Küçük Kaynarca Antlaşması'nın 252. yıl dönümü

Osmanlı Devleti ile Rus İmparatorluğu arasında 21 Temmuz 1774 tarihinde imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması, yalnızca Osmanlı tarihinin değil, Kırım Hanlığı'nın geleceğini de değiştiren en önemli dönüm noktalarından biri oldu. Antlaşmayla hukuken bağımsızlığı tanınan Kırım Hanlığı, aradan geçen dokuz yılın ardından Rus İmparatorluğu tarafından işgal edildi.

Kanuni Sultan Süleyman'ın ölümünün ardından Osmanlı Devleti, 16. yüzyılın sonlarından itibaren uzun sürecek duraklama ve gerileme dönemine girdi. Devletin askerî, siyasi ve ekonomik açıdan zayıflaması, Osmanlı'ya bağlı veya onun himayesinde bulunan devletleri de doğrudan etkiledi.

Karadeniz'in kuzeyinde Türk ve İslam dünyasının en önemli savunma hatlarından biri olan Kırım Hanlığı ise aynı dönemde Rus Çarlığı'nın yayılmacı politikaları, Lehistan-Litvanya Birliği ile yaşanan savaşlar ve Dnipro Kazaklarının akınları nedeniyle sürekli mücadele etmek zorunda kaldı. Uzun yıllar süren savaşlar, hanlığın askerî ve ekonomik gücünü önemli ölçüde zayıflattı.

KÜÇÜK KAYNARCA ANTLAŞMASI BAĞIMSIZLIK GETİRDİ, GÜVENLİK SAĞLAYAMADI

1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması ile Osmanlı Devleti, Kırım Hanlığı üzerindeki egemenlik haklarından vazgeçti. Böylece Kırım Hanlığı uluslararası hukuk bakımından bağımsız bir devlet olarak kabul edildi.

Ancak tarihçilere göre bu bağımsızlık yalnızca hukuki düzeyde kaldı. Osmanlı Devleti'nin bölgeden çekilmesiyle oluşan güç boşluğu ve Kırım Hanlığı'nın uzun yıllar süren savaşlar nedeniyle askerî, siyasi ve ekonomik açıdan zayıflaması, Rusya'nın yarımada üzerindeki etkisini hızla artırmasına imkân sağladı.

Antlaşmanın ardından Rusya, Kırım'daki askerî varlığını tamamen sonlandırmadı ve hanlığın iç siyasetinde belirleyici rol üstlenmeye başladı. Moskova yanlısı grupların desteklenmesi ve hanlık yönetimindeki siyasi istikrarsızlığın artırılmasıyla Rus nüfuzu giderek güç kazandı.

DOKUZ YIL SONRA İŞGAL EDİLDİ

Küçük Kaynarca Antlaşması'nın imzalanmasının üzerinden yalnızca dokuz yıl geçtikten sonra, Rus İmparatorluğu 1783 yılında Kırım Hanlığı'nı işgal etti. Yaklaşık üç buçuk asır boyunca Karadeniz'in kuzeyinde varlığını sürdüren Kırım Hanlığı böylece tarih sahnesinden çekildi.

1791 yılında imzalanan Yaş Antlaşması ile Osmanlı Devleti de Kırım'ın Rusya tarafından işgalini resmen tanımak zorunda kaldı.