Tokayev’den TDT’de skandal Rusya çıkışı: Kırım’ı işgal eden Moskova’ya gözlemcilik önerisi!

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in, Rusya’nın Türk Devletleri Teşkilatına (TDT) gözlemci olarak katılması gerektiğini söylemesi, teşkilatın siyasi öncelikleri ve Türk dünyasının ortak meseleleri açısından tartışmaları beraberinde getirdi.

TDT’nin 13. Zirvesi kapsamında konuşan Tokayev, teşkilatın uluslararası prestijinin artırılması gerektiğini belirterek Rusya’nın gözlemci üye olması için gerekli adımların atılması çağrısında bulundu. Rusya’nın Türk dünyasıyla tarihsel ilişkilerine vurgu yapan Tokayev, Moskova’nın teşkilatta gözlemci statüsü kazanmasının TDT’nin uluslararası konumuna katkı sağlayacağını savundu. Tokayev, "Teşkilatımız oldukça önemli, prestijini artırabilmek için Rusya’nın da bu teşkilata gözlemci olarak katılmasını sağlamak için gerekli adımları atmamız gerekiyor. Rusya büyük bir devlet olarak Türk dünyasıyla çok eskiden bu yana yakın temasta olmuş bir devlettir." dedi.

Öte yandan Rusya’nın Kırım’ı işgali ve Kırım Tatar yönelik baskıları devam ederken Tokayev’in bu yöndeki açıklaması, gündeme bomba gibi düştü.

KIRIM’IN İŞGALİ SÜRERKEN RUSYA’YA GÖZLEMCİLİK ÖNERİSİ

Tokayev’in önerisi, özellikle Rusya’nın 2014 yılında Kırım’ı işgal etmesi ve Kırım Tatarlarına yönelik baskıların devam ettiği bir dönemde skandala yol açtı. Rusya’nın işgali altındaki Kırım’da Kırım Tatarlarının siyasi, kültürel ve toplumsal varlığına yönelik baskılar, keyfî tutuklamalar, siyasi davalar ve insan hakları ihlalleri uluslararası kamuoyunun gündemindeki yerini koruyor.

Rusya’nın Kırım’ı işgalinin ardından Kırım Tatar Millî Meclisinin (KTMM) faaliyetlerinin yasaklanması, Kırım Tatar siyasi temsilcilerine yönelik baskılar ve çok sayıda kişinin siyasi gerekçelerle tutuklanması, bölgedeki insan hakları sorunlarının başlıca örnekleri arasında yer alıyor. Kırım Tatarlarının kendi vatanlarında kimliklerini, kültürlerini ve siyasi varlıklarını koruma mücadelesi devam ediyor.

Bu koşullar altında Rusya’nın TDT’ye gözlemci olarak katılmasının önerilmesi, Türk dünyasının ortak değerleri ve soydaşlık bağları açısından tartışmalı bir yaklaşımı gündeme getirdi. Türk devletleri arasındaki dayanışmanın yalnızca tarihî ve kültürel ortaklıklarla sınırlı kalmayıp dünyanın farklı coğrafyalarında yaşayan soydaşların hak ve özgürlüklerine sahip çıkmayı da kapsaması gerektiği değerlendiriliyor. Rusya’nın işgali altındaki Kırım Tatarlarının maruz kaldığı baskılar sürerken Moskova’ya TDT’de gözlemcilik statüsü önerilmesi, Tokayev’in açıklamasını Türk dünyasının dayanışma anlayışı bakımından daha da tartışmalı hâle getirdi.

TDT, MOSKOVA’NIN ULUSLARARASI İZOLASYONUNU AŞMASINA MI ARACILIK EDECEK?

Bununla birlikte Tokayev’in Rusya’nın TDT’de gözlemci statüsü kazanmasının teşkilatın uluslararası prestijini artıracağı yönündeki değerlendirmesi de dikkat çekti. Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü ihlal etmesi nedeniyle uluslararası yaptırımlara maruz kalan ve Kırım’ın işgali sebebiyle uluslararası alanda tepkilerle karşılaşan Moskova’nın, TDT’nin uluslararası konumuna katkı sağlayacak bir aktör olarak gösterilmesi tartışma yarattı. Bu yaklaşım, Rusya’nın uluslararası alanda karşı karşıya olduğu siyasi izolasyonun Türk dünyasının kurumsal yapısı üzerinden aşılmasına yönelik bir kapı aralanıp aralanmayacağı sorusunu da gündeme getirdi.