AİHM’den Kırım kararı: Rusya İmam Yusuf Aşirov’un inanç özgürlüğünü ihlal etti

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), işgal altındaki Kırım’da baskılara maruz kalan Aluşta Müslüman Cemiyeti eski imamı Yusuf Aşirov’un din ve vicdan özgürlüğünün Rus makamları tarafından ihlal edildiğine hükmetti. Yüksek mahkeme, Rusya Federasyonu’nun Aşirov’a 7 bin 500 avro tazminat ödemesine karar verdi.

“YASA DIŞI MİSYONERLİK” BAHANESİYLE SİSTEMATİK BASKI

Kırım Dayanışması sivil toplum kuruluşuna konuşan avukat Elvina Semedlyayeva, davanın geçmişinin 2020 ve 2021 yıllarında açılan idari soruşturmalara dayandığını belirtti.

Aluşta’daki Yukarı Cami’de imamlık yapan Yusuf Aşirov hakkında Rus mevzuatındaki "yasa dışı misyonerlik faaliyeti" maddesi uyarınca idari davalar açılmıştı. AİHM, Rus makamlarının yürüttüğü bu kovuşturmanın, ibadetlerin Kremlin güdümlü resmi dini yapıların kontrolü dışında gerçekleştirilmesi nedeniyle yapıldığı sonucuna vardı.

Mahkeme ayrıca Rusya’nın kendi iç hukukunu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ni hiçe sayarak Kırım topraklarında uygulamasını gayrimeşru buldu.

BAĞIMSIZ DİNİ CEMAATLERİ BASTIRMA ARACI

Avukat Elvina Semedlyayeva, Rusya’nın Avrupa Konseyi üyeliğinin sonlandırılmasının ardından AİHM kararlarını tanımayacağına dair açıklamalar yaptığını hatırlatmakla birlikte bu kararın uluslararası hukuk açısından tarihi bir emsal teşkil ettiğini vurguladı. Semedlyayeva, mahkeme kararının Kırım’daki dini kısıtlamaların sadece idari bir kontrol mekanizması değil, bağımsız dini cemaatleri bastırmak için bir baskı aracı olarak kullanıldığını tescillediğini belirtti. Rus yargısı tarafından savunma hakkı ellerinden alınan ve 2020 yılında para cezasına çarptırılan Aşirov’un avukatları, yerel mahkemelerin itirazları teknik bahanelerle reddettiğini ve konuyu Birleşmiş Milletler komitelerine de taşımaya devam edeceklerini bildirdi.

KREMLİN KONTROLÜNDEKİ MÜFTÜLÜK ELİYLE CEMİYET TASFİYE EDİLDİ

İmam Yusuf Aşirov’un köyleri ziyaret ederek İslam dininin usullerine göre namaz kıldırmasını suç unsuru gibi gösteren Rus kolluk kuvvetleri, 2021 yılında Yukarı Cami’ye baskın düzenleyerek o dönemde yasaklı olmayan dini literatüre bile el koymuştu. Aşirov hakkında açılan bu uydurma idari davalar gerekçe gösterilerek, Aluşta Müslüman Cemiyeti Ekim 2024’te Rus yönetimi tarafından resmen feshedildi. Hukukçu Rüstem Kamilyev, bağımsız cemaatin tasfiye edilerek caminin elinden alınması sürecinde, Kremlin kontrolündeki sözde Kırım Müslümanları Dini İdaresinin (Müftülük) Rus makamlarıyla iş birliği yaptığını ve yarımadadaki tüm dini yapıları tek tipleştirme amacına hizmet ettiğini vurguladı.