Kazakistan’dan Kuzey Aral Denizi'ne yönelik tarihî adım: Proje neleri kapsıyor?

Türkistan coğrafyasının ekolojisinin ve bölge halkının geleceğini daha sürdürülebilir hâle getirmeyi amaçlayan Kazakistan hükûmeti, Dünya Bankası ile tarihî bir adım attı. Kazakistan Su Kaynakları ve Sulama Bakanlığının, Kuzey Aral Denizi’nin ekosistemini kurtarmak amacıyla Dünya Bankası ile yürüttüğü dev projenin ikinci aşaması üzerinde çalışmakta olduğu bildirildi.

PROJE, ARAL GÖLÜ'NÜ İYİLEŞTİRECEK

Bir zamanlar dünyanın en büyük dördüncü gölü olan fakat kurumaya yüz tutan Aral Gölü'nü kurtarmak için atılan tarihî adım ve Kazakistan hükûmeti ile Dünya Bankasının hazırladığı su projesi kapsamında, Kuzey Aral Denizi’nin su derinliğinin 44 metreye çıkarılmasının hedeflendiği aktarıldı. 2026 ve 2029 yılları arasında hayata geçirilecek olan kapsamlı proje, bölgedeki yaşamı ve iklimi eski günlerine kavuşturacak.

KOKARAL BARAJI YENİDEN İNŞA EDİLECEK

TRT Avaz’ın 13 Mart 2026 tarihinde gündeme taşıdığı habere göre, proje kapsamında Kokaral Barajı’nın yeniden inşasının öngörüldüğü ve barajın Kuzey Aral Denizi’ndeki suyun korunmasını sağlamakta kritik öneme sahip olduğu aktarıldı. Kokaral Barajı’nın yeniden inşa çalışmalarıyla birlikte bölgede devasa bir su rezervi oluşturulmasının ve Kuzey Aral Denizi’nin su seviyesinin deniz seviyesinden 44 metre yüksekliğe ulaştırılmasının planlandığı kaydedildi. Öte yandan, Aral denizinin su hacminin 34 milyar metreküplük kapasiteye erişmesiyle birlikte denizin kapladığı yüzey alanının 3 bin 913 kilometrekareye yükseltilmesinin de planlanlar dâhilinde olduğu dile getirildi.

PROJEYLE BÖLGE EKONOMİSİ VE İKLİM CANLANACAK

Kuzey Aral Denizi’nin su seviyesindeki yükselme, yalnızca biyolojik çeşitliliği korumakla kalmayacak, aynı zamanda bölgedeki balıkçılık faaliyetlerini canlandıracak ve tuz tozlarının yarattığı hava kirliliğini azaltacak.

Bununla beraber Dünya Bankasının bu projeye finansal ve teknik destek vermesi, Kuzey Aral Denizi’ndeki çevre krizinin artık yerel bir öncelik olmaktan çıkarak küresel bir iklim önceliği hâline gelmesi olarak değerlendiriliyor. Kokaral Barajı'nın kapasitesinin artırılmasının ise bölgedeki tarımsal sulama dengelerini olumlu yönde etkileyeceği belirtiliyor.

Kazakistan Su Kaynakları ve Sulama Bakanlığının 13 Mart 2026 tarihinde resmî internet sitesinden yayınladığı açıklamada, 2025 yılında Kazakistan ve Özbekistan hükûmetleri arasında sınır aşan su kaynaklarının ortak yönetimi ve bilinçli kullanımına ilişkin bir antlaşma imzalandığı hatırlatıldı. Ayrıca Türkistan coğrafyasındaki ülkeler için Kuzey Aral Denizi’nin korunmasının ve canlandırılmasının yalnızca ekolojik değil, toplumsal ve stratejik bir sorumluluk olduğu da kaydedildi.