Kırım Tatar Sürgünü şehitleri Ankara'da diplomatik törenle anıldı

Mustafa Koçyegit
QHA Ankara

Kırım Tatar halkının 18 Mayıs 1944'te Sovyet rejimi tarafından uğradığı topyekûn sürgün ve soykırımın yıl dönümünde, Ukrayna'nın Ankara Büyükelçiliği anlamlı bir anma programına ev sahipliği yaptı. Ankara'da faaliyet gösteren diplomatik misyonların üst düzey temsilcileri ile Kırım Tatar diasporası önde gelenlerinin katıldığı törende, sürgün şehitlerinin aziz hatıraları yâd edildi.

Program kapsamında konuklara, ünlü Kırım Tatar ressam Rustem Eminov'un sürgün trajedisini ve vatana dönüş mücadelesini konu alan eserlerinin basılı olduğu özel kartpostallar hediye edildi.

"BU BİR SOYKIRIMDI"

Kendisi de sürgün mağduru bir aileden gelen Ukrayna'nın Ankara Büyükelçisi Nariman Celâl, törende diplomatik camiaya ve konuklara seslenerek 20. yüzyılın en karanlık suçlarından biri olan Kırım Tatar Soykırımı'nın tarihî gerçeklerini çarpıcı ifadelerle paylaştı. 82 yıl önce, 18 Mayıs 1944 sabahının ilk saatlerinde Sovyet askerleri ve NKVD subaylarının Kırım Tatar evlerine eş zamanlı baskınlar yaptığını hatırlatan Büyükelçi Celâl, konuşmasında şu detaylara dikkat çekti:

Aileler zorla uyandırıldı. Eşyalarını toplamaları için onlara sadece birkaç dakika süre verildi. Anneler çocuklarını kollarında tuttu. Yaşlılar, hangi suçu işlediklerini anlamıyordu. Birçok baba, oğul ve kardeş, o anda cephede Nazizme karşı savaşıyordu; ailelerinin vatanlarından koparıldığından habersizdiler. 18 Mayıs'tan 20 Mayıs'a kadar, Kırım Tatarlarını taşıyan 67 trenin tamamı Kırım'dan Orta Asya ve Ural bölgesine doğru yola çıktı. Sadece üç gün içinde, yaklaşık 200 bin kişi sürgün edildi. Bunların çoğu kadınlar, çocuklar ve yaşlılardı. Bu bir yer değiştirme değildi.Bu bir tahliye değildi. Bu bir soykırımdı.

Stalin rejiminin sürgünü haklı göstermek adına bütün bir halka isnat ettiği "ihanet" suçlamasının koca bir yalandan ibaret olduğunu belirten Büyükelçi Celâl, İkinci Dünya Savaşı sırasında 20 binden fazla Kırım Tatarının Kızıl Ordu saflarında savaştığını ve bunlardan beşinin "Sovyetler Birliği Kahramanı" ünvanı aldığını anımsattı.

Kırım Tatar erkeklerinin cephede ülkeyi savunurken ailelerinin hayvan vagonlarına yüklendiğini ifade eden Celâl, yolculuk esnasında ve sürgünün ilk yıllarında Kırım Tatar halkının neredeyse yarısının açlık, hastalık ve insanlık dışı yaşam koşulları nedeniyle can verdiğini belirtti. Sovyet rejiminin sadece bir halkı sürmekle kalmayıp; köyleri yeniden adlandırarak, mezarlıkları yok ederek, okulları kapatarak ve mülkleri yağmalayarak Kırım Tatar kimliğini haritalardan ve kamusal hayattan tamamen silmeyi amaçladığını aktardı.

2014 SONRASI KIRIM

Ukrayna'nın bağımsızlığını kazanmasıyla birlikte kendi ailesi dahil binlerce Kırım Tatarının umutla vatanlarına döndüğünü ve demokratik bir devlet inşa etmek için omuz omuza çalıştıklarını dile getiren Büyükelçi Celâl, 2014 yılındaki hukuksuz Rus işgaliyle tarihin yeniden tekerrür ettiğini kaydetti.

Celâl, Rus işgaliyle birlikte baskı, korku ve sömürgeci şiddet mantığının geri döndüğünü ifade ederek Kırım Tatar halkının uluslararası hukukla korunan meşru temsil organı Kırım Tatar Millî Meclisinin (KTMM) işgalci makamlarca "aşırılıkçı örgüt" denilerek yasaklandığını anımsattı. Yarımadada süregelen sistematik baskılara ve nüfus yapısının değiştirilmesine dair şu sarsıcı verileri aktardı:

Onlarca gazeteci, sivil toplum aktivisti, dini lider ve sıradan vatandaş, sırf kimliklerini, haysiyetlerini ve vatanlarını teslim etmeyi reddettikleri için hâlâ hapiste. Bugün Kırım, sadece işgal altındaki bir bölge olmaktan çıkmıştır. Yarımada, militarizasyon, baskı ve kasıtlı demografik mühendisliğin yaşandığı bir alan haline gelmiştir. Çeşitli tahminlere göre, 2014'ten bu yana 500 bin ila 800 bin Rus vatandaşı işgal altındaki Kırım'a yerleştirilmiştir. Aynı zamanda, Kırım Tatarları ve Ukrayna yanlısı sakinler, sindirme, siyasi saiklerle yapılan zulüm, iş kaybı, mülklerine el konulması ve sürekli baskı yoluyla sistematik olarak bölgeden uzaklaştırılmaktadır. Bu sadece bir işgal değildir. Bu, Kırım'ın kimliğini değiştirmeye yönelik bir girişimdir. Ve bir kez daha, Kırım'ın yerli halkı varoluşsal bir tehditle karşı karşıyadır.

"HAFIZASINI KORUYAN BİR HALK ASLA MAĞLUP EDİLEMEZ"

Kremlin'in asla anlayamadığı gerçeğin, "hafızasını koruyan bir halkın asla mağlup edilemeyeceği" olduğunu vurgulayan Nariman Celâl, Ukrayna'nın Kırım konusundaki tavrının tavizsiz olduğunu yineleyerek, "Kırım Ukrayna'dır. Kırım Tatarları Kırım'ın yerli halkıdır. Topraklarına, kimliklerine, dillerine, özyönetimlerine ve geleceklerine ilişkin hakları tartışmaya açık değildir. Bugün, Ukraynalılar ve Kırım Tatarları özgürlük, egemenlik ve adaleti savunmak için omuz omuza durmaktadır." şeklinde konuştu.

Konuşmasında Türkiye Cumhuriyeti'ne de özel bir parantez açan Büyükelçi Celâl, "Bu mücadelede Türkiye'nin Ukrayna'ya, uluslararası hukuka ve Kırım Tatar halkına verdiği ilkeli desteğe derinden değer veriyor, bu dayanışma için içtenlikle teşekkür ediyoruz. Hafıza sadece geçmişle ilgili değil, bir sorumluluktur. Adalet sağlanana kadar durmayacağız. Kırım bizim evimizdir ve geri döneceğiz" diyerek sözlerini tamamladı.

Ankara'daki diplomatik misyon temsilcilerini bir araya getiren anlamlı program, Kırım Tatar Sürgünü ve Soykırımı ile halkın vatan Kırım'a geri dönüş mücadelesini tüm çıplaklığıyla gözler önüne seren belgesel gösteriminin yapılmasıyla son buldu.