Trump’ın BM planı: Orban için Rusya ve Çin desteği mi aranıyor?

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump yönetiminin, eski Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ı Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreterliği için aday olmaya teşvik ettiği ve bu girişimde Rusya ile Çin’in desteğini almayı amaçladığı öne sürüldü. The Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin kaynaklarına dayandırdığı habere göre Vaşington (Washington), Orban’ın adaylığının üç ülkenin ortak desteğini alabileceğini değerlendiriyor.

WSJ’nin haberine göre, ABD yönetiminin yalnızca Orban’ın adaylık yarışına katılma kararını desteklemekle kalmadığı, aynı zamanda bu fikri kendisine önerdiği belirtildi. ABD Dışişleri Bakanlığında Trump yönetimi döneminde görev yapan bir yetkili, önerinin ilk bakışta sıra dışı göründüğünü kabul ederken Vaşington’ın önceki temaslardan hareketle Rusya ve Çin’in de bu fikre sıcak baktığını düşündüğünü aktardı.

Haberde, girişimin temel hedefinin Orban’ı ABD, Rusya ve Çin’in üzerinde uzlaşabileceği ortak bir aday hâline getirmek olduğu ileri sürüldü. Üç ülkenin BM Güvenlik Konseyi’nde aynı hedef doğrultusunda hareket etmesi durumunda sonuç alma ihtimalinin yüksek olduğu değerlendirmesi de haberde yer aldı.

ABD YÖNETİMİNİN ORBAN İÇİN DESTEK ARAYIŞINDA OLDUĞU ÖNE SÜRÜLÜYOR

Haberde görüşlerine yer verilen ABD’li yetkililerden biri, BM Güvenlik Konseyinin 15 üyesinden sekizinin Orban’ı desteklemeye hazır olduğunu, diğer üyelerden de destek alınabileceğini iddia etti. Ancak söz konusu oy hesaplamalarına ilişkin resmî bir doğrulama paylaşılmadı.

ABD’li bir yetkili, Orban’ı “Make America Great Again” (MAGA) hareketini destekleyen muhafazakârlar için ideal bir aday olarak nitelendirdi. Bu değerlendirmenin, Orban’ın kitlesel göçe karşı politikaları, liberal sivil toplum kuruluşlarına yönelik tutumu ve sol eğilimli olarak tanımlanan yargı ile medya kuruluşlarıyla yaşadığı anlaşmazlıklarla bağlantılı olduğu belirtildi.

Haberde ayrıca Orban’ın Avrupa Birliği (AB) ile sık sık karşı karşıya gelmesine rağmen birlikten ekonomik destek almaya devam ettiği ve Çin’e yakın politikalarının, Batı medeniyetini savunan bir lider olarak sunduğu siyasi kimliğini zayıflatmadığı yönündeki değerlendirmelere yer verildi.

TRUMP VE VANCE’İN ORBAN’A DESTEK VERMESİ BEKLENİYOR

WSJ’nin haberine göre, Orban’ın BM Genel Sekreterliği için adaylığını açıklaması hâlinde Trump ve ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in kendisine yeniden destek vermesi bekleniyor. Ancak süreç hakkında bilgi sahibi bir kaynağa göre, bu yöndeki açıklamanın ABD’deki ara seçimlerin tamamlanmasına kadar ertelenmesi planlanıyor.

Haberde, ABD’li yetkililerin öncelikle Orban ile temasa geçerek BM Genel Sekreterliği görevine ilgisini ölçtüğü belirtildi. Orban’ın bu fikre olumlu yaklaştığı ancak bazı çekincelerinin bulunduğu aktarıldı.

Orban’ın olası adaylığı, uluslararası diplomasi deneyimi ve siyasi yaklaşımı bakımından diğer adaylardan ayrıldığı iddiasıyla da gündeme getirildi. Haberde görüşlerine yer verilen bir yetkili, diğer adayların çoğunu uluslararası bürokraside veya diplomatik müzakerelerin arka planında görev yapmış isimler olarak tanımlarken Orban’ın doğrudan siyasi liderlik deneyimine sahip olduğunu vurguladı.

BM’DE REFORM TARTIŞMALARI SÜRÜYOR

Orban’ın olası adaylığına ilişkin iddialar, BM’nin karar alma mekanizmalarının etkinliğine yönelik tartışmaların devam ettiği bir dönemde gündeme geldi.

İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, daha önce BM’nin reforme edilmesi ve uluslararası kuralları ihlal eden, saldırı savaşları başlatan yönetimlere karşı hesap verebilirlik mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini savunmuştu.

BM Güvenlik Konseyinin veto yetkisi de uzun süredir tartışma konusu. Özellikle Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgali sonrasında, veto mekanizmasının uluslararası krizlerde karar alınmasını engellediği yönündeki eleştiriler arttı. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da Güvenlik Konseyinde veto yetkisinin kaldırılması çağrısında bulunmuştu.

Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul ise veto yetkisi nedeniyle Güvenlik Konseyinin karar alamamasını eleştirmişti.