Pentagon, Ukrayna yardımlarını geciktiriyor: 400 milyon dolarlık fonun tamamı 2029'a kadar harcanmayacak

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Savaş Bakanlığının (Pentagon), Kongre tarafından Ukrayna için onaylanan 400 milyon dolarlık askerî yardım fonunun tamamını ABD Başkanı Donald Trump'ın görev süresinin sonuna denk gelen 2029 mali yılına kadar harcamayı planladığı bildirildi. Söz konusu plan, Rusya'nın yoğun füze saldırıları karşısında hava savunma sistemleri ve mühimmat sıkıntısı yaşayan Ukrayna'da endişelere yol açarken, Kongre'de hem Demokratlar hem de bazı Cumhuriyetçi senatörlerin tepkisini çekti.

Birleşik Krallık merkezli Reuters haber ajansının ulaştığı bilgilere göre Pentagon, mayıs ayında Kongre üyelerine gönderdiği bir mektupta yardım fonlarının harcama takvimini paylaştı. Konuya yakın bir kaynak, iki ay geçmesine rağmen fonların henüz ne dağıtıldığını ne de sözleşmeye bağlanarak resmen tahsis edildiğini belirtti.

YARDIMLARIN TAMAMI 2029 MALİ YILINA KADAR TESLİM EDİLECEK

Pentagon'un Kongre'ye sunduğu plana göre, yardım fonlarının sözleşmeye bağlanma süreci 30 Eylül 2026'da sona erecek olan 2026 mali yılı içinde tamamlanacak. Ancak askerî ekipman ve hizmetlerin Ukrayna'ya nihai teslimatının 30 Eylül 2029'da sona erecek mali yıl içerisinde gerçekleşmesi öngörülüyor.

Bu tarih, Donald Trump'ın ikinci başkanlık döneminin sona ereceği 20 Ocak 2029 tarihinin de sonrasına denk geliyor.

Kongre kaynakları, savaşın aktif olarak devam ettiği bir dönemde böylesine uzun bir teslimat takviminin "olağan dışı" olduğunu değerlendiriyor.

KONGRE'DE RAHATSIZLIK BÜYÜYOR

Pentagon'un yardım fonlarını yavaş kullanması uzun süredir Kongre'de eleştiriliyor.

Cumhuriyetçi Senatör Mitch McConnell, nisan ayında yayımladığı bir değerlendirme yazısında askerî yardımlardaki gecikmeyi eleştirmişti. Konu son dönemde Kongre'deki bütçe ve savunma oturumlarında da sık sık gündeme geldi.

Geçen hafta Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine ile ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth'in katıldığı oturumda Demokrat Senatör Dick Durbin, yardım planının Ukrayna açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğini söyledi.

Durbin, "Eğer hava savunmasından ve Zelenskıy'a destekten söz ediyorsak, bu fonların üç yıl boyunca kullanılamaması Ukrayna'nın mücadelesini nasıl etkileyecek?" ifadelerini kullandı.

400 MİLYON DOLAR HANGİ ALANLARDA KULLANILACAK?

Pentagon'un hazırladığı plana göre yardım paketi Ukrayna ordusunun savunma kapasitesini güçlendirmeye yönelik ekipman, eğitim ve lojistik hizmetleri kapsıyor.

Pentagon'un hazırladığı harcama planına göre 400 milyon dolarlık yardım paketinin 200 milyon doları silah, mühimmat ve patlayıcıların teminine, 99,9 milyon doları araçlar, yedek parçalar ve çeşitli askerî ekipmanların sağlanmasına, 100 milyon doları ise savunma malzemelerinin Ukrayna'ya ulaştırılması, eğitim faaliyetleri ve diğer lojistik destek hizmetlerine ayrılacak. Bu kaynakların, Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin Rus saldırıları karşısındaki savunma kapasitesini güçlendirmek amacıyla kullanılacağı belirtildi.

TRUMP YÖNETİMİNİN UKRAYNA POLİTİKASI

Donald Trump son haftalarda Ukrayna konusunda önceki döneme kıyasla daha olumlu mesajlar verdi.

Trump yönetimi, Ukrayna'nın Patriot hava savunma sistemi önleme füzelerini lisans altında üretmesine yönelik öneriye onay verirken, Rusya'ya yönelik yeni yaptırımlar içeren yasa tasarısını da imzalayabileceğinin sinyalini verdi.

Ancak Ukrayna yanlısı tutumuyla bilinen Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham'ın bu ay hayatını kaybetmesi, Trump yönetiminin Kıyiv'e yönelik desteğinin aynı çizgide devam edip etmeyeceğine ilişkin soru işaretlerini de beraberinde getirdi. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodımır Zelenskıy'ın salı günü Graham'ın cenaze törenine katılması bekleniyor.

HUKUKİ TARTIŞMA DA GÜNDEMDE

ABD yasalarına göre başkanın, Kongre tarafından onaylanmış bütçe kaynaklarını keyfi biçimde durdurma yetkisi bulunmuyor.

Trump'ın ilk başkanlık döneminde Ukrayna'ya ayrılan savunma fonlarının askıya alınması nedeniyle 2019 yılında hakkında azil süreci başlatılmış, ABD Sayıştayı (GAO) yönetimin Kongre tarafından tahsis edilen fonları hukuka aykırı şekilde geciktirdiği sonucuna varmıştı.

ABD'NİN UKRAYNA'YA DESTEĞİ

Rusya'nın Şubat 2022'de başlattığı geniş çaplı işgalden bu yana Ukrayna, ABD dış yardımının en büyük alıcısı konumunda bulunuyor.

Dış İlişkiler Konseyinin (Council on Foreign Relations) verilerine göre, Eylül 2024 sonu itibarıyla ABD, Ukrayna-Rusya Savaşı kapsamında toplam 175 milyar dolar kaynak ayırdı. Bunun 106 milyar doları doğrudan Ukrayna'ya yardım olarak sağlanırken, 69 milyar doları ise ABD savunma sanayisi ve ekonomisini destekleyen harcamalar olarak ülke içinde kullanıldı.

Trump'ın Ocak 2025'te göreve başlaması ve Cumhuriyetçilerin kongrenin her iki kanadında da çoğunluğu elde etmesinden bu yana Ukrayna için yeni büyük bir yardım paketi kabul edilmedi. Demokratlar ise Trump yönetimini, göreve gelmeden önce onaylanan yardımların uygulanmasını bilinçli şekilde yavaşlatmakla suçluyor.

ZELENSKIY, TRUMP İLE GÖRÜŞECEK

Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenskıy'ın salı günü Beyaz Saray'da Donald Trump ile bir araya gelmesi bekleniyor.

Görüşmede Zelenskıy'ın özellikle Rus füze saldırılarına karşı acilen ihtiyaç duyulan hava savunma sistemlerini talep edeceği ve ABD ile silahlı insansız hava araçları (SİHA) üretimine yönelik anlaşmanın tamamlanmasını gündeme getireceği ifade edildi.

Beyaz Saray temaslarının ardından Zelenskıy'ın ABD Senatosu'nun 100 üyesiyle de bir toplantı yapması planlanıyor. Temsilciler Meclisi ise yaz tatili nedeniyle çalışmalarına ara vermiş durumda.