Rusya, Kazakistan tahılının Avrupa yolunu tıkadı

Kazakistan’ın Avrupa’ya tahıl ihracatı, Rusya’nın transit taşımacılık başvurularına onay vermemesi nedeniyle aksıyor. Rus Demiryolları (RZD), Kazakistan’dan Rusya üzerinden Estonya limanlarına yapılması planlanan ekim ayı sevkiyatlarını, demir yolu kapasitesinin yetersiz olduğu gerekçesiyle onaylamadı.

The Times of Central Asia’nın, Kazakistan Millî İhracatçılar Birliği (KazGrain) Başkanı Zeynolla Abdumanapov’a dayandırdığı haberine göre sorun, yüklerin Estonya’nın Muuga ve Sillamae limanlarına ulaştırıldığı sınır geçişlerini kapsıyor. Sevkiyatlara yönelik resmî bir yasak bulunmamasına rağmen ihracatçılar, Rusya’dan güzergâh onayı alamadıkları için yüklerini bu hat üzerinden taşıyamıyor.

KAZAKİSTAN TAHILI YASAK KAPSAMINDA DEĞİL

Estonya, 8 Ekim’de Rusya ve Belarus menşeli veya bu ülkelerden ihraç edilen tahılların transit geçişini yasaklamıştı. Ancak Rusya üzerinden taşınan Kazakistan menşeli tahıllar bu kısıtlamanın dışında tutuluyor.

Kazakistanlı ihracatçılar, Estonya limanlarındaki mevcut kapasiteden yararlanmayı planlarken Rusya’nın sevkiyat başvurularını reddetmesi bu imkânın kullanılmasını engelledi. Baltık güzergâhı, özellikle Avrupa’ya satılan durum buğdayı, yüksek proteinli buğday ve yağlık keten tohumu gibi daha yüksek gelir sağlayan ürünler açısından önem taşıyor.

RUSYA KENDİ TAHILINI BALTIK LİMANLARINA YÖNLENDİRİYOR

Ukrayna’nın Rus liman altyapısına ve “gölge filo” gemilerine yönelik operasyonlarının ardından Karadeniz taşımacılığında yaşanan aksaklıklar, Rusya’nın tahıl sevkiyatlarını Baltık limanlarına kaydırmasına yol açtı. Ust-Luga, Vısotsk ve St. Petersburg’a yönelen yükler, bölgeye hizmet veren demir yollarındaki yoğunluğu artırdı.

Reuters’ın aktardığına göre RZD, Baltık ve Arktik limanlarına giden tahıl sevkiyatlarına öncelik verdi. Rusya ayrıca Baltık ve Finlandiya sınır geçişlerine yönelik demir yolu taşımacılığı tarifelerini yükseltti.

KAZAKİSTAN, GÖRÜŞMELERİ SÜRDÜRÜYOR

Devlet demir yolu işletmesi Kazakistan Temir Jolı (KTZ) temsilcisi Gani Yesenbayev, RZD ile görüşmelerin sürdüğünü açıkladı. İhracatçılara sevkiyat başvurularını yeniden sunmaları tavsiyesinde bulunan Yesenbayev, çözüm için temasların devam ettiğini belirtti.

Onay verilmeyen sevkiyatların toplam yük miktarı ise açıklanmadı.

RUSYA’YI DEVRE DIŞI BIRAKAN GÜZERGÂH İKİ KAT PAHALI

Kazakistanlı ihracatçılar, Rusya’dan geçmeden Orta Koridor üzerinden Avrupa’ya ulaşabiliyor. Ancak KazGrain’e göre Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Güzergâhı’ndaki nakliye maliyetleri yaklaşık iki kat daha yüksek. Gürcistan’ın Poti Limanı’ndaki aktarma kapasitesi de bu seçeneğin kullanımını sınırlıyor.

Kazakistan’ın 2026’nın ilk dokuz ayında demir yoluyla gerçekleştirdiği tahıl ihracatı yüzde 14 artarak 8,4 milyon tona ulaştı. Bunun 5,5 milyon tonu Türkistan ülkelerine gönderildi. Rusya üzerinden geçişte yaşanan sorun ise özellikle Avrupa pazarına yönelik yüksek değerli tarım ürünü satışlarını etkiliyor.