Çalışma izni diye götürüldü, Rus ordusuna imza attırıldı: Özbek gencin ve çaresiz babasının dramı

Rusya'nın Ukrayna'da sürdürdüğü işgal saldırılarında asker devşirmek amacıyla Türkistanlı göçmen işçilere yönelik uyguladığı hile ve baskı yöntemleri, sarsıcı bir yargı süreciyle yeniden gözler önüne serildi.

Özbekistan’ın etkili gazete ve haber portallarından kun.uz muhabiri Ruslan Saburov'un haberine göre, Semerkant'ın Urgut ilçesinde büyüyen ve maddi imkansızlıklar nedeniyle Rusya'ya çalışmaya giden 2003 doğumlu Özbek gecin trajik hikayesi, Rus askerî çarkının işleyişini ve çaresiz bir babanın Moskova sokaklarındaki beyhude çırpınışını ortaya koydu.

OKUMADIĞI KAĞIDA İMZA ATTI

9 Temmuz 2025'te Moskova'ya giderek bir kiremit fabrikasında günlük 3 bin 300 ruble karşılığında işe başlayan genç, 13 Ağustos 2025 günü iş dönüşü bindiği takside göçmenlik polisleri tarafından durduruldu. Rusça bilmeyen genç, çalışma izni işlemlerini henüz tamamlayamadığını anlatmaya çalıştı. Polisler, Özbek gencin telefonunu alıp bir yerleri aradıktan sonra eline bir adres tutuşturarak, "Buraya git, sana çalışma iznini hazırlayacaklar" dedi.

Özbek genç biriktirdiği 35 bin rubleyi alarak belirtilen adrese gitti. Kendisini karşılayan Rus milliyetinden iki kadın, Google Çeviri aracılığıyla ona Rusça yazılı evraklar uzatarak adını yazmasını ve imza atmasını istedi. Doston, o anları mahkemedeki ifadesinde şöyle anlattı:

O belgelerin Rusya Silahlı Kuvvetleri saflarında askerî hizmete girmek için bir sözleşme olduğunu kesinlikle bilmiyordum. Boşlukları bir şekilde doldurup imzaladım. Beni hemen bankaya götürüp adıma bir kart çıkarttılar, ardından hızlıca sağlık kontrolünden geçirdiler. Ne olduğunu anlayamadan kadınları takip ettim.

"BENİ KURTAR BABA" DİYEREK KONUM ATTI

14 Ağustos 2025'te kendisiyle birlikte 24 kişinin bir otobüse bindirilerek Voronej'de etrafı dikenli tellerle çevrili askerî bir kampa götürülmesiyle Özbek genç gerçeği fark etti. Kampta aralarında Özbekistan vatandaşlarının da bulunduğu yaklaşık 100 yabancı asker vardı. Askerî kıyafetleri giymeyi ve poligonda silahlı eğitim almayı reddeden grnç, Rus askerleri tarafından feci şekilde darbedildi ve hücreye kilitlendi.

Luhansk'taki 7 günlük eğitimin ardından doğrudan cephe hattına, yani ölüme gönderileceğini anlayan genç, bir fırsatını bularak Telegram üzerinden ablasına askerî sözleşmesini ve bulunduğu gizli askerî birliğin konumunu gönderdi; babasının gelip kendisini kurtarmasını yalvararak istedi.

ÇARESİZ BABANIN KEDER İLE GEÇEN GÜNLERİ

Oğlundan gelen haberle sarsılan Urgutlu baba, Rusça bilmediği için yanına komşusunu da alarak hemen Moskova'ya hareket etti. Ancak askerî bürokrasi ve gizlilik duvarlarını aşamadı. Mahkemede şahit olarak dinlenen çaresiz baba, yaşadığı iztirabı şu sözlerle aktardı:

Moskova'ya varıp oğlumun gönderdiği adresi ve eski çalıştığı yeri aradım ama bulamadım. Özbekistan elçiliğine dilekçe verdim ama elçilik çalışanlarından somut bir yardım alamadım. Çaresizlik içinde, binbir acıyla eve dönmek zorunda kaldım. Oğlumla daha sonra konuştuğumda Luhansk'ta olduğunu, elçiliğe başvurduğum için komutanların onu cezalandırıp işkence ettiğini söyledi. Bana, 'Baba bir daha hiçbir yere başvurma, üzerime daha çok geliyorlar, ben bir şekilde kaçacağım' dedi.

HÜCREDEN AŞÇI YARDIMCILIĞINA VE BÜYÜK KAÇIŞ

Luhansk'taki 12. Tank Alayı'nda da savaşmayı reddeden genç, bir polkovnik (albay) tarafından sorgulandı. Devletin verdiği 2,1 milyon rublelik sözleşme primine dokunmadığını ve kartında aynen durduğunu kanıtlayan genç, komutanın emriyle poligondan çekilerek bir sığınakta tecrit edildi. Ardından Dağıstanlı bir komutanın şiddetine maruz kalan Özbek genç, en sonunda askerî itaatsizlik suçlularının tutulduğu bir merkeze nakledildi. Genç yaşından ötürü buradaki Semerkantlı bir aşçının yanına mutfak yardımcısı olarak verildi.

28 Şubat 2026'da Voronej bölgesindeki Rossoş şehrine, 11 askere yemek yapmak üzere gönderilen Doston, kaçış planını burada devreye soktu. Çevreyi günlerce gözetleyen genç, 13 Mart 2026 gecesi yanına 3 kilogram yiyecek ve 1 litre su alarak askerî birlikten kaçtı. Günlerce ormanlarda yürüyen, apartmanların bodrumlarında gizlenerek uyuyan Doston, 27 Mart 2026'da Moskova'daki Özbekistan Büyükelçiliğine ulaşmayı başardı.

VATANA DÖNÜŞ VE MAHKEME KARARI

Büyükelçilik tarafından düzenlenen "Vatana Dönüş Belgesi" ile 5 Nisan 2026'da Özbekistan'a ayak basan Özbek genç, sınır kapısında gözaltına alındı. Hakkında gıyabında zaten tutuklama kararı çıkarılmış olan genç, Urgut Tuman Ceza Mahkemesinde yargılandı.

Hiçbir çatışmaya girmediğini, tamamen hileyle askere alındığını belirterek pişmanlık duyan ve hafifletici nedenler uygulanmasını talep eden genç hakkında mahkeme kararını verdi. 2 Temmuz 2026 tarihli mahkeme hükmüyle Özbek genç, Özbekistan Cumhuriyeti Ceza Kanunu'nun 154-1. maddesinin 2. fıkrası uyarınca (Yabancı devletlerin askerî hizmetine, polis veya güvenlik organlarına girme) suçlu bulundu. Mahkeme, gencin bilfiil savaşa katılmamış olmasını ve kaçış öyküsünü göz önünde bulundurarak 3 yıl 6 ay cezası tayin etti.