Türkistan ve Azerbaycan'dan Çolpon-Ata'da stratejik birlik vurgusu

Türkistan ülkelerinin devlet başkanları ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Kırgızistan'ın Çolpon-Ata şehrinde düzenlenen Gayriresmî İstişare Toplantısı'nda bir araya geldi. Zirvede ulaştırma, enerji, ticaret, dijitalleşme, turizm ve bölgesel entegrasyon başlıkları ele alınırken, toplantı sonunda Çolpon-Ata Deklarasyonu kabul edildi.

Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov'un ev sahipliğinde gerçekleştirilen toplantıya Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhammedov, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev katıldı.

CAPAROV: "TÜRKİSTAN'DA İŞ BİRLİĞİ YENİ BİR AŞAMAYA ULAŞTI"

Toplantının açılışında konuşan Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, son yıllarda Türkistan ülkeleri arasındaki ilişkilerin niteliksel olarak yeni bir seviyeye ulaştığını belirtti.

Caparov, devlet sınırlarına ilişkin tarihî uzlaşmaların sağlandığını vurgulayarak, bölge ülkelerinin uluslararası platformlarda birbirine verdiği desteğin önemine dikkat çekti. Kırgızistan'ın Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyinin 2027-2028 dönemi geçici üyeliğine seçilmesinde bölge ülkelerinin desteğine teşekkür eden Caparov, ülkesinin bu platformda Türkistan coğrafyasının ortak çıkarlarını savunacağını söyledi.

ULAŞTIRMA VE ENERJİ PROJELERİ ÖN PLANDA

Caparov, ulaştırma koridorlarının geliştirilmesini ortak çalışmaların temel önceliklerinden biri olarak nitelendirerek, stratejik demiryolu, karayolu ve çok modlu ulaştırma projelerinin birbirini tamamlayacak şekilde planlanmasının önemini vurguladı.

Bu kapsamda Caparov, enerji alanında da Kırgızistan, Kazakistan ve Özbekistan'ın ortak yürüttüğü Kambar-Ata-1 Hidroelektrik Santrali projesine dikkat çekti.

Turizm alanında da ortak potansiyelin büyük olduğunu belirten Caparov, yabancı turistlerin bölgeyi tek vizeyle ziyaret edebilmesini sağlayacak ortak turist vizesi uygulamasını önerdi. Ayrıca dışişleri bakanlıkları arasında daha güçlü koordinasyon mekanizmalarının kurulmasını teklif etti.

ALİYEV: "TÜRKİSTAN VE AZERBAYCAN TEK JEOPOLİTİK BÖLGE HÂLİNE GELDİ"

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Türkistan ülkeleriyle ilişkilerin Azerbaycan dış politikasının öncelikleri arasında yer aldığını söyledi.

2023 yılından bu yana Türkistan ülkelerine 16 ziyaret gerçekleştirdiğini, bölge liderlerinin ise Azerbaycan'a 23 kez geldiğini belirten Aliyev, bu yoğun diplomatik trafiğin ilişkilerin ulaştığı seviyeyi gösterdiğini ifade etti.

Aliyev, "Bugün Türkistan ile Azerbaycan tek bir jeopolitik ve jeoekonomik bölge hâline gelmiştir." değerlendirmesinde bulundu.

Geçmiş yıllarda toplantılara misafir olarak katıldığını hatırlatan Aliyev, Azerbaycan'ın artık tam üye olarak yer aldığını belirterek, iş birliğinin daha da güçlenmesi için her türlü katkıyı sunacaklarını dile getirdi.

TOKAYEV: "YENİ BİR DÖNEM BAŞLADI"

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Azerbaycan'ın tam üye olarak toplantılara katılmasının bölgesel iş birliğinde yeni bir dönemin başlangıcı olduğunu söyledi.

Tokayev, siyasi diyaloğun derinleşmesiyle birlikte yatırım, enerji, sanayi, ulaştırma ve lojistik alanlarında önemli ilerlemeler kaydedildiğini belirterek, bölge içi ticaret hacminin sürekli arttığını, ortak şirketlerin kurulduğunu ve insani ilişkilerin güçlendiğini ifade etti.

Tokayev, Kırgızistan'ın BM Güvenlik Konseyine seçilmesini de Türkistan ülkelerinin uluslararası alandaki artan etkisinin göstergesi olarak değerlendirdi.

RAHMAN'DAN ORTAK RAFİNERİ ÖNERİSİ

Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ise enerji güvenliğinin bölgenin sürdürülebilir kalkınması açısından kritik önemde olduğunu belirtti.

Rahman, Türkistan ülkelerinin ortak girişimiyle ileri teknolojiye sahip büyük ölçekli bir petrol rafinerisinin kurulmasını önerdi. Rahman, böyle bir yatırımın öncelikle bölge ülkelerinin petrol ürünlerine yönelik ihtiyaçlarını karşılaması gerektiğini vurguladı.

MİRZİYOYEV: "TÜRKİSTAN DİJİTAL DÖNÜŞÜMÜN MERKEZİ OLMALI"

Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev ise sürdürülebilir bölgesel iş birliği yapısının oluşturulmasının artık zorunluluk hâline geldiğini söyledi.

Mirziyoyev, ticaret, ulaştırma, sanayi ve teknoloji alanlarında ortak projelerin artırılması gerektiğini belirterek, "Türkistan büyük veri, eğitim, bilim ve inovasyon alanında rekabetçi bir merkez olmalıdır." dedi.

İklim değişikliğinin bölgeyi doğrudan etkilediğine de dikkat çeken Mirziyoyev, su ve enerji güvenliği konusunda ortak çözümler geliştirilmesi çağrısında bulundu.

ÇOLPON-ATA DEKLARASYONU KABUL EDİLDİ

Zirvenin sonunda liderler tarafından Çolpon-Ata Deklarasyonu kabul edildi.

Deklarasyonda bölgesel entegrasyonun güçlendirilmesi, ulaştırma koridorlarının geliştirilmesi, enerji ve ticaret alanındaki iş birliğinin artırılması, dijital dönüşüm, çevre, turizm ve insani ilişkilerin daha ileri seviyeye taşınmasına yönelik ortak irade teyit edildi.