Kırım Tatarlarının geleneksel Derviza Bayramı, Toydemir köyünde coşkuyla kutlandı

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Genel Merkezi ile Kırım Derneği Toydemir Şubesi tarafından geleneksel olarak düzenlenen Derviza Bayramı etkinlikleri, 25 Ekim 2026 tarihinde Ankara’nın Polatlı ilçesine bağlı Toydemir köyünde gerçekleştirildi. Türkiye’nin farklı bölgelerinden Kırım Tatarlarını bir araya getiren şenlik, hem kültürel mirasın yaşatılmasına hem de diaspora arasındaki dayanışma ve birlik bağlarının güçlendirilmesine vesile oldu.

Etkinlik, saygı duruşunun ardından İstiklal Marşı ve Kırım Tatar millî marşı “Ant Etkenmen”in okunmasıyla başladı.

MÜKREMİN ŞAHİN: DERVİZA GELENEĞİNİ YENİDEN CANLANDIRMAYA ÇALIŞIYORUZ

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Genel Başkanı Mükremin Şahin yaptığı açılış konuşmasında, Toydemir köyünde gerçekleştirilen ağaçlandırma çalışmalarının Türkiye’de örnek gösterilebilecek bir girişim olduğunu belirterek, fidanların dikilmesinden bakımına kadar emek veren köy sakinlerine teşekkür etti.

Türkiye’nin birçok bölgesini ziyaret ettiğini ancak Toydemir’deki gibi gönüllülük esasına dayanan kapsamlı bir ağaçlandırma çalışmasına nadiren rastladığını ifade eden Şahin, köylülerin kuruyan ağaçların yerine yenilerini dikerek ormanın bakımını düzenli biçimde sürdürdüğünü anlattı.

Konuşmasında Derviza Bayramı’nın tarihî kökenlerine de değinen Şahin, Kırım Tatarlarının geleneksel takviminde baharın Tepreş, sonbaharın ise Derviza kutlamalarıyla karşılandığını belirtti. Derviza’nın hasat döneminin tamamlanmasının ardından düzenlenen, halkın bir araya gelerek bereketi ve dayanışmayı kutladığı geleneksel bir bayram olduğunu hatırlattı.

Şahin, geçmişte Kırım’da Derviza kutlamaları kapsamında at yarışları, güreş müsabakaları ve toplu yemeklerin düzenlendiğini şu ifadelerle anlattı:

Derviza, Kırım’da bir gelenek. Sonbahara girerken hasat bayramı olarak kutlanır. İnsanlar mahsullerini topladıktan, bağ bozumu tamamlandıktan sonra at yarışlarının, güreşlerin yapıldığı, kazanların kaynatıldığı bir eğlencedir.

Söz konusu geleneğin Türkiye’deki Kırım Tatarları arasında uzun yıllar boyunca yaygın biçimde kutlanmadığını dile getiren Şahin, son üç-dört yıldır Derviza Bayramı’nı yeniden canlandırmaya çalıştıklarını ifade etti.

Başkan, gelecek yıllarda kutlamaların daha kapsamlı hâle getirilmesini hedeflediklerini açıklayarak, özellikle geleneksel Kırım Tatar kemer güreşlerinin yeniden şenlik programlarına dâhil edilebileceğini söyledi.

TOYDEMİR KÖYÜNÜN TARİHÎ MİRASI VE ŞEHİTLERİ ANLATILDI

Kırım Derneği Toydemir Şube Başkanı Vecdi Özgey de konuşmasında köyün kuruluş tarihine ve Türk Kurtuluş Savaşı sırasında üstlendiği role dikkati çekti. Toydemir’in 1905 yılında Kırım’dan Anadolu’ya göç eden Kırım Tatarları tarafından kurulduğunu belirten Özgey, köyün yalnızca bir yerleşim yeri değil, aynı zamanda Millî Mücadele’nin önemli hatıralarını taşıyan tarihî bir mekân olduğunu vurguladı.

Köyün Kurtuluş Savaşı sırasında 5. Kafkas Tümeni ile 12. Grup Karargâhına ev sahipliği yaptığını aktaran Özgey, şenliğin düzenlendiği alanın da söz konusu askerî karargâhın bulunduğu bölgede yer aldığını söyledi. Toydemir çevresinde yoğun topçu muharebelerinin yaşandığını ifade eden Özgey, köyün 12 gün boyunca işgal altında kaldığını, ardından yeniden kurtarıldığını anlattı.

Özgey, konuya ilişkin şu bilgileri paylaştı:

Köyümüzde şu anda tespit edilmiş 80 şehidimiz vardır. İsimleri bellidir. Belediye başkanlığımız, Millî Parklar ve Kızılay ile yaptığımız koordinasyon sonucunda protokolümüz imza aşamasına geldi. İnşallah önümüzdeki bahar şehitliğimizin yapımına başlayacağız.

Bununla birlikte, Derviza Bayramı’nın geleneksel etkinliklerinden biri hâline gelen fidan dikimi, bu yıl da Toydemir köyünde gerçekleştirildi. Köyün çevresini yeşillendirmek ve gelecek nesillere kalıcı bir miras bırakmak amacıyla başlatılan ağaçlandırma çalışmaları sayesinde, yıllar içerisinde binlerce fidanın dikildiği alanda yeni ağaçlar toprakla buluşturuldu.

