Ukrayna istihbaratından çevre felaketi uyarısı: Rusya işgal altındaki Kırım’ı çölleştiriyor

Ukrayna Savunma Bakanlığı İstihbarat Başmüdürlüğü (HUR), 12 Kasım 2026 tarihinde yayımladığı kapsamlı istihbarat raporunda, Rus işgal yönetiminin işgal altındaki Kırım Yarımadası’nda yürüttüğü su politikasının geri dönüşü olmayan bir ekolojik felakete yol açtığını duyurdu.

Raporda, işgalcilerin su rezervlerindeki açığı kapatmak için stratejik yeraltı tatlı su kaynaklarını kontrolsüz biçimde tükettiği, bunun da akifer seviyelerinde (yeraltı suyu seviyeleri) düşüşe, suyun tuzlanmasına ve tarım arazilerinin çölleşmesine neden olduğu vurgulandı.

GELEN SU MİKTARININ ÜÇ KATINDAN FAZLASI TÜKETİLİYOR

HUR verilerine göre, kış ve ilkbahar dönemindeki nispeten elverişli yağışlara ve kar erimelerine bağlı olarak Ekim 2026 başında yarımadadaki barajların ortalama doluluk oranı yüzde 45 seviyesinde ölçüldü. 9 Ekim itibarıyla doğal akışlı barajlarda 148,4 milyon metreküp su bulunurken, kurak dönemin başlamasıyla birlikte bu rezervler hızla erimeye başladı.

İstihbarat raporundaki çarpıcı tüketim dengesizliği şu rakamlarla ortaya kondu:

Barajlara günlük ortalama 138 bin metreküp su girişi sağlanırken, günlük toplam su tüketimi ve kaybı 455 bin metreküpe ulaşıyor.

Harcanan suyun yüzde 81’i su temini ihtiyaçları için kullanılırken, yüzde 19’u buharlaşma ve toprağa sızma yoluyla kayboluyor.

Mevcut tabloda Kırım’daki su, doğanın yenileyebildiğinden üç kattan daha hızlı tüketiliyor.

KUZEY KIRIM KANALI’NDA YÜZDE 45’LİK KAYIP VE KISIR DÖNGÜ

Kırım’daki su krizini derinleştiren en büyük faktörlerden biri de Rus güçlerinin Haziran 2023’te Kahovka Hidroelektrik Santrali (HES) barajını yıkarak gerçekleştirdiği çevrekırımın ardından Kuzey Kırım Kanalı’nın işlevsiz kalması oldu.

Ana besleme kaynağını kaybeden kanalın ana gövdesi ve Canköy’e uzanan kuzey kolu tamamen susuz kalırken, işgal yönetimi kanalın doğu kolunu artezyen (yeraltı) kuyularından çekilen suları Kefe (Feodosiya) ve Keriç (Kerç) yönüne pompalamak için kullanıyor. Ancak büyük hacimli Dnipro Nehri sularını taşımak üzere tasarlanan bu dev altyapının düşük hacimli yeraltı suları için kullanılması, buharlaşma ve filtrasyon nedeniyle taşınan suyun yüzde 40 ila 45’inin tüketiciye ulaşmadan yok olmasına yol açıyor.

TUZLANMA TEHLİKESİ: GERİ DÖNÜŞÜ ON YILLAR SÜREBİLİR

Ekim 2026 başı itibarıyla Nijinski, Prostornenski ve Novohrıhorivski olmak üzere üç ana artezyen su alma tesisinden toplam 19,6 milyon metreküp yeraltı suyu çekildi. HUR uzmanları, bu aşırı pompalama işleminin yarattığı tehlikeye şu şekilde dikkat çekti:

Yeraltı sularının aşırı çekilmesi akifer seviyelerini düşürüyor ve özellikle kıyı bölgelerinde tuzlu deniz sularının tatlı su rezervuarlarına sızmasına zemin hazırlıyor. Sorun artık basit bir su kıtlığının ötesine geçerek kaynakların kalitesinin bozulmasına dönüşmüştür. Bu kaynakların yeniden eski haline dönmesi on yıllar alabilir, bazı durumlarda ise neredeyse imkânsızdır.

Artan tuzlanma ve su sertliğinin su şebekeleri ile pompa istasyonlarına da zarar verdiği, işgal yönetiminin "yüzey suyu kıtlığı - aşırı yeraltı suyu çekimi - su kalitesinin bozulması ve iletim kayıpları" şeklinde bir kısır döngü yarattığı ifade edildi.

KIRIM’IN DOĞUSUNDA TANKERLERLE SU DÖNEMİ VE VERİMSİZLEŞEN TOPRAKLAR

Su krizinin en ağır hissedildiği Kırım’ın doğusunda işgal idaresi sanayi ve turizm tesisleri dahil olmak üzere sıkı su tasarrufu ve kesinti rejimi uyguluyor; pek çok yerleşim yerine ise tankerlerle su taşınıyor. Kremlin’in yeni barajlar inşa etme vaatlerinin finansmanı ve su kaynağı bulunmayan birer "propaganda görselinden" ibaret olduğunu belirten HUR, şu uyarıda bulundu:

Tatlı su kıtlığı ve topraklarda tuz birikimi nedeniyle bir zamanlar verimli olan tarım arazileri üretkenliğini kaybediyor, bazı bölgeler çorak tuzlaklara dönüşüyor. Saldırgan devlet Rusya, geçici olarak işgal ettiği Kırım’ı fiilen çölleştiriyor.