İşgal altındaki Kırım'da avukatlara yönelik Rus baskısı artıyor: Uluslararası kuruluşlardan Rusya’ya çağrı

Rusya'nın işgali altındaki Kırım'da avukatlara yönelik baskılar giderek artıyor. Avukatlar İçin Avukatlar, Birleşik Krallık ve Galler Hukuk Cemiyeti, Uluslararası Barolar Birliği İnsan Hakları Enstitüsü, Avrupa Barolar Federasyonu ve Risk Altındaki Avukatlar Uluslararası Gözlemevi, işgalci Rus makamların Kırım'daki hukukçulara yönelik son uygulamalarından ciddi endişe duyduklarını açıkladı.

Kuruluşların 7 Ağustos 2026 tarihli ortak açıklamasında, Rusya Adalet Bakanlığının 26 Haziran'da Kırım Dayanışması insan hakları hareketini "yabancı ajan" ilan ettiği anımsatıldı. Aynı uygulamanın, işgal altındaki Kırım'da siyasi baskıya uğrayan kişileri savunan veya bu vakaları takip eden avukat, insan hakları savunucusu ve gazetecileri de kapsadığı vurgulandı.

"YABANCI AJAN" ETİKETİ AVUKATLAR ÜZERİNDE BASKI OLUŞTURUYOR

24 Temmuz 2026 tarihinde güncellenen Rusya'nın "yabancı ajan" listesine ise avukatlar, insan hakları savunucuları, aktivistler, siyasi tutsaklar ve onların yakınları dahil 137 kişi eklendi. Listede Kırım'da yaşayan 12 Kırım Tatarı avukat ile 4 Rus avukatın bulunduğu belirtildi.

Ayrıca, "yabancı ajan" listesinde, daha önce de mesleki faaliyetleri nedeniyle baskıya maruz kalan tanınmış avukatlar Emil Kurbedinov, Lilya Gemeci, Nazim Şeyhmambetov, Rüstem Kamilev ve Edem Semedlyaev de yer aldı. Kurbedinov ve Semedlyaev'in taciz ve idari soruşturmalarla karşı karşıya kaldığı, Gemeci, Şeyhmambetov ve Kamilev'in ise siyasi tutsakları savundukları gerekçesiyle avukatlık ruhsatlarının ellerinden alındığı aktarıldı.

Açıklamada, Rusya'daki "yabancı ajan" uygulamasının yalnızca bir etiket olmadığına dikkat çekildi. Bu kapsamda bulunan kişi ve kuruluşların yayımladıkları içeriklerde "yabancı ajan tarafından hazırlanmıştır" şeklinde bir ibare kullanmak zorunda kaldıkları, kapsamlı bildirim ve denetim yükümlülükleriyle karşı karşıya kaldıkları belirtildi.

Ayrıca söz konusu kişilerin bazı mesleki ve kamusal faaliyetlerden men edilebildiği ve uygulamanın avukatların siyasi açıdan hassas davaları üstlenmesini engelleyen bir baskı ortamı oluşturduğu ifade edildi.

BM KOMİTESİ KIRIM TATAR MESELESİNE GÖZ ATTI

Açıklamada, Birleşmiş Milletler (BM) Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesinin de 26 Haziran 2026'da üç Kırım Tatarı avukatın maruz kaldığı baskılarla ilgili kararına dikkat çekildi.

Komite, Rusya'nın söz konusu avukatlara yönelik uygulamalarının mahkemeler önünde eşitlik, kişi güvenliği, ifade özgürlüğü, barışçıl toplanma ve etkili hukuki başvuru haklarıyla ilgili yükümlülükleri ihlal ettiğine hükmetti.

Bunun yanı sıra kuruluşlar, Rus makamlarının avukatların mesleki görevlerini tehdit, taciz, baskı ve müdahale olmaksızın yerine getirmesine izin vermesi gerektiğini vurguladı.

Açıklamada ayrıca Kırım'da siyasi tutsakları savunan avukatların ruhsatlarının iptal edilmesine son verilmesi, "yabancı ajan" ilanlarının kaldırılması ve avukatların müvekkillerinin davalarıyla özdeşleştirilmemesi çağrısında bulunuldu.

ULUSLARARASI KURULUŞLARDAN RUSYA'YA ÇAĞRI

Kuruluşlar Rusya'ya, Kırım Dayanışması ile Emil Kurbedinov, Edem Semedlyaev, Lilya Gemeci, Nazim Şeyhmambetov ve Rüstem Kamilev hakkındaki “yabancı ajan” statülerinin kaldırılması çağrısında bulundu.

Ayrıca BM Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesinin karar ve tavsiyelerinin uygulanması, avukatların meşru ifade ve örgütlenme özgürlüklerini kullanmalarının suç sayılmasına son verilmesi ve siyasi tutsakları savundukları gerekçesiyle ruhsatları iptal edilen avukatların mesleki statülerinin iade edilmesi talep edildi.

Kuruluşlar, Rusya ve işgal altındaki Kırım'daki avukatların misilleme, taciz ve baskı korkusu olmadan mesleki görevlerini yerine getirebilmelerinin güvence altına alınması gerektiğini belirtti.

Kuruluşlar, avukatların yalnızca müvekkillerini savundukları veya onların haklarını korudukları için hedef alınmaması gerektiğini vurguladı.