Ukrayna Dışişlerinden Butyagin tepkisi: "Rusya bu kararı işgalin savunması için kullanacak"

Ukrayna Dışişleri Bakanlığı, Polonya ile Belarus arasında 28 Nisan 2026 tarihinde gerçekleşen mahkûm takası kapsamında, Kırım’daki Ukrayna kültürel mirasını talan etmekle suçlanan Rus arkeolog Aleksandr Butyagin’in serbest kalmasına ilişkin resmî tutumunu duyurdu. Bakanlık Sözcüsü Heorhiy Tıkhıy tarafından yapılan açıklamada, Polonya yargısının daha önce verdiği iade kararının uygulanmamasının doğuracağı risklere dikkat çekildi.

“SİYASİ VE HUKUKİ BİR EMSAL TEŞKİL EDEBİLİR”

Sözcü Heorhiy Tıkhıy, Butyagin'in Ukrayna topraklarında suç işlediğine dair güçlü kanıtlar bulunduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:

Ukrayna; Polonya mahkemesinin daha önceki adil kararına rağmen, Ukrayna topraklarında suç işlediğinden, özellikle de Kırım’dan kültürel varlıkları kaçırdığından şüphelenilen bir Rusya vatandaşının Ukrayna’ya iade edilmediğini üzüntüyle öğrenmiştir. Rus tarafının bu siyasi ve hukuki vakayı, Kırım’ın işgalini haklı çıkarmak ve geçici olarak işgal altındaki Ukrayna topraklarının Rus vatandaşları tarafından sömürülmesini meşrulaştırmak için küstahça kullanacağı aşikârdır.

“YARGILAMA SÜRECİ DEVAM EDECEK”

Ukrayna Dışişleri Bakanlığı, Butyagin dosyasının kapanmadığını ve şüphelinin adalete teslim edilmesi için ortak ülkelerin yargı yetkileri de dahil olmak üzere tüm hukuki mekanizmaların kullanılacağını vurguladı. Tıkhıy, "Ukrayna, işgal ve savaş için çalışan tüm Rus aktörlerin gerçek bir hukuki sorumluluğa tâbi tutulması konusunda ısrarcıdır." dedi.

BUTYAGİN BELARUS'A TESLİM EDİLDİ

Polonya Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski, Belarus ile gerçekleştirilen mahkûm takası kapsamında, işgal altındaki Kırım'da yasa dışı kazı yaptığı gerekçesiyle Ukrayna tarafından iadesi istenen Rus arkeolog Aleksandr Butyagin'in serbest bırakıldığını duyurdu. Belarus-Polonya sınırında 28 Nisan'da gerçekleşen takasta Butyagin ve bir Rus askerin eşinin yanı sıra toplam 5 kişi serbest bırakılırken; karşılığında Moldova istihbaratına bağlı iki subay ve diğer rehinelerin alındığı bildirildi.

POLONYA MAHKEMESİ İADEYİ ONAYLAMIŞTI

Varşova Bölge Mahkemesi, 18 Mart'ta yapılan duruşmada, Rus işgali altındaki Kırım’da yasa dışı kazı çalışmaları yürüterek Ukrayna'nın kültürel mirasına verdiği zarar nedeniyle Ukrayna tarafından aranan Rus arkeolog Aleksandr Butyagin’in Ukrayna’ya iade edilme talebini kabul etmişti.

ARALIK 2025’TE GÖZALTINA ALINDI

Rus bilim insanı Butyagin, Hollanda’dan Balkanlara seyahat ederken 11 Aralık 2025’te Varşova’dan transit geçtiği sırada Polonya İç Güvenlik Ajansı tarafından durdurularak gözaltına alındı. Ardından Polonya mahkemesi, savcılıkta ifade vermeyi reddeden bilim insanı hakkında 40 günlük tutukluluk kararı verdi. Tutukluluk süresi Ocak ile Mart aylarında uzatılan Butyagin'in iade süreci, Polonya yargısında dikkat çeken bir hukuk mücadelesine dönüştü. Savunma tarafı, daha önce Kuzey Akım boru hattı sabotajı şüphelisinin Almanya'ya iadesini reddederek Ukrayna lehine tavır aldığı gerekçesiyle hakimin reddini talep etmiş, ancak bu talep mahkemece reddedilmişti.

2024’DE SUÇLAMA YÖNELTİLDİ

Ukrayna Başsavcılığı, Butyagin’e Kasım 2024’te resmen suçlama yöneltmişti. Yetkililere göre Butyagin, Hermitaj Müzesi tarafından organize edilen sözde Mirmekiy Arkeolojik Keşif Gezi'nin başkanlığı görevini üstlenerek Ukrayna’dan hiçbir izin almadan Kırım’ın Kerç kentindeki Antik Mirmekiy Kenti’nde yasa dışı kazı çalışmaları yürüttü.

Ukrayna mevzuatına göre izinsiz kültürel miras tahribi 2 ile 5 yıl hapis cezası gerektiriyor. Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU), yapılan uzman incelemelerde Rus ekiplerin ilgili arkeolojik alana 200 milyon Ukrayna grivnasını aşan zarar verdiğini belirlediklerini duyurdu.