayrıntıları yer alan eğitimlerden biri, Kasım 2025'te Pekin'de bulunan bir askerî tesiste gerçekleştirilen üç haftalık kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer tehditler (KBRN) savunma kursu oldu.

Raporda, Rus askerlerinin Çinli eğitmenler tarafından verilen derslere katıldığı, nükleer reaktör modeli üzerinde incelemelerde bulunduğu ve "kimyasal keşif", "radyasyon keşfi" ile havalandırma sistemlerinin kirlenmeye karşı korunmasına ilişkin eğitim aldığı aktarıldı.

Belgelerde yer alan fotoğraflarda, Rus askerlerinin sınıf ortamında Çinli eğitmenleri dinlediği ve çeşitli simülasyon ekipmanları üzerinde uygulamalı eğitim yaptığı görüldü.

Avrupalı yetkililerden biri, KBRN eğitimlerinin son derece hassas alanlardan olduğuna dikkat çekerek, bu kapsamda gerçekleştirilen iş birliğinin stratejik önem taşıdığını ifade etti.

ÇİN İDDİALARI REDDETTİ

Reuters'ın haberine ilişkin Rusya ve Çin savunma bakanlıkları yorum taleplerine yanıt vermedi.

Öte yandan Çin Dışişleri Bakanlığı ise yaptığı yazılı açıklamada, "Ukrayna krizine" ilişkin tutumlarının değişmediğini belirterek, "Söz konusu iddiaların tamamı asılsızdır." ifadelerini kullandı.

Pekin yönetimi, Ukrayna-Rusya Savaşı'nda taraf olmadığını ve çatışmanın çözümünde arabulucu rolü üstlenmeye çalıştığını savunuyor.

REUTERS DAHA ÖNCE DE EĞİTİMLERİ GÜNDEME GETİRMİŞTİ

Reuters, geçen ay yayımladığı başka bir haberinde de Avrupa istihbarat kurumları ile askerî belgelere dayandırdığı bilgiler doğrultusunda Çin'in Kasım ayında yaklaşık 200 Rus askerine eğitim verdiğini, bu askerlerin bir bölümünün daha sonra Ukrayna cephesine gönderildiğini bildirmişti.

Kremlin söz konusu haberi doğrudan yalanlamamış, yalnızca Batı basınında "asılsız bilgiler" yayımlandığını ileri sürmüştü.

AB DOĞRULADIĞINI AÇIKLADI

Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, 15 Haziran'da yaptığı açıklamada Brüksel'in kendi kaynakları aracılığıyla söz konusu eğitim faaliyetlerini doğruladığını ve bunun Avrupa güvenliği açısından sonuçlarını değerlendirdiğini söylemişti.

Çin ise Kallas'ın açıklamalarını "asılsız karalama" olarak nitelendirmişti.

AB YENİ ADIMLARI DEĞERLENDİRİYOR

Reuters'a konuşan Brüksel'deki bir yetkili, AB içerisinde Çin'e yönelik yeni tedbirlerin gündeme geldiğini söyledi.

Yetkili, Avrupa'nın Çin'e yalnızca ekonomik ortak olarak yaklaşmayı bırakması gerektiğini belirterek Pekin'in Rusya'nın savaş kapasitesini destekleyen temel aktörlerden biri hâline geldiğini ifade etti.

AB bugüne kadar Rusya'nın savaş sanayisini desteklediği gerekçesiyle çok sayıda Çinli şirketi yaptırım listesine almıştı.

EĞİTİM ANLAŞMASINI GENERALLER İMZALADI

Avrupalı yetkililerin Reuters'a verdiği bilgiye göre, eğitim faaliyetlerinin hukuki temelini oluşturan 2 Temmuz tarihli anlaşma Rus Tümgeneral Rustam Husainov ile Çin Kıdemli Albayı Sun Dayun tarafından imzalandı.

Reuters'ın ulaştığı diğer askerî belgelerde ise eğitimlere katılan üst düzey isimler de yer aldı.

Belgelere göre Rusya Kara Kuvvetleri Komutan Yardımcısı Orgeneral Rustam Muradov, Rus heyetine başkanlık etti.

Çin Halk Kurtuluş Ordusu Radyolojik, Kimyasal ve Biyolojik Savunma Akademisi Başkanı Tümgeneral Li Jinsun da eğitim programlarından birinin açılış törenine katıldı.

Rus Tümgeneral Vitaliy Gerasimov'un da Anhui eyaletindeki Bengbu kentinde düzenlenen eğitimlerden birine iştirak ettiği kaydedildi.

BELGELER ÇİN ORDUSUNUN GÜÇLÜ VE ZAYIF YÖNLERİNİ DE ORTAYA KOYDU

Reuters'ın incelediği iç değerlendirme raporlarında, Çin ordusunun kullandığı modern eğitim ekipmanları, simülatörler ve eğitmenlerin teorik bilgi düzeyi övgüyle değerlendirilirken, Çin ordusunun uzun yıllardır gerçek savaş deneyimi yaşamamış olması dikkat çekici bir eksiklik olarak kayda geçirildi.

Raporlarda Rus ordusunun Ukrayna'da dört yılı aşkın süredir sürdürdüğü savaş sayesinde geniş muharebe tecrübesi kazandığı, buna karşılık Çin ordusunun teknolojik kapasitesi yüksek olmasına rağmen onlarca yıldır büyük çaplı bir çatışmaya katılmadığı vurgulandı.

Reuters'ın gördüğü belgeler arasında, eğitimlere katılan tüm personelin isimleri, rütbeleri, doğum tarihleri, bağlı bulundukları birlikler ve güvenlik erişim seviyelerini içeren ayrıntılı personel listelerinin de bulunduğu aktarıldı.

Söz konusu bilgiler, Rusya ile Çin arasındaki askerî iş birliğinin yalnızca diplomatik temaslarla sınırlı olmadığını, operasyonel düzeyde ve üst düzey komuta kademesinin doğrudan gözetiminde sürdürüldüğünü ortaya koyuyor.