Rus işgali altındaki Ukrayna topraklarında ağır tablo

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) merkezli düşünce kuruluşu Freedom House tarafından yayımlanan 2026 Yılı Dünya Özgürlük Raporu’nda (Freedom in the World 2026) Ukrayna’nın Rus işgali altındaki noktalarında birçok diktatörlüğe kıyasla daha ağır insan hakları ihlallerinin yaşandığı bildirildi.

Ukrayna’nın Rus işgali altındaki yerleşim yerleri, 208 ülke ve bölgenin karşılaştırıldığı raporda siyasi hak ve sivil özgürlükler başlığı altında Afganistan, Gazze Şeridi, Güney Sudan, Kuzey Kore ve Tibet’ten çok daha düşük puan elde ederek listenin sonunda yer aldı.

100 ÜZERİNDEN EKSİ 1 PUAN BİLE İNSAN HAKLARI İHLALLERİNİ İFADEDE YETERSİZ KALIYOR

Afganistan 100 üzerinden 8 puan, Kuzey Kore 100 üzerinden 3 puan, Gazze Şeridi 100 üzerinden 2 puan, Güney Sudan ve Tibet ise 100 üzerinden 0 puan alırken Rus işgali altındaki yerleşim noktalarının 100 üzerinden eksi 1 puan alması dikkat çekti.

2025 Yılı Dünya Özgürlük Raporu’nda ilgili bölgelere 100 üzerinden yine eksi 1 puan verilmişti. ABD Başkanı Donald Trump yönetiminden kaynaklı bütçe kesintileri sebebiyle bu yıl yayımlanan raporun bir özet şeklinde olduğu, bu nedenle Rus işgali altındaki noktalarda insani durumun her geçen gün daha da kötüye gittiği göz önüne alındığında verilen puanın bir hayli yüksek kaldığı ifade edildi.

RUSYA’NIN YÜRÜTTÜĞÜ SÖZDE DURUŞMALARA DAİR DETAYLAR KAMUOYUNDAN GİZLENİYOR

Rusya’nın işgal ettiği yerleşim yerlerinde Ukraynalıları Rus vatandaşlığına geçmeye zorladığı, bu sayede de kendilerini düzmece suçlamalarla Rusya Federasyonu Ceza Kanunu’nun 275. maddesi uyarıca sözde “vatana ihanetten” yargılama imkânını elde ettiği bildirildi.

Söz konusu düzmece davalarda artış görülürken bu davaların kamuya kapalı bir şekilde yürütüldüğü, cezalandırılan Ukraynalıların haksız yere 20 yıla kadar hapse mahkûm edildiği, hatta bazen herhangi bir sözde davanın görülüp görülmediğinin ve haksız yere ceza alanların isminin bile çoğu zaman bilinmediği aktarıldı.

Rusya’nın Rostov bölgesinde bulunan Güney Bölge Askerî Mahkemesindeki sözde duruşmalar teoride kamuya açık olsa da söz konusu mahkemede görülen sözde duruşmaların çoğunda da durumun farklı olmadığına dikkat çekildi.

Bununla birlikte, vatanı Rus işgali altında olan Ukraynalıların, Ukrayna Silahlı Kuvvetlerine veya Ukrayna merkezli derneklere bağış yapmaktan bile suçlu bulunduğu kaydedildi. İşgalci Rusya’nın, öte yandan işgal ettiği topraklarda yaşayan Ukraynalıları sözde “Rus ordusu aleyhinde faaliyette bulunma” ve “terör suçu işleme” suçlamalarıyla itham ettiği ve esir aldığı Ukraynalı askerleri ise sözde suçları bahane göstererek düzmece davalarla yargıladığı ifade edildi.

KIRIM DAYANIŞMASI, BASKI VE ZULME UĞRAYAN KIRIMLILARIN SESİNİ DUYURUYORDU

2014 yılından beri Rus işgali altındaki Kırım ve Ukrayna’nın Rus işgali altındaki diğer noktalarında sözde Rus yetkililer tarafından kaçırılan Ukraynalıların sayısının da arttığı belirtildi. Raporda, Kırım’da Rusya kaynaklı yaşanan insan hakları ihlallerini ve Kırımlı siyasi tutsaklarla ailelerinin sesini duyuran insan hakları hareketi Kırım Dayanışması’nın rolüne de vurgu yapıldı.

Kırım Dayanışması aracılığıyla Kırımlı gazeteciler, avukatlar ve aktivistlerin baskı ve zulme uğrayan soydaşlarının sesini duyurduğu ifade edilirken insan hakları hareketinin işgalci Rusya tarafından defalarca kez hedef alındığına da dikkat çekildi.

KIRIMLI AVUKATLAR “YABANCI AJAN” LİSTESİNE ALINMA TEHDİDİYLE KARŞI KARŞIYA

Ayrıca, Kırımlı siyasi tutsakların haklarını savunan bazı Kırımlı avukatların 2017 yılından beri Rusya tarafından hedef alındığı ve avukatlık lisanslarından mahrum bırakıldığı kaydedilirken bu şekilde Kırım’daki avukatlara, siyasi tutsakların haklarını savundukları takdirde Rusya tarafından “yabancı ajan” listesine alınacakları mesajının üstü kapalı olarak verildiği aktarıldı.

Rusya Adalet Bakanlığı, 24 Temmuz 2026 tarihinde "yabancı ajan" ilan ettiği Kırım Dayanışması hareketiyle bağlantılı olduğunu iddia ettiği kişilerden oluşan listeyi genişletmişti.

Kırım Dayanışması ise aralarında artık hayatta olmayanların bile bulunduğu ve 137 kişiye ulaşan listeye alınması sebebiyle, 21 Temmuz 2026 tarihinde faaliyetlerine son verme kararı aldığını duyurmuştu.