Kıyiv’de Rus mitlerini çürüten sergi: "Açık Kırım Arşivi"

Ukrayna’nın başkenti Kıyiv’de, Kırım Tatar Sürgünü ve Soykırımı’nın 82. yıl dönümü anısına "Açık Kırım Arşivi: 1920-1930'lu Yılların Fotoğrafları" adlı sergi kapılarını ziyaretçilere açtı. Sergi; 1944 yılındaki büyük sürgünden önce yarımadadaki Kırım Tatar yaşamını, mimarisini, zanaatlarını, camilerini ve köklü kültürünü yansıtan nadide arşiv belgelerini bir araya getiriyor.

“YOK EDİLEN MEDENİYETİN DİJİTAL HAFIZASI”

Sergide yer alan fotoğraflar, 2014 yılındaki Rus işgalinden önce dijital ortama aktarılmış Bahçesaray Tarih, Kültür ve Arkeoloji Müzesi fonlarından derlendi. Sergi açılışında konuklara rehberlik eden ünlü tarihçi Gülnara Abdullayeva, bu karelerin bugün artık var olmayan bir Kırım’ı gösterdiğini vurgulayarak şunları söyledi:

Bu fotoğraflarda sürgün öncesi Kırım’ın camileri, medreseleri, hanları, zanaatkarları ve günlük yaşamı kayıt altına alınmış durumda. Bu binaların birçoğu günümüzde artık yok. Bu aslında 1944’ten sonra Sovyet rejimi tarafından yıkılan, yok edilen Kırım'dır. Amacımız bu fotoğraflar aracılığıyla yarımadanın gerçek tarihini göstermek ve Kırım Tatar kültürünün hafızasını korumaktır.

“FOTOĞRAFLAR RUS PROPAGANDASINI YIKIYOR”

Sergiyi ziyaret eden Ukrayna Milletvekili Tamila Taşeva ise etkinliğin siyasi ve tarihi önemine dikkat çekti. Taşeva, sergilenen her bir karenin Kremlin'in tarih tezlerinin çöktürdüğünü belirterek, "Burada gördüklerimiz gerçek Kırım’ı; yani Kırım Tatarı olan, çok kültürlü ve canlı Kırım’ı gösteriyor. Rusya'nın 'Kırım her zaman Rus’tu' anlatısı koca bir yalandan ibarettir. Kırım Tatarlarının bu topraklardaki varlığı bile bu şovenist propagandayı tek başına yıkıyor. Bu serginin sadece Ukrayna’da değil, tüm dünyada gösterilmesi hayati önem taşıyor." ifadelerini kullandı.

“HAYTARMA” FİLMİ UKRAİNCE SESLE YENİDEN DÖNÜYOR

Etkinliğin bir diğer önemli ayağı ise Kırım Tatar sürgününü anlatan ilk sinema filmi olan Haytarma'nın yenilenen Ukraince seslendirmeli versiyonunun tanıtımı oldu. Galası haziran ayında yapılacak projenin koordinatörlerinden Yevhen Bondarenko, dublaj sürecinin taşıdığı manevi değeri şu sözlerle aktardı:

Artık 'Haytarma'nın Ukraince sesle yankılanma zamanı gelmişti. Filmdeki orijinal Kırım Tatarca konuşmalar tamamen korundu, Ukraince altyazı eklendi. En duygusal olanı ise filmdeki oyuncuların çoğunun 10 yıl sonra stüdyoda kendilerini yeniden seslendirmesiydi. Bu bizim için sadece bir dublaj değil; Kırım’a, hafızamıza ve ortak tarihimize dair çok büyük bir kültürel duruştur.

Sergi organizatörler, serginin yalnızca bir anma etkinliği olmadığını, aynı zamanda dünyaya Kırım’ın ve onun kadim yerli halkının gerçek kimliğini haykıran politik bir manifesto niteliği taşıdığını ifade etti.