Ukrayna’dan uyarı: Zaporijjya Nükleer Santrali Rusya kontrolünde güvenle çalıştırılamaz

Ukrayna, Rusya'nın Mart 2022’den bu yana işgali altında tuttuğu Avrupa’nın en büyük nükleer tesisi olan Zaporijjya Nükleer Santrali’nin güvenli biçimde yeniden faaliyete geçirilmesinin ancak tesisin yeniden Ukrayna kontrolüne dönmesiyle mümkün olduğunu açıkladı. Ukrayna Devlet Nükleer Enerji Şirketi Energoatom Genel Müdürü Pavlo Kovtoniuk, Rusya’nın santrali işletmek için gerekli ekipman ve yedek parçalara sahip olmadığını söyledi.

Avrupa’nın en büyük nükleer santrali olan Zaporijjya’daki altı reaktör, Rus güçlerinin bölgeyi ele geçirmesinden bu yana kapalı durumda bulunuyor. Moskova, geçen yıl en az bir reaktörü yeniden devreye almayı hedeflediğini duyurmuş, santralin Rusya tarafından atanan yöneticisi ise 2027 itibarıyla elektrik üretimine başlanabileceğini öne sürmüştü. Ancak Kovtoniuk, böyle bir girişimin ciddi bir nükleer kaza riski taşıdığını vurguladı.

“Rusya santrali çalıştıramaz. Ana ekipman ile kontrol, koruma ve izleme sistemlerinin tamamı Ukrayna’ya aittir.” diyen Kovtoniuk, santralin Ukrayna mühendislik projelerine dayandığını ve yedek parçaların da Ukrayna’daki işletmelerde üretildiğini belirtti. Kovtoniuk, bu unsurlar olmadan santralin işletilmesi teknik olarak mümkün olmadığını vurguladı.

ÇERNOBİL FELAKETİ BENZETMESİ

Sovyet döneminde inşa edilen santralin hâlihazırda Rus teknolojisiyle tam uyumlu olmadığını belirten Kovtoniuk, reaktörlerde kullanılan Amerikan nükleer yakıtının değiştirilmesi ve güç ünitesi kontrol sistemlerinin tamamen yenilenmesi gerektiğini ifade etti.

Kovtoniuk, Rusya’nın santrali mevcut koşullarda yeniden çalıştırma girişimini, 40 yıl önce Ukrayna’da yaşanan Çernobil (Çornobıl) Nükleer Santrali faciasına benzeterek uyardı ve “Çernobil’de kimse bilinçli olarak bir felaket istemedi. Ancak ekipman, bulunduğu koşullarda çalışamadığı için felaket yaşandı. Buradaki durum da aynıdır.” dedi.

Ayrıca 2023’te Kakhovka Barajı’nın yıkılmasıyla santralin bulunduğu rezervuardaki suyun büyük ölçüde boşaldığını hatırlatan Kovtoniuk, mevcut su rezervlerinin tek bir reaktörü bile soğutmak için yeterli olmadığını sözlerine ekledi.

BARIŞ GÖRÜŞMELERİNDE KİLİT BAŞLIK

Tam kapasiteyle çalıştığında Ukrayna’nın elektrik ihtiyacının yaklaşık üçte birini karşılayabilen santralin geleceği, ABD arabuluculuğunda yürütülen barış görüşmelerinin de en tartışmalı başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.