Kırım’ın ebedi sesi 107 yaşında: Cengiz Dağcı’nın hafızası geleceğe ışık tutuyor

Kırım Tatar halkının yaşadığı trajedileri, sürgünleri ve var olma mücadelesini dünya edebiyatına kazıyan ünlü Kırım Tatar roman yazarı Cengiz Dağcı, bugün 107. yaş gününde anılıyor. Hiç görmediği Türkiye’nin Türkçesiyle Kırım’ın ruhunu yazan Dağcı, geride bıraktığı 30’a yakın eserle bir halkın "hafızası" olmaya devam ediyor.

“Bize Tatar diyorlar, Çerkez diyorlar, Türkmen diyorlar, Kazak diyorlar, Özbek diyorlar, Azer diyorlar, Karakalpak, Çeçen, Uygur, Kabardı, Başkırt, Kırgız diyorlar. Bunlar hep yalan! Deniz parçalanamaz.” diyen usta yazarı, Kırım Haber Ajansı (QHA) olarak bir kez daha saygı ve rahmetle anıyoruz.

CENGİZ DAĞCI KİMDİR?

Kırım Tatar edebiyatının dev çınarı Cengiz Dağcı, bugün 107 yıl önce Yalta’nın huzurlu Gurzuf kasabasında hayata gözlerini açtı. Ancak onun yaşam öyküsü, sadece bir yazarın biyografisi değil; aynı zamanda bir halkın parçalanmış tarihinin, savaşın ve bitmek bilmeyen vatan hasretinin de özeti niteliğinde.

Cengiz Dağcı’yı dünya edebiyatında eşsiz kılan en büyük özellik, Türkiye’ye hiç ayak basmamış olmasına rağmen eserlerini İstanbul Türkçesi ile kaleme almasıydı. Kitaplarının ilk redaksiyonunu büyük şair Ziya Osman Saba’nın yapması, onun Türk edebiyatı ile olan kopmaz bağının en büyük nişanesi oldu. Dağcı, seçtiği bu dil ile Kırım’daki Türk varlığını Anadolu’ya ve tüm dünyaya tanıtan sessiz bir köprü kurdu.

KIRIM'IN HAFIZASI OLDU

Yazarın kalemine yön veren en büyük güç, Kırım’ın hafızasını diri tutma misyonuydu. 1941 yılında İkinci Dünya Savaşı’nın patlak vermesiyle Ukrayna cephesinde Almanlara esir düşen Dağcı, savaşın yıkımını bizzat yaşadı. 1946’da Londra’ya yerleştikten sonra ömrünün sonuna kadar orada kalsa da, ruhu daima Gurzuf’un kıyılarında ve Akmescit’in sokaklarında dolaştı.

Onun için yazmak, bir halkın kültürel ve ahlaki bağlarının koparılmasına karşı verilen bir direnişti. "Korkunç Yıllar"dan "Yurdunu Kaybeden Adam"a kadar her eserinde, Kırım Tatarlarının tarihe nasıl meydan okuduğunu anlattı.

VATANA EBEDİ DÖNÜŞ

Hayatı boyunca gurbetin soğuk nefesini hisseden Dağcı, sağlığında çok sevdiği vatanına dönemedi. Ancak vasiyeti, öldükten sonra gerçekleşti. 2011 yılında Londra’da vefat eden usta yazarın naaşı, Türkiye ve Ukrayna’nın diplomatik çabalarıyla Kırım’a getirildi. Atalarının toprağı olan Yalta bölgesindeki Kızıltaş köyüne defnedilen Dağcı, ebedi uykusuna hasretini çektiği toprakların bağrında daldı.

CENGİZ DAĞCI’NIN ESERLERİ

Cengiz Dağcı’nın Türk edebiyatının gelişmesine katkı sağladığı ve önemli eserleri arasında "Yoldaşlar", "Anneme Mektuplar", "Onlar da insandı", "Badem Dalına Asılı Bebekler", "Yurdunu Kaybeden Adam", "Korkunç Yıllar" adlı eserler yer alıyor. Cengiz Dağcı’nın eserleri bugün sadece kütüphanelerde değil, beyaz perdede de yaşamaya devam ediyor. Eserleri, belgesellere (Gamalı Haç ile Kızıl Yıldız Arasında Türkler, 2005), çeşitli film (Kırımlı, 2014) ve dizi uyarlamalarına (Yurdumda Ölmek İstiyorum-‘Onlar da insandı’ uyarlaması-1993) konu oldu.