1. Uluslararası Kırım film günleri İstanbul’da başlıyor: Kırım Tatar sinemasının 100 yıllık mirası beyaz perdede!

Kırım Tatar halkının bir asırlık görsel hafızası ve kültürel direniş mirası, İstanbul’da sanatseverlerle buluşmaya hazırlanıyor. Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB) ve Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğünün destekleriyle Emel Kırım Vakfı tarafından düzenlenen 1. Uluslararası Kırım Film Günleri, 17 Eylül 2026 tarihinde tarihi Atlas 1948 Sineması'nda kapılarını açıyor. 3 gün sürecek olan film gösterimleri 17 ve 19 Eylül’de Atlas 1948 Sinemasında, 18 Eylül’de Yeşilçam AKM Sinemasında gerçekleşecek.

SÜRGÜNDEN ANAYURDA YÜZ YILLIK SİNEMA SERÜVENİ

“Kırım Tatar Sinemasının 100 Yılı” temasıyla gerçekleştirilecek olan festival, bir halkın sürgün, kimlik, kültürel hafıza ve insan hakları mücadelesine ışık tutacak. Kırım Tatar sinema tarihi, 1926 yılında SSCB döneminde çekilen Alim (Aydamak) filmiyle başlasa da bu süreç 18 Mayıs 1944’teki Stalin rejimi tarafından gerçekleştirilen Kırım Tatar Sürgünü ile büyük bir sekteye uğradı. Anayurtlarından koparılan halkın sanat ve medya faaliyetleri durdurulsa da kişisel arşivler, fotoğraflar ve sözlü tarih anlatıları sayesinde kültürel hafıza canlı tutuldu.

1980’lerin sonunda başlayan anayurda dönüş hareketi ve SSCB’nin dağılmasıyla birlikte bu tanıklıklar beyaz perdeye taşındı. 1990 yapımı Eza (İftira) ve Kırım Tatar Millî Meclisi (KTMM) Türkiye Temsilcisi ve Emel Kırım Vakfı Başkanı Zafer Karatay ve Yapımcı, Yönetmen ve Metin Yazarı Neşe Sarısoy Karatay imzalı 1994 yapımı Kırım belgeselleri, bu görsel arşivleşme sürecinin ilk meşaleleri oldu.

YARIŞMA HEYECANI VE ZENGİN SEÇKİ

Üç gün sürecek etkinlik, yalnızca geçmişe dönük bir anma değil; araştırma, arşivleme ve geleceğe miras bırakma projesi niteliği taşıyor. Festival hazırlıkları kapsamında yürütülen kapsamlı araştırmalar sonucunda, Kırım Tatar sinemasının sınırları aşan geniş külliyatı yeniden gün yüzüne çıkarıldı.

Uluslararası Yarışma: 2024–2026 yılları arasında üretilen yaklaşık 30 eser arasından seçilen, Kırım Tatar tarihi, kimliği ve direnişiyle doğrudan ilişkili 16 belgesel film uluslararası yarışma kategorisinde yarışacak.

Özel Gösterimler: Kırım Tatar sinema tarihinin yüzyıl boyunca dönüm noktası kabul edilen tarihi yapımların yanı sıra yapay zekâ destekli projeler ve farklı kategorilerdeki yapımlar özel gösterim seçkisiyle izleyiciyle buluşacak.

SANAT DANIŞMANI NEŞE SARISOY KARATAY

Festivalin sanat danışmanlığını, Kırım Tatar tarihi ve sürgün üzerine 30 yılı aşkın süredir yürüttüğü çalışmalarla tanınan belgesel Yapımcısı ve Yönetmen Neşe Sarısoy Karatay üstleniyor. Kırımoğlu: Bir Halkın Mücadelesi ve Gamalı Haç ile Kızıl Yıldız Arasında gibi referans yapımlara imza atan Karatay, eşi Zafer Karatay ile birlikte üç yılı aşan bir ön hazırlık süreci yürüttüklerini belirtti.

Neşe Sarısoy Karatay, festivalin temel misyonunu “Bu organizasyonu sadece bir festival değil; yüz yıllık tarihi araştıran, belgeleyen ve görünür kılan bir kültürel hafıza projesi olarak görüyoruz. Amacımız, geçmişin birikimi ile günümüz yapımlarını aynı çatı altında buluşturarak Kırım Tatar sinemasındaki boşlukları doldururak, sürekliliği sağlamak ve genç kuşak sinemacıları teşvik etmektir.” sözleriyle özetledi.

Kırım Tatar sinemasının ikinci yüzyılına güçlü bir başlangıç yapmayı hedefleyen 1. Uluslararası Kırım Film Günleri, 17-19 Eylül tarihleri arasında tüm sinemaseverleri 17 ve 19 Eylül’de Atlas 1948 Sinemasında 18 Eylül’de Yeşilçam AKM Sinemasında gerçekleşecek olan gösterimlere, açılış ve ödül törenlerine bekliyor.

ATLAS SİNEMASI- GÖSTERİM FİLMLERİ

FİLMLER

1-Alim Aydamak - 1926 - Sessiz Film-Yönetmen: George Tasin -SSCB- 60’

2-Kırım Tatar Doğum Merasimleri–2026-Yönetmen: Dilaver Dvaciyev- KIRIM- 66’

KISA FİLMLER

3-Son Arif- 2026-Yönetmen: Ernes Sarıhalil - 32’

4-Unutulanların Hikâyesi-2026 - İsmail Aytaç – Belçika/Türkiye - 13’

BELGESEL FİLMLER

5-Eza-1990- Yönetmen: Batır Baişev - 60’

6-Sürgün- 2013- Yönetmen: Neşe Sarısoy Karatay- 60’

7-Cengiz Dağcı-2010-Yönetmen: Zafer Karatay- 60’

8- Esaretin Türküleri-2026- Yönetmen: Deniz Elmas- 25’-

YAPAY ZEKÂ FİLMLER

9-Kırım Tatar Sürgünü - 18 Mayıs 1944’te ne oldu? 2026- Yönetmen: Ali Onur Kara- 5’

10-Kiki-2026- Yönetmen: Eren Özkaradeniz-11’39”

11-Kırım Tatarları, Bir Halkın Hafızası-Yapımcı: Aycan Pernebek- 10’34”- KAZAKİSTAN

BELGESEL - YARIŞMA FİLMLERİ-YEŞİLÇAM AKM SİNEMASI

1-70 Yaşında bir Çınar-2025-Yönetmen: Esma Kasar - TÜRKİYE- 54’

2-Anavatana Yemin-2026- Yönetmen: Zera Bekir -KIRIM- 24’

3-Etched in Memory-Belleğe Kazınmış -2026 Yönetmen:Christina Paschyn- ABD-KATAR- 70’

4-Gaspıralı Beg İsmail-2026- Yönetmen: Taha Feyizli- TÜRKİYE -25’

5-Qandım, Yürek Ateş Gibi Yanganda-Yönetmen: Elzara Islamova- KIRIM-32’

6-Sönmeyen Ateş-Yönetmen: Tunç Boran-TÜRKİYE- 31’

7-Rüzgar Dönüyor-Yönetmen: Ernes Sarıhalil -İRLANDA- TÜRKİYE- 25’

8-Yangan Yürek-Yönetmen: Elmaz Asan-BİRLEŞİK KRALLIK-40’