Ukrayna askerî istihbaratı: Rusya, Zaporijjya Nükleer Santrali’ni askerî üsse çevirdi

Ukrayna Savunma Bakanlığı İstihbarat Başmüdürlüğü (HUR), Rusya’nın Mart 2022’den bu yana işgal altında tuttuğu Avrupa’nın en büyük nükleer tesisi olan Zaporijjya Nükleer Santrali’ni adeta askerî bir üsse dönüştürdüğünü ve tesis sınırları içerisinde silahlı insansız hava araçları (SİHA) yönetim merkezleri kurduğunu duyurdu. HUR'un resmî sosyal medya hesabı üzerinden paylaştığı rapora göre, tüm nükleer reaktörlerin "soğuk durdurma" modunda olduğu tesiste, uluslararası güvenlik kuralları hiçe sayılarak ağır silah ve mühimmat depolanıyor.

MAKİNE DAİRELERİNDE ASKERİ TEÇHİZAT, REAKTÖR ÇATILARINDA FÜZE SİSTEMLERİ

İstihbarat raporunda, Rus işgal güçlerinin nükleer tesisi adeta askerî üsse dönüştürdüğü belirtilerek, santralin 1, 2, 5 ve 6 numaralı güç bloklarının makine dairelerine askerî araç ve teknik teçhizatın yerleştirdiği aktarıldı.

Reaktör bölümlerinin çatılarına makineli tüfek noktaları ve füze kompleksleri monte edilirken; sığınaklar, bodrum katları, enerji bloklarını birbirine bağlayan teknik geçitler ve köprülerin altı mühimmat depolarına dönüştürüldü. Ayrıca, eski Kahovka Baraj Gölü'nün kıyı şeridine yakın bulunan bazı teknik odalar Rus askerlerince mayınlandı.

Bununla birlikte Rusya, tesis bünyesinde "Gerbera" ve "Geran" tipi silahlı insansız hava araçları (SİHA) için komuta ve kontrol merkezleri konuşlandırdı. Bu merkezlerin işletilmesinde, Rusya'daki Tataristan Cumhuriyeti sınırları içinde bulunan "Alabuga" özel ekonomik bölgesinden getirilen ve aralarında reşit olmayan öğrencilerin de bulunduğu personelin istihdam edildiği belirtildi.

İstihbarat raporuna göre santralin iç güvenliği ve dışarıya kapatılması, yaklaşık bin 500 kişiden oluşan bir Rusya Ulusal Muhafızları (Rosgvardiya) kontingenti tarafından sağlanıyor.

UAEA DENETLEME KABİLİYETİ ENGELLENİYOR

HUR, tesiste konuşlu bulunan Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) uzmanlarının nükleer güvenliği denetleme kabiliyetinin Rusya tarafından kasıtlı olarak engellendiğini vurguladı. Raporda, "UAEA uzmanlarının enerji bloklarına ve özel teknik odalara tam erişimi bulunmamaktadır. Denetimler, Ruslar tarafından önceden onaylanmış bir plan ve rota dahilinde yürütülüyor. Bu durum, santraldeki gerçek durumun objektif bir şekilde değerlendirilmesini imkansız kılmaktadır." denildi.

SOĞUTMA HAVUZUNDA SU SEVİYESİ KRİTİK SINIRIN ALTINDA VE 21. GÜÇ KESİNTİSİ

Nükleer güvenliği tehdit eden en büyük unsurlardan biri elektrik arzı ve soğutma suyu sıkıntısı olarak öne çıkıyor. İşgal öncesinde 10 ayrı harici elektrik hattına sahip olan santralin, Rus saldırıları nedeniyle şu an sadece tek bir yüksek gerilim hattı çalışıyor. İçinde bulunduğumuz 3 Temmuz 2026 tarihinde santralde işgal sürecinin 21. genel elektrik kesintisi yaşandı.

Bununla birlikte, reaktörlerin ve kullanılmış nükleer yakıt depolama tesislerinin soğutulması için hayati önem taşıyan soğutma havuzundaki su seviyesi, olması gereken minimum 15 metre yerine Temmuz 2026 itibarıyla 12,86 metreye geriledi. Sistem için kritik olan 57 derin su kuyusundan sadece 11’inde yüksek güçlü pompalar aktif olarak çalışabiliyor. Su açığı, Zaporijjya Termik Santrali’nin deşarj kanalından yapılan takviyelerle geçici olarak kapatılmaya çalışılıyor.

PERSONEL KRİZİ DEVAM EDİYOR

Savaştan önce yaklaşık 11 bin personelin istihdam edildiği dev tesiste güncel çalışan sayısı, nükleer alanda çalışma lisansı bulunmayan taşeron firma işçileri de dahil olmak üzere 7 bin 500'e kadar düştü. Ukraynalı kalifiye personel işten çıkarılma ve baskı tehdidiyle Rus devlet nükleer şirketi Rosatom ile sözleşme imzalamaya zorlanıyor. Rusya'dan getirilen ikame personelin ise Ukrayna'daki Zaporijjya Santrali ile Rusya'daki nükleer tesisler arasındaki yapısal farklar nedeniyle burayı güvenli şekilde işletecek kalifikasyona sahip olmadığı belirtiliyor.