"Hafızanın Sanal Mekânı: Kırım Direnişi Müzesi" erişime açıldı

Ukrayna’da, 2014’ten bu yana Rusya’nın Kırım’daki işgaline karşı direnen ve siyasi baskı, yasa dışı tutuklama ve hapis cezalarının mağduru olan kişilerin hikâyelerini anlatan “Hafızanın Sanal Mekânı: Kırım Direnişi Müzesi” adlı çevrim içi platform hizmete açıldı.

Sanal müzeye ilgili internet sitesi üzerinden erişilebiliyor. Projede, Kırım’daki siyasi tutsakların, gazetecilerin, aktivistlerin ve insan hakları savunucularının kişisel hikâyeleri; belgeler, mektuplar ve kişisel eşyalar aracılığıyla aktarılıyor.

Müzenin oluşturulmasına siyasi tutsakların aileleri, serbest bırakılan Kremlin esirleri ile insan hakları ve sivil toplum kuruluşları katkı sağladı. Proje ayrıca bazı orijinal eserlerin muhafaza edildiği Berlin’deki "Mauermuseum – Checkpoint Charlie" ile iş birliği yapıyor.

Müzenin internet sitesinde yer alan bilgilere göre projenin amacı, Kırım’daki Rus baskısının mağdurlarına ilişkin hafızayı korumak, siyasi zulmün insani boyutunu ortaya koymak ve işgal yönetiminin Kırım direnişinin tarihini çarpıtma girişimlerine karşı koymak olarak kaydediliyor.

SİYASİ TUTSAKLARIN KİŞİSEL EŞYALARI SERGİLENİYOR

Sanal müzede, Rusya'da yasa dışı şekilde 14 yıl hapis cezasına çarptırılan Kırım Tatar siyasi tutsak Server Mustafayev’in Rusya’daki cezaevinde oğlu için ekmekten yaptığı tespih de yer alıyor.

Ziyaretçiler ayrıca gazeteciler ve aktivistlerin mektuplarını, eski siyasi tutsak Ukrayna'nın Ankara Büyükelçisi Nariman Celâl’e ait cezaevi kimlik etiketini, 7 yıl hapse mahkûm edilen Kırım Tatarı siyasi tutsak Appaz Kurtamet’in günlüğünü ve siyasi tutsak kardeşler Asan ve Aziz Ahtemovların karar duruşmasında giydikleri tişörtleri görebiliyor.

Müze, Kırım’da Rus baskısına karşı sembolik bir eylem gerçekleştiren Kırımlı sanatçı Bogdan Ziza’nın hikâyesine de yer veriyor. Ziza, 2022’de Yevpatoria’daki işgal yönetiminin binasının kapısını sarı ve mavi boyayla boyamıştı. Bu eylemin ardından gözaltına alınan Ziza, 15 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Söz konusu kapı da müzenin sembolik eserleri arasında bulunuyor.

Projede ayrıca siyasi tutsak Galina Dovgopola ile Kırımlı yurttaş gazeteci ve insan hakları aktivisti İrına Danılovıç'ın hikâyeleri, fotoğrafları ve cezaevinden gönderdikleri mektuplar yer alıyor. Danilovıç’ın kaçırılması, yasa dışı şekilde alıkonulması ve cezaevinde sağlık durumunun kötüleşmesine ilişkin materyaller de sergide bulunuyor.

Müzede Rusya'nın işgali altındaki Kırım'da alıkonulan ve düzmece bir davayla hapse mahkûm edildikten sonra 4 yılın ardından serbest bırakılan Ukraynalı gazeteci Vladislav Yesipenko'nun cezaevinden gönderdiği bir mektup ile Kırım Tatarı yurttaş gazeteci Osman Arifmemetov’un “Sürgünüm. SİZO’da yazılan Kırım gazetecisinin röportajları” adlı kitabı da sergileniyor. Arifmemetov’un kitabının, ifade özgürlüğü ve baskıya karşı direnişin sembollerinden biri olduğu belirtiliyor.

Sanal müzenin oluşturulmasında serbest bırakılan siyasi tutsaklar ile Kremlin rejiminin esirlerinin ailelerinin tanıklıkları da önemli rol oynuyor. Bu tanıklıklarda Rusya’daki cezaevlerinde tutsakların maruz kaldığı koşullar, psikolojik baskı, hastalıklar ve işkenceler anlatılıyor. Bu anlatılar, müzede yer alan resmî belgeleri tamamlıyor.