Kırım Tatar edebiyatının unutulmaz ismi: Yunus Kandım doğumunun 67. yılında anılıyor

Kırım Tatar şair, yazar, mütercim ve gazeteci Yunus Kandım (Yunus Qandım), doğum günü olan 4 Eylül’de Kırım Tatarları ve Türk dünyası sevdalıları tarafından anılıyor.

46 yıllık kısa ömrüne sayısız önemli çalışma sığdıran Yunus Kandım, 4 Eylül 1959’da sürgün yeri olan Özbekistan’ın Taşkent bölgesine bağlı Akkurgan (Aqqurğan) bölgesinde dünyaya geldi.

Babasını küçük yaşta kaybeden yazar, 1981 yılında Taşkent Devlet Pedagoji Enstitüsünün Kırım Tatar Dili ve Edebiyatı Bölümünden mezun oldu. Kandım, edebi ve sanatsal faaliyetlerine de bu enstitüde öğrenim gördüğü yıllarda adım attı.

Kandım’ın “Oquv Zalında” adlı ilk şiiri 1979 yılında “Lenin Bayrağı” gazetesinde yayımlandı. Bazı şiirleri ise 1982’de Taşkent’te basılan “Qarılğaçlar” adlı derlemede yer aldı. Şairin “Sen Deñizge Beñzeysiñ” başlıklı ilk şiir kitabı ise 1988 yılında okurla buluştu.

VATAN KIRIM’DA BASIN VE EĞİTİM MÜCADELESİ

1981 yılından, eşi Sabriye Hanım ve çocuklarıyla birlikte vatan Kırım’a döndüğü 1989 yılına kadar Lenin Bayrağı gazetesinde çalışan Kandım; vatanına kavuştuktan sonra Akmescit’te çıkan Dostluq (Qırım) ve Yañı Dünya gazetelerinde gazetecilik mesleğini sürdürdü.

Akmescit’teki Kırım Devlet Pedagoji ve Mühendislik Üniversitesinin Kırım Tatar Dili ve Edebiyatı Bölümünde akademisyenlik de yapan Kandım, Ukraince ve Türk dillerinden Kırım Tatar diline çok sayıda çeviri kazandırdı. Özbek, Karakalpak ve Kazak şairlerin eserlerini Kırım Tatarcaya aktardı.

Ukrain edebiyatının Kırım Tatar dilinde tanınmasına büyük önem veren yazar; Volodımır Sosyura, Pavlo Tıçına ve Lesya Ukrayinka gibi Ukrayna edebiyatının klasikleşmiş isimlerinin eserlerini Kırım Tatarcaya tercüme etti. Toplamda 3 ciltten oluşan Kırım Tatar Edebiyatı Antolojisi kitabını hazırlayan Yunus Kandım, 30’dan fazla bilimsel makaleye de imza attı.

CENGİZ DAĞCI ESERLERİNİN KIRIM TATAR TÜRKÇESİYLE BULUŞTURDU

Büyük yazar Cengiz Dağcı’nın Türkiye Türkçesinde yayımlanmış Korkunç Yıllar, Yurdunu Kaybeden Adam, Onlar da İnsandı, Anneme Mektuplar ve Hatıralarda Cengiz Dağcı adlı eserlerini Kırım Tatarcaya çevirerek usta yazarın Kırım’da ve soydaşları arasında daha geniş kitlelerce tanınmasına vesile oldu.

Şiirleri 30’dan fazla şarkıya güfte olan ünlü şair; Türkiye, Romanya, Baltık ülkeleri ve Türkistan coğrafyasında düzenlenen birçok uluslararası konferansta Kırım Tatar kültürünü temsil etti. Kandım, 1992-2001 yılları arasında toplam 5 romanın tercümesini tamamladı.

Kültür ve edebiyat alanındaki üstün hizmetlerinden dolayı 2000 yılında kendisine "Ukrayna Devlet Sanatçısı" ünvanı verilen Yunus Kandım, 20 Mart 2005 tarihinde henüz 45 yaşındayken Akmescit’te hayata gözlerini yumdu.