Yaptırımlar Rusya’yı vurmaya devam ediyor: Enerji gelirleri 2025’te yüzde 20 düştü

Rusya’nın enerji ihracatından elde ettiği gelirler, 2025 yılında yaklaşık yüzde 20 oranında geriledi. Düşüşte, Rus petrolüne uygulanan artan indirimler, Batı yaptırımları ve küresel petrol fiyatlarındaki genel düşüş etkili oldu.

Financial Times’ın (FT) gündeme getirdiği habere göre; ABD’nin geçen yıl kasım ayında Rosneft ve Lukoil’e yönelik yaptırımları genişletmesinin ardından, Brent petrolü ile Rusya’nın ihraç karışımı olan Urals petrolü arasındaki fiyat farkı ekim ayına kıyasla neredeyse iki katına çıktı.

Argus verilerine dayanan FT hesaplamalarına göre, Urals petrolüne uygulanan indirim varil başına 24 doların üzerine çıktı. Bu rakam, önceki iki yıl boyunca yaklaşık 15 dolar seviyesinde seyrediyordu.

YAPTIRIMLAR ETKİSİNİ GÖSTERİYOR

Düşük küresel petrol fiyatlarıyla birleşen bu tablo, Rusya’nın enerji gelirlerini 2024’e kıyasla yaklaşık beşte bir oranında azalttı. Bu ABD yaptırımlarının Rusya’nın petrol gelirlerini ciddi biçimde zayıflattığının ve Batı’nın, savaşın başlamasından neredeyse dört yıl sonra bile Rus ekonomisine önemli zarar verebildiğini gösteriyor.

Petrol, Rusya için doğal gaza kıyasla daha büyük bir gelir kalemi olmaya devam ediyor. Ancak 2022’de Avrupa gaz pazarının kaybedilmesi, bütçe gelirlerini petrol fiyatlarındaki dalgalanmalara daha bağımlı hâle getirdi.

COVID-19 PANDEMİSİNDEN BERİ EN DÜŞÜK SEVİYE

Aralık ayında Urals petrolünün fiyatı varil başına 39,2 dolara gerileyerek Covid-19 pandemisinden bu yana en düşük seviyeyi gördü. Eski bir üst düzey enerji yöneticisine göre, Hindistan’a yapılan bazı son sevkiyatlarda fiyat 22–25 dolar aralığına kadar düştü ve bu seviyeler üretim maliyetlerini ancak karşılayabildi.

Yaptırımlar, enerji gelirlerinin Rusya bütçesindeki payını da önemli ölçüde düşürdü. Daha önce toplam bütçe gelirlerinin yaklaşık yüzde 50’sini oluşturan enerji gelirlerinin payı, yüzde 24’e gerileyerek son on yılın en düşük seviyesine indi. Açığı kapatmak isteyen Kremlin, KDV’yi ve küçük işletmelere yönelik vergileri artırmak zorunda kaldı.

PUTİN DÖNEMİNDE ÜST ÜSTE AÇIK

Savaş harcamalarındaki artış ve enerji gelirlerindeki düşüş, Rusya’nın 2025 bütçe açığını gayrisafi millî hasılanın (GSYH) yüzde 2,6’sına taşıdı. Bu oran, planlananın beş katı seviyesinde. Böylece Rusya bütçesi, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin döneminin en uzun açık serilerinden biri olarak dördüncü yıl üst üste açık verdi.

Öte yandan yaptırımlar, Rusya’yı ihracat hacmini koruyabilmek için alıcılara daha büyük indirimler sunmaya zorladı. Enerji ve Temiz Hava Araştırmaları Merkezi’ne (CREA) göre, aralık ayında Rusya’dan Çin’e deniz yoluyla yapılan petrol sevkiyatı bir önceki aya kıyasla yüzde 23 artarken, Hindistan’a yapılan sevkiyatlar yüzde 29 azaldı.

Analistler, ocak ayı sonuna kadar deniz yoluyla petrol ihracatının günlük 410 ton seviyesine düşebileceğini ve bunun geçen yıla göre yüzde 11’lik bir gerilemeye işaret ettiğini belirtiyor.