Rusya’dan bağımsızlaşıyor: Özbekistan ve Azerbaycan petrol ürünlerinde uzun vadeli iş birliğini görüşüyor

Sovyetler Birliği’nin 1991’de dağılmasının ardından yeniden bağımsızlığını kazanan Türk devletleri, uzun yıllar Rusya Federasyonu’nun siyasi ve ekonomik baskısı altında kalarak enerji ve altyapı sistemlerini büyük ölçüde Rusya’nın ihtiyaçlarına uygun şekilde geliştirdi. Ancak son beş yılda bu durum önemli ölçüde değişti. Türkistan ülkeleri, Rusya’ya olan bağımlılıklarını azaltarak ekonomik ve stratejik açıdan kendi aralarında yeni iş birlikleri geliştirmeye başladı.

Bunun güncel örneklerinden biri ise Azerbaycan ile Özbekistan arasındaki enerji iş birliği. İki ülke, Özbekistan’ın artan enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla petrol ürünlerinin ortak üretimi ile uzun vadeli petrol ve akaryakıt tedariki konusunda iş birliği imkanlarını değerlendiriyor.

Özbekistan Enerji Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, ülkede petrol ürünlerine yönelik iç talebin artması nedeniyle otomotiv ve dizel yakıtı, jet yakıtı ile diğer petrol ürünlerinin tedarik kaynaklarının çeşitlendirilmesine yönelik çalışmalar sürdürülüyor. Bu kapsamda Bakü ile Taşkent arasında, Özbekistan ve Azerbaycan'daki petrol rafinerilerinin imkanlarından yararlanılarak otomotiv ve havacılık yakıtı üretimine yönelik ortak projeler ele alınıyor.

Özbekistan Enerji Bakanı Şerzod Hocaev, "Özbekistan 24" televizyonuna yaptığı açıklamada, Azerbaycan tarafına petrol ürünlerinin ortak üretimine ilişkin çeşitli işbirliği modelleri önerildiğini belirtti.

Hocaev ayrıca, seçeneklerden birinin Özbekistan'da faaliyet gösteren rafinerilerde ortak üretim yapılması olduğunu, diğer seçeneğin ise Özbekistan'ın Azerbaycan'da inşa edilen yeni bir petrol rafinerisine ortak olması ve burada üretilen petrol ürünlerinin bir bölümünün Özbekistan'a gönderilmesini içerdiğini ifade etti. Bakan, bu iş birliğinin Özbekistan iç piyasasının petrol ürünleriyle istikrarlı şekilde karşılanmasına katkı sağlayacağını vurguladı.

UZUN VADELİ PETROL VE AKARYAKIT TEDARİKİ PLANLANIYOR

İki ülke arasında ayrıca uzun vadeli ham petrol ve petrol ürünleri tedariki, hidrokarbonların ortak işlenmesi, teknoloji transferi ve sürdürülebilir lojistik hatlarının oluşturulması konularının da görüşüldüğü bildirildi.

Bunun yanında, Özbekistan heyetinin eylül ayının ilk günlerinde Enerji Bakanı Hocaev başkanlığında Azerbaycan'ı ziyaret etmesi planlanıyor. Ziyarette Azerbaycan Enerji Bakanlığı ve Devlet Petrol Şirketi SOCAR ile daha kapsamlı görüşmeler yapılması bekleniyor. Görüşmelerde, iki ülke cumhurbaşkanları tarafından varılan anlaşmaların hayata geçirilmesine yönelik somut adımların ele alınacağı belirtildi.

TAŞKENT ENERJİ TEDARİK KAYNAKLARINI ÇEŞİTLENDİRİYOR

Özbekistan ile Azerbaycan arasındaki enerji iş birliği; petrol ve doğal gaz arama çalışmaları, petrol ve doğal gaz sektörü, petrol ürünlerinin üretimi ve satışı, yenilenebilir enerji ile elektrik iletimini kapsıyor. Özbekistan'da petrol ürünleri üretimi yıllık 1,2 milyon tonu aşarken, yaklaşık 600-700 bin ton petrol ürünü ithal ediliyor. Ülke, petrol ürünleri ihtiyacının önemli bölümünü ithalat yoluyla karşılıyor. Rusya ise Özbekistan'ın başlıca tedarikçileri arasında yer alıyor.

Bunun yanı sıra, Rusya'da yaşanan yakıt sıkıntısı ve akaryakıt ihracatına getirilen kısıtlamaların ardından Özbekistan'ın petrol ürünleri tedarik kaynaklarını çeşitlendirme çalışmalarını hızlandırdığı belirtiliyor. Taşkent, özellikle havacılık yakıtı alanında yeni tedarikçiler ararken, Gürcistan ve Irak'tan jet yakıtı tedarik etmeye yönelik çalışmalar yürütüyor.

Özbekneftegaz'ın ayrıca Çin Ulusal Havacılık Yakıt Grubu (China National Aviation Fuel Group) ve Sinopec ile Jet A-1 tipi havacılık yakıtının uzun vadeli tedariki konusunda görüşmeler gerçekleştirdiği bildirildi.

AZERBAYCAN İLE ENERJİ İŞBİRLİĞİ GENİŞLİYOR

Öte yandan Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in Özbekistan'a gerçekleştirdiği resmî ziyaret kapsamında iki ülke enerji alanındaki iş birliğini genişletmeye yönelik yeni adımlar da attı.

SOCAR ile Özbekneftegaz'ın Özbekistan genelinde akaryakıt istasyonu ağı geliştirmeyi planladığı, iki ülke liderlerinin de 5 akaryakıt istasyonunun yapımını başlattığı bildirildi. Taraflar ayrıca Özbekistan'ın Ustyurt bölgesindeki petrol ve doğal gaz sahalarının geliştirilmesi konusunda da iş birliği yapıyor. Proje kapsamında bölgede önemli miktarda petrol ve doğal gaz rezervinin keşfedilmesi öngörülüyor.