MİT Başkanı Kalın: NATO'da müttefikler arasında hiyerarşiler kurulmasını kabul etmiyoruz

"Müttefikler Ankara'da" programı; 36.⁠ ⁠NATO Devlet ve Hükûmet Başkanları Zirvesi kapsamında Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, Münih Güvenlik Konferansı (MSC) ve Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) iş birliğinde Ankara Palas'ta tertip edildi. Programda Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın da yer aldı.

“GELENEKSEL TANIMLAR HİBRİT VE ÇOK BOYUTLU HÂLE GELDİ”

Programda konuşan MİT Başkanı Kalın, güvenliği sadece askerî bir kavram olarak tanımlamanın imkânsız olduğunu dile getirerek İttifak’ın "bu yeni gerçeğe uyum sağlaması gerektiğini" ifade etti.

Anadolu Ajansının (AA) 7 Temmuz 2026 tarihinde gündeme taşıdığı habere göre her bir müttefike stratejik güvenlik ortamına katkı verme sorumluluğunun yüklendiğini kaydeden Kalın; dünyanın belirsizlik, stratejik rekabet, kutuplaşma, parçalanma gibi değişimleri eş zamanlı olarak yaşadığını belirtti.

Bununla birlikte güvenlik, tehdit ve kimliklerin hibrit hâle evrildiğini vurgulayan Kalın, "Uluslar, sınırlar, devletler gibi geleneksel tanımlar hibrit ve çok boyutlu hâle geldi ve bu durum devlet, bireyler, toplumlar, güvenlik ittifakları tanımının yeniden değerlendirilmesini gerektiriyor." şeklinde konuştu.

KALIN’DAN STRATEJİK DAYANIKLILIK VE ÖNLEYİCİ DİPLOMASİ VURGUSU

Son birkaç on yıldır üye devletler arasında tutarlılık ve eşitlik eksikliğinin İttifak'ın iç eleştirilerinden biri hâline geldiğini belirten Kalın, İttifak içerisinde güçlü ortaklık ve eşit ilişkinin öneminin altını çizdi.

Öte yandan Kalın, İttifak’a dair kolektif güvenlik kavramının "Herkes güvende olmadan hiçbirimiz güvende değiliz." yaklaşımına dayandığına dikkat çekerek "Bu yüzden İttifak'ın metninin içinde 'bir üye devlet tehdit altındaysa veya saldırı ile karşılaşırsa tüm üyelerin buna yanıt vermesi isteniyor' ancak bu her zaman uygulanmamıştır." ifadelerini kullandı.

Bununla birlikte stratejik dayanıklılık ve önleyici diplomasinin mevcut güvenlik ortamındaki önemini kaydeden Kalın, güvenlik sorunlarıyla başa çıkacak yeterli sermayeye ve derinliğe sahip olunmasının ise dayanıklılığa işaret ettiğini dile getirdi.

“TAMAMLAYICILIK İTTİFAK’IN ÖNEMLİ BİR UNSURUDUR”

MİT Başkanı, hiçbir üye ülkenin dünyadaki tüm kapasitelere sahip olamayacağını kaydederek İttifak marjında kapasite paylaşımının önemini vurguladı.

“Tamamlayıcılık, İttifak'ın önemli bir unsurudur. Bu nedenle stratejik ittifak, kolektif bir kavramdır. Her üye kendi stratejik egemenliğine, bağımsızlığına veya direncine sahip olmaya çalışır ancak tüm bu, farklı kapasiteler birleştirildiğinde anlamlıdır.” ifadelerine yer veren Kalın, bu nedenle İttifak içi güvenlik ve savunma sanayi programlarının son derece önemli olduğuna fakat yine ortak sorumluluk kavramına dayanması gerektiğine vurgu yaptı.

Bununla beraber savunma sanayisinde endüstriyel kapasitelerin paylaşılması gerektiğini, böylelikle ortaya çıkacak caydırıcılığın önleyici kapasiteler geliştirebileceğini kaydeden Kalın, herhangi bir rakibi ya da tehdidi ortaya çıkmaya başlamadan önleyecek yeterli yeteneğe sahip olunmasının temelde caydırıcılığa işaret ettiğini belirtti.

“BELİRSİZLİK SİZE BİRDEN FAZLA DÜZEYDE DÜŞÜNME FIRSATI VEREBİLİR”

Öte yandan MİT Başkanı, stratejik güvenlik ortamının güvenilir ve sağlıklı tutulmaması durumunda çatışma ve savaşların kaçınılmaz hâle geleceğine dikkat çekerek İttifak’ın kolektif stratejik güvenlik yatırımları yapmasının öneminin altını çizdi.

Birlik ile çeşitlilik arasında bir denge kurulması gerektiğini dile getiren Kalın, bugünün dünyasında belirsizliğin hâkim olduğunu fakat bu durumun mutlaka kaos anlamına gelmediğini ifade ederek “Belirsizlik, size birden fazla düzeyde düşünme fırsatı verebilir. Belirsizlik sizi A planı, B planı, C planı yapmaya zorlayabilir. Eğer A planı işe yaramazsa, B planını değiştirmek zorunda kalırsınız. Bence bu hepimizi daha dayanıklı kılar." dedi.

“EŞİT İLİŞKİ TEMELİNDE İŞ BİRLİĞİNİ ESAS ALIYORUZ”

İttifak marjında güç, asker sayısı, kapasite, endüstriyel katkı gibi kriterler temel alındığında Türkiye'nin, dünyanın en büyük ve en güçlü savunma sanayilerinden birine sahip olduğunun altını çizen Kalın, bununla birlikte NATO için bir merkez tanımı olduğunu düşünmediğini de dile getirdi.

Öte yandan Türkiye'nin ikinci en büyük orduya sahip olması dolayısıyla oldukça yüksek bir konuma yükseldiğine ve Türkistan coğrafyası, Karadeniz, Orta Doğu, Afrika ve Rusya gibi dünyanın farklı bölgeleriyle etkileşim kurabilme kabiliyetine vurgu yapan MİT Başkanı, bununla birlikte uluslararası literatürde Türkiye'nin "NATO'nun güney kanadı" olarak nitelendirilmesinin sadece coğrafi olarak doğru olduğunu kaydetti.

Ayrıca Kalın, Birleşik Krallık’ın NATO’nun kuzey kanat ülkesi olarak adlandırılmadığına dikkat çekerek şu değerlendirmelerde bulundu:

Türkiye'nin sürekli NATO'nun güney kanat ülkesi olarak tanımlanması anlaşılmaz bir durum. NATO'nun bir tane merkezi var, o da Brüksel'de. Bunun dışında merkez-çevre ilişkisi tanımlamasını doğru bulmuyoruz. NATO'da müttefikler arasında hiyerarşiler kurulmasını kabul etmiyoruz. Eşit ilişki temelinde iş birliğini esas alıyoruz.