Şenlik öncesinde çok sayıda fidanın dikildiğini belirten Vecdi Özgey, etkinlik günü ise katılımcıların iştirakiyle sembolik fidan dikimi gerçekleştirildiğini söyledi. Ağaçlandırma çalışmalarına destek veren kişi ve kuruluşlara teşekkür eden Özgey, bağışlanan fidanların tamamının toprakla buluşturulduğunu bildirdi. Bu kapsamda dernek temsilcileri, iş insanları ve Türk dünyasına yönelik faaliyetlerde bulunan gönüllülerin projeye katkı sunduklarından dolayı teşekkür etti.

Özgey ayrıca, organizasyona sağladıkları desteklerden dolayı Polatlı Belediyesine ve belediye çalışanlarına teşekkür etti. Şenlik kapsamında ağaçlandırma çalışmalarına katkıda bulunan Anahtar Parti Türk Dünyası Ankara Başkanı Ruhi Ilıkkan’a teşekkür belgesi takdim edildi.

ÖZCAN GÜNGÖR: KIRIM TATARLARININ KİMLİĞİNE VE KÜLTÜRÜNE SAHİP ÇIKMALIYIZ

Etkinlikte konuşan Anahtar Parti Genel Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Özcan Güngör ise Kırım Tatarlarının tarihî hafızasının ve kültürel kimliğinin korunmasının Türk dünyası açısından taşıdığı öneme dikkati çekti.

Kırım Tatar millî marşı “Ant Etkenmen”de yer alan “Milletimin yarasını sarmağa” ifadesine atıfta bulunan Güngör, Kırım Tatarlarının yaşadıkları göç ve sürgünlere rağmen vatanlarına duydukları bağlılığı koruduklarını belirtti.

Konuşmasında Kırım’dan Anadolu’ya göç eden bir ailenin hikâyesini paylaşan Güngör, vatanından ayrılmak zorunda kalan yaşlı bir Kırım Tatarının yanında getirdiği bohçanın içerisinde bir avuç Kırım toprağı sakladığını anlattı. Yaşlı adamın, çocuklarına bu toprağın maddi değer taşıyan her şeyden daha kıymetli olduğunu söylediğini aktaran Güngör, hikâyenin Kırım Tatarlarının vatanlarına duydukları bağlılığı simgelediğini ifade etti.

Güngör, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

Vatan ne parayla ölçülür ne de başka türlü bir kıymetle yerine konulur. Ruslar ve başka düşmanlar Kırım’ın toprağını işgal etmiştir. Kırım’ın dağlarına, yamaçlarına kendi bayraklarını dikmişlerdir. Ancak Kırım Türkünün diline, Kırım Türkünün kültürüne, Kırım’ın kimliğine, Kırım’ın imanına hiçbir şey yapamamıştır, yapamayacaktır.

Kırım Tatarlarının kültürel varlığını sürdürmesinde dilin, tarihî hafızanın ve toplumsal dayanışmanın belirleyici olduğunu vurgulayan Güngör, Türkiye’de yaşayan Kırım Tatarlarıyla güçlü bağların korunmasının önemine işaret etti.

“Biz Kırım Türkünü kendimizden, kendimizi Kırım Türkünden biliriz.” diyen Güngör, Derviza Bayramı gibi kültürel buluşmaların ortak kimliğin yaşatılmasına katkı sağladığını dile getirdi.

Güngör, Toydemir’de gerçekleştirilen ağaçlandırma çalışmalarını da değenirek, “Biz bugün bu topraklarda kardeşlik ekiyoruz. Bugün diktiğimiz ağaçların toprağa sarılıp güçlenmesi gibi Kırım Tatarlarımızın da güçlenmesini, dünyada seslerini duyurmasını ve yeniden o güzel topraklarına kavuşmasını Cenabıallah’tan temenni ediyorum.” şeklinde konuştu.

CIYIN ANSAMBLİNDEN GELENEKSEL KIRIM TATAR DANSLARI

Açılış konuşmalarının ardından şenlik, Kırım Derneği Genel Merkezi bünyesinde faaliyet gösteren "Cıyın Ansambli’nin" geleneksel Kırım Tatar halk oyunları gösterisiyle devam etti. Kırım Tatar kültürünün kendine özgü dans figürlerini sahneye taşıyan topluluk, geleneksel kıyafetleri ve hareketli performanslarıyla katılımcıların beğenisini topladı.

İstanbul’dan şenliğe katılan Kırım Tatar ses sanatçısı Adile Çerkezova ise seslendirdiği Kırım Tatar halk şarkılarıyla bayram coşkusuna eşlik etti. Müzik programında ayrıca Kırım Derneği Genel Merkezi bünyesindeki "Yañğıray Qaytarma" Müzik Okulu öğretmeni Refat Useinov ve öğrencisi sahne aldı. Kırım Tatar halk müziğinden eserler seslendiren sanatçılar, geleneksel ezgileri Toydemir’deki katılımcılarla buluşturdu.

Şenlik alanında kurulan stantlarda Kırım Tatar mutfağına özgü geleneksel yemekler ve tatlılar da satışa sunuldu. Misafirler, müzik ve dans gösterilerinin yanı sıra Kırım Tatar mutfak kültürünü yakından tanıma fırsatı buldu.

Bununla birlikte, çocuklar için çuval yarışı, yetişkinler için ise çivi çakma yarışması başta olmak üzere çeşitli eğlenceli etkinlikler de düzenlendi.

Derviza Bayramı kutlamalarının son bölümünde, Kırım Tatar diaspora kültürünün geleneksel törenlerinden "Telli Şırak" ve "Koraz Telleme" ritüeli gerçekleştirildi. Dombıra ezgileri eşliğinde düzenlenen törenler, şenliğin kültürel atmosferini tamamlayarak, sona erdi.