Kazakistan’ın yeni anayasasında Rusçanın statüsü değiştiriliyor

Kazakistan’da hazırlanan yeni anayasa taslağında, Rus dilinin kullanımına ilişkin tanımda önemli bir değişikliğe gidiliyor. Taslağa göre, Rusçaya dair maddede yer alan “eşit” ifadesi “birlikte/yanı sıra” anlamına gelen “qatori” kelimesiyle değiştirilecek.

Kazakistan Anayasa Mahkemesi Başkan Yardımcısı Bahit Nurmuhanov, yeni anayasanın 9. maddesinde yapılan düzenlemeyle, Rus dilinin Kazak diliyle “eşit” statüde kullanılacağına dair ifadenin metinden çıkarıldığını açıkladı. Nurmuhanov, söz konusu değişikliğin “terminolojik ve anlamsal bütünlüğü sağlamak amacıyla” yapıldığını belirtti.

Hâlihazırda yürürlükte olan anayasanın 7. maddesine göre, devlet kurumları ve yerel yönetim organlarında Rusça, Kazak diliyle “eşit” şekilde kullanılabiliyor. Anayasada Kazakça tek devlet dili olarak tanımlanmakla birlikte, bu ifade Rusçanın fiilen ikinci bir devlet dili gibi algılanmasına yol açtığı gerekçesiyle uzun süredir tartışma konusu oluyordu.

Yeni düzenlemeyle birlikte “Kazak diliyle birlikte (qatori)” ifadesi tercih edilerek, Kazakçanın ülkenin tek ve yegâne devlet dili olduğu vurgulanıyor. Rusça ise Kazak diliyle birlikte kullanılan, ancak onunla eşit hukuki statüye sahip olmayan bir dil olarak tanımlanıyor. Bu çerçevede Rusça, devlet dili değil, “milletlerarası iletişim dili” niteliğiyle kabul ediliyor.

Kazakistan’ın yeni anayasa taslağı 31 Ocak’ta kamuoyuna açıklanmıştı. Taslağın, geniş kapsamlı bir kamuoyu tartışmasının ardından halkoylamasına sunulması öngörülüyor. Referandumun ne zaman yapılacağına ilişkin ise henüz resmi bir tarih açıklanmadı.