Rusya’nın Kırım’daki korku düzeni: İşkence, kaçırılma ve alıkonulmalar rutin hâle geldi!

Kırım, 2014 yılından beri Rus işgali altında bulunuyor. Rusya ise yarımadada baskı ve korku ortamı yaratmak adına Kırımlıların insan haklarını çeşitli yollarla ihlal ediyor.

Rus işgali altındaki Kırım'da insan hakları ihlallerini kayda alan insan hakları örgütü "İrade" tarafından Rusya’nın savaş suçları ve uluslararası insancıl hukuk ihlallerine ilişkin derlenen veriler gündeme damga vurdu.

Kırımlıların Ruslar tarafından işkenceye maruz kaldığı, alıkonulduğu, zorla kaybetme vakalarına kurban gittiği ve Ukrayna’ya karşı savaşmaya zorlandığına dair elde edilen bulgular, yarımadadaki insan hakları ihlallerinin boyutunu bir kez daha ortaya koydu. Kırım’daki baskıların şiddeti Memorial İnsan Hakları Merkezi tarafından da doğrulandı. Yakın zamanda araştırmayı paylaşan Merkez, siyasi nedenlerle baskıya uğrayan Rus vatandaşlarına kıyasla Kırımlıların işkenceye maruz kalma olasılığının neredeyse iki kat daha fazla olduğunu açıkladı.

RUS İŞGALCİLER KIRIMLILARA AĞIR FİZİKSEL VE PSİKOLOJİK İŞKENCE UYGULUYOR

“Qırım.Aqiqat” haber sayfasının İrade’nin rapora dayanarak hazırladığı habere göre, Kırım’daki insan hakları savunucuları sadece son 3 ayda 6 işkence vakasını kayıt altına aldığı belirtildi.

Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB) yetkililerinin Kırımlılara işkence uygularken kullandığı yöntemler, sistematik ve ağır fiziksel şiddetten başlayıp mağdurların yakınlarına zarar verme tehdidiyle uygulanan psikolojik işkenceye kadar uzanıyor.

Bununla birlikte işgalci Ruslar tarafından kısa süre önce kaçırılan Kırımlı Anatoliy Kobzar’ın uğradığı işkence sonucu birkaç dişinin kırıldığı, kulak zarlarının yırtıldığı ve vücudunda çeşitli kırıkların oluştuğuna dikkat çekildi.

İnsan hakları savunucularının raporlarında, Rusya tarafından Kırımlılara sözde “devlete ihanet” suçlaması yöneltilmeden önce söz konusu mağdurların sistematik işkenceye uğradığına ve son derece ağır biçimde darbedildiğine ilişkin başka vakalar da yer alıyor.

KIRIMLILAR, RUSYA’NIN İSTEDİĞİ İFADELERİ VERMEYE ZORLANIYOR

Bununla birlikte, daha farklı yöntemlerin kullanıldığı vakaların da bulunduğu dile getirildi.

Bu vakalar arasında, Rusya tarafından alıkonulan bir Kırımlının, 3 gün boyunca aç bırakılarak hakkında ceza davası uydurulacağı tehdidiyle Rusya’nın istediği ifadeleri vermeye zorlanırken, bu işkencenin geride herhangi bir fiziksel iz bırakmaması dikkat çekti.

Benzer şekilde, Rusya tarafından uydurulan düzmece ceza davalarında, Kırımlı bir "şüphelinin", reşit olmayan oğlunun "suç ortağı" olarak gözaltına alınmasıyla tehdit edildikten sonra istenilen ifadeleri vermek zorunda bırakıldığına dair başka örnekler de bulunuyor.

RUSYA, KIRIM’DA BASKI, KORKU VE GÜVENSİZLİK ORTAMI YARATTI

Ayrıca mart ve mayıs ayları arasında İrade insan hakları aktivistleri, aralarında Gurzuf sakini Marina Riff'in kaçırılma vakasının da bulunduğu 5 yeni zorla kaybetme vakası kaydetti. Riff'in hikâyesinin ise "Qırım.Aqiqat" tarafından ayrıntılı olarak anlatıldığı bildirildi.

İnsan hakları aktivistlerinin, yeni vakalara ek olarak daha önce kaçırılan 8 Kırım sakininin hukuki durumuna ilişkin paylaştığı güncel bilgilere göre ise bu kişilerin tamamı, sözde “vatana ihanet” veya “casusluk” suçlamalarıyla itham edildi.

Öte yandan yaklaşık 2 yıl önce kaçırılan Yaltalı Kristina Markova, işgalci mahkeme tarafından haksız yere 15 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 2025 yılının yaz aylarında kaçırıldığı bildirilen Kefeli (Feodosiya) Taras Hudak ise kapalı görülen duruşmanın ardından sözde “vatana ihanet” suçundan haksız yere hapis cezasına mahkûm edildi.

Bunun yanı sıra, 2 yıl süren tam tecridin ardından, Yedi Kuyu (Lenino) kasabasında FSB görevlileri tarafından kaçırılan Elvira Ablazova, Larisa Gayday ve Tamara Simonenko’nun (Pavlenko) da vatana ihanet ile suçlandığı bildirildi.

MAĞDUR SAYISI ONLARCA KİŞİYE ULAŞTI

Ancak insan hakları savunucularının ortaya çıkardığı bu bilgilerin buz dağının yalnızca görünen kısmını oluşturduğu vurgulandı.

İrade girişiminin verilerine göre, 2025 yılının ilk baharında Kırım’da sözde "terörizm" iddiasıyla en az 4 kişi ve güya "Ukrayna casusu" olduğu gerekesiyle en az 10 kişi alıkonuldu. Aynı zamanda girişimin raporunda, bu düzmece davalar kapsamında alıkonulan kişiler hakkında bilgi bulunmadığı ve içinde bulundukları koşulları öğrenmenin mümkün olmadığı belirtiliyor.

2026 yılının ilk baharında "gözaltına alınanlar" arasında, Kasım 2024'te ilk Karay Türkü siyasi tutsak Saha Mangubi’nin de bulunduğu dile getirildi. Mangubi’nin resmî olarak "yakalanmadan" önce 15 ay boyunca Kırım’ın Akmescit (Simferopol) kentindeki 2 No'lu tutukevinde elle tutulur herhangi bir suçlama olmaksızın tam tecrit altında tutulmasına da dikkat çekildi.

Diğer "casus" ve "terörist" olarak itham edilenlerin ise ne kadar süre önce alıkonulduğu ise belirsizliğini koruyor.

RUSYA, KIRIM’DA İFADE ÖZGÜRLÜĞÜNÜ HEDEF ALIYOR

Ukrayna'yı destekleyen veya Rusya karşıtı görüşler dile getiren Kırımlılara uygulanan baskılar ise artıyor.

Son 6 ay boyunca ayda 2 alıkonulmanın gerçekleştiği kaydedilirken bahar aylarında bu sayının daha da yükseldiği, ifade özgürlüğünün ihlali nedeniyle yapılan alıkonulmaların ise yaklaşık bir buçuk kat arttığı belirtildi.

Bununla birlikte, son dönemde kamuoyu önünde aşağılayıcı muamele ve diğer gayriresmî baskı yöntemlerinin azalmasına rağmen uzmanlar bu durumu, işgalci Rus yönetiminin daha sert ve doğrudan baskı yöntemlerine yönelmesiyle açıklıyor.

KIRIMLILAR, İŞGALCİ RUS ORDUSUNDA UKRAYNA’YA KARŞI SAVAŞMAYA ZORLANIYOR

Rusya’nın Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü ve bağımsızlığını hedef aldığı topyekûn işgal girişimi ve saldırıları 24 Şubat 2022 tarihinden bu yana devam ediyor.

Kırımlıların işgaci Rus ordusunda Ukrayna’ya karşı savaşmayı reddetmeleri nedeniyle açılan düzmece davalar da baskıların önemli bir göstergesi hâline geldi.

Kırım'daki bazı işgalci mahkemelerde bu suçlamalar kapsamında son birkaç yıl içerisinde açılan ilk düzmece davalar görülmeye başlandı. Yerel halka karşı açılan düzmece davaların sayısı 17'den 43'e çıkarak yaklaşık 2 buçuk kat arttı. Bu durum, Rusya’nın zorla askere alma uygulamalarının kapsamının önemli ölçüde genişlediğini gösteriyor.

Ayrıca son 3 ay içinde Kırım'da en az 8 sözde "terörle mücadele" tatbikatının düzenlendiği, yolların kapatıldığı ve Kırımlıların telefonlarının kontrol edildiği belirtildi. Bu durum ise Rus işgal yönetiminin büyük baskınlara hazırladığı şeklinde değerlendiriliyor.