Rusya’da eğitim savaş düzenine göre yeniden şekilleniyor

Rusya’nın Ukrayna’ya karşı başlattığı savaşı, ülkedeki eğitim sistemini köklü biçimde dönüştürdü. Bu yıl ve gelecek akademik yılda uygulanacak yenilikler, Rusya’daki okul ve yükseköğretim sistemini tamamen yeniden şekillendirmeyi hedefliyor. Eğitim kurumları artık genç nesil üzerinde ideolojik kontrol kurmanın bir aracı hâline geliyor.

2026’dan itibaren Rusya’daki okullarda eski adı "Hayat Bilgisi" olan dersin yerini alan “Vatan Savunması ve Güvenliğin Temelleri” dersi tamamen askerileşiyor. Bu ders kapsamında öğrencilere insansız hava araçları (İHA) montajı ve kullanımı öğretilecek, okullara İHA setleri, askerî ekipman maketleri ve çeşitli savunma araçları dağıtılacak. Devlet ajansı RIA Novosti’ye göre, Kalaşnikov ve Makarov silahlarının maketlerinden gaz maskelerine kadar birçok askerî unsur okul donanım listesine eklendi. Eğitimciler, bu adımların okulları fiilen askerî hazırlık alanına dönüştürdüğünü ve savaşı gündelik hayatın olağan bir parçası hâline getirdiğini vurguluyor.

TARİH VE COĞRAFYA YENİDEN ŞEKİLLENİYOR

Değişim yalnızca askerî içerikle sınırlı değil. Tarih ve coğrafya dersleri de merkezi devlet anlatısına göre yeniden şekillendiriliyor. 2026’dan itibaren tarih dersi tek bir çatı altında toplanacak, bölgesel ve yerel tarih anlatıları fiilen ortadan kaldırılacak. Tarih, bazı üniversitelere girişte zorunlu sınav hâline getirilirken, alternatif yorumların dışlanacağı bir alan olarak tanımlanıyor. Eski tarih öğretmeni ve Başkurt aktivist İlşat Kinyabayev’e göre, bu politika Moskova’nın cumhuriyetlerin önce ana dillerini, şimdi ise kendi tarihlerini sistemli biçimde tasfiye etmesinin bir devamı niteliğinde.

Coğrafya derslerinde ise dış dünya bilgileri kısıtlanarak tamamen Rusya odaklı bir müfredata geçiliyor.

YABANCİ DİL VE SOSYA BİLİMLER ARKA PLANA İTİLİYOR

Müfredatta yabancı dil ders saatleri azaltılırken, yerine “Rusya Halklarının Manevi ve Ahlaki Kültürü” adlı ders getiriliyor. Bu dersin içeriğinde devletin “örnek” gördüğü siyasi ve toplumsal figürler merkeze alınıyor; dersin hazırlanmasında Rus Ortodoks Kilisesi temsilcilerinin de yer aldığı belirtiliyor.

Ortaokul seviyesinde sosyal bilimler dersleri kaldırılırken, bu durumun öğrencilerin toplumsal hak ve sorumluluklarını anlamasını engelleyeceği endişesi taşınıyor. Ayrıca, öğrencilerin disiplin ve davranış notları artık karne başarısını doğrudan etkileyecek; bu da muhalif görüş bildiren öğrenciler üzerinde bir baskı aracı olarak kullanılma riski taşıyor.

ANA DİLLERİN KONUMU DAHA DA ZAYIFLIYOR

Eğitimdeki bu dönüşüm, ana dillerin konumunu daha da zayıflatıyor. Resmî olarak “seçmeli” olan ana dil ve ana dilde edebiyat dersleri, sınav sistemi ve okul imkânları nedeniyle fiilen erişilemez hâle geliyor. Kinyabayev, bu yolla ana dilden vazgeçme sorumluluğunun devletten ailelerin omuzlarına yüklendiğini söylüyor.

GENÇLER SAVUNMA SANAYİSİNE YÖNLENDİRİLİYOR

Savaş nedeniyle askerî fabrikalarda yaşanan işçi açığını kapatmak için eğitim sistemi bir istihdam köprüsü olarak kurgulanıyor. Sınavlarda başarısız olan 9. sınıf öğrencilerinin, doğrudan ücretsiz meslek eğitimine alınarak orduya ekipman üreten fabrikalara yönlendirilmesi planlanıyor.

AVRUPA SİSTEMİNDEN KOPUŞ

Yükseköğretimde ise Avrupa genelinde uygulanan Bolonya Sistemi terk edilerek Rusya’ya özgü bir yapıya geçiliyor. Uzmanlar, bu kopuşun gençlerin uluslararası alanda rekabet gücünü elinden alacağını ve Rus diplomasının yurt dışındaki geçerliliğini tehlikeye atacağını vurguluyor.

Uzman değerlendirmelerine göre, Ukrayna’ya karşı yürütülen savaş Rusya’da eğitimi bir hak ve özgürlük alanı olmaktan çıkarıp, genç kuşakları devletin belirlediği ideolojik ve siyasi çerçevede şekillendiren bir araca dönüştürdü. Ana diller, bölgesel kimlikler ve eleştirel düşünme alanı giderek daralırken, eğitim sistemi savaşın uzantısı haline geliyor.