İşgal altındaki Kırım’da hukuksuz kazı ve kültürel yağma: Ukrayna’dan Rus arkeoloğa suçlama

Ukrayna'ya bağlı Kırım Özerk Cumhuriyeti ve Akyar (Sivastopol) Savcılığı, Moskova’daki Puşkin Devlet Güzel Sanatlar Müzesi Antik Dünya Arkeolojisi Bölüm Başkanı Vladımır Tolstikov hakkında, işgal altındaki Kırım'da yasa dışı kazı çalışmaları yürütmesi ve Ukrayna’ya ait kültürel mirası gasp etmesi gerekçesiyle gıyabında suç duyurusunda bulundu. Ukrayna Ceza Kanunu'nun 438. maddesinin 1. fıkrası ve 28. maddesinin 2. fıkrası (Önceden Anlaşarak Bir Grup Tarafından İşlenen Savaş Suçu) kapsamında hazırlanan sevk evrakında, Rus bilim insanının uluslararası insancıl hukuku ağır şekilde ihlal ettiği kaydedildi.

Soruşturma dosyasına göre şüpheli, 2014 yılındaki işgalden bu yana Keriç (Kerç) şehrinde yer alan Ulusal Önemdeki Kültürel Miras Alanı "Antik Pantikapaion Kenti" bünyesinde, Ukrayna makamlarının izni olmadan yasa dışı arkeolojik kazılar yürütüyor. Mitridat Dağı’nda sürdürülen çalışmalarda Ukrayna mülkiyetinde bulunan boyalı çanak ve amfora parçaları, antik kitabeler, döküm kalıpları ve terrakotta heykelcikler gibi çok sayıda paha biçilmez eser gün yüzüne çıkarılarak gasp edildi.

TARİHİ ESERLER RUSYA MÜZE FONUNA AKTARILDI

Yasa dışı kazılarda elde edilen antik eserlerin, işgal idaresi altındaki "Doğu Kırım Tarih ve Kültür Müze Ören Yeri" adlı yapıya teslim edildiği belirlendi. Söz konusu kurumun daha önce hakkında savaş suçu iddiasıyla suç duyurusu yapılan Rus yöneticisinin, bu eserleri Rusya Federasyonu Müze Fonu’na dâhil ettirdiği ve Rusya genelindeki sergilerde teşhir edilmesini sağladığı tespit edildi.

Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU) tarafından yürütülen soruşturmada; şüphelinin Antik Çağ’a ait arkeolojik sit alanının tahrip edilmesine ve tarihi ile bilimsel değerinin geri döndürülemez şekilde kaybolmasına yol açtığı vurgulandı.

Ukrayna kolluk kuvvetleri resmi açıklamada şüphelinin açık kimliğini belirtmese de Ukraynalı gazeteciler yaptığı incelemede söz konusu kişinin Vladımır Tolstikov olduğunu ortaya çıkardı. Puşkin Müzesi Antik Dünya Sanatı ve Arkeolojisi Bölüm Başkanı olan Tolstıkov, uzun yıllardır Kerç’teki Pantikapaion antik kentini yasa dışı olarak kazan Bosporos Arkeolojik Kazı Heyeti'nin başkanlığını yürütüyor.

27 Haziran 2025’te "yasa dışı kazı yürütmek" (Ukrayna Ceza Kanunu Madde 298/4) suçlamasıyla hakkında arama kararı çıkarılan Tolstikov’un dosyası, Ukrayna Başsavcılığı verilerine göre SBU tarafından 25 Eylül 2026 tarihinde "savaş suçu" statüsüne geçirilerek ağırlaştırıldı